ආර්ථික ප්රකෘතියේ කතාවට මහ බැංකුවෙන්ම රතු එළියක්! උද්ධමනය 8.3%යි! ප්රවාහන වියදම් 17.6%කින් ඉහළට! ආහාර මිල 8.8%කින් ඉහළට!
'AKD ආණ්ඩුව'
සම්පූර්ණ කාලයම හිටියොත්
ආහාර මිල 8.8%කින්, හෝටල් හා ආපනශාලා මිල 13.4%කින් ඉහළට — 2027 මුල් කාර්තුව දක්වා ඉහළ උද්ධමනයක් පවතින බවට මහ බැංකුවෙන් අනාවැකියක්! ආර්ථික ස්ථාවරත්වයේ ප්රතිලාභ ජනතාවට ලැබෙන්නේ කවදාද?
විශේෂ ආර්ථික විශ්ලේෂණය | 2026 ඔක්තෝබර් 31 |inflation accelerated in October 2026
ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථිකය යළි ස්ථාවර වෙමින් පවතින බවට ඉදිරිපත් වන ප්රකාශ හමුවේ, සාමාන්ය ජනතාවගේ ජීවන වියදම නැවතත් වේගයෙන් ඉහළ යමින් පවතින බව ශ්රී ලංකා මහ බැංකුවේ නවතම නිල සංඛ්යාලේඛන අනාවරණය කරයි.
2026 ඔක්තෝබර් 30 වැනිදා මහ බැංකුව නිකුත් කළ නිවේදනය අනුව, කොළඹ පාරිභෝගික මිල දර්ශකය මත ගණනය කරන වාර්ෂික උද්ධමනය සැප්තැම්බර් මාසයේ පැවති සියයට 8.0 සිට ඔක්තෝබර් මාසයේදී සියයට 8.3 දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ.
මෙය හුදෙක් සංඛ්යාලේඛනවල වෙනසක් පමණක් නොවේ. ආහාර, ප්රවාහනය, ආපනශාලා සේවා සහ අනෙකුත් අත්යවශ්ය වියදම් ඉහළ යාම හරහා ගෘහස්ථ ආර්ථිකය මත තවදුරටත් පීඩනයක් ඇතිවෙමින් පවතින බවට මෙය ප්රබල සංඥාවකි.
කෙසේ වෙතත්, උද්ධමනය ඉහළ යාම පමණක් සමස්ත ආර්ථිකය බිඳවැටී ඇති බවට සාක්ෂියක් නොවේ. එහෙත් ආර්ථික ප්රකෘතියේ ප්රතිලාභ සාමාන්ය ජනතාව වෙත ළඟාවීම සම්බන්ධයෙන් බරපතළ ප්රශ්න මතු කිරීමට මෙම දත්ත ප්රමාණවත්ය.
2026 වසරේ මාස කිහිපයකින් උද්ධමනයේ තියුණු නැගීමක්
මහ බැංකු වාර්තාවේ දෙවැනි පිටුවේ දැක්වෙන දත්ත අනුව, 2026 පෙබරවාරි මාසයේ සියයට 1.6ක් වූ වාර්ෂික උද්ධමනය ඔක්තෝබර් මාසය වන විට සියයට 8.3 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත.
2026 වාර්ෂික උද්ධමනයේ ගමන් මඟ

මූලාශ්රය: ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව, 2026 ඔක්තෝබර් 30, දෙවැනි පිටුව.
පෙබරවාරි සිට ඔක්තෝබර් දක්වා මාස අටක් තුළ උද්ධමනය ප්රතිශතාංක 6.7කින් ඉහළ යාම විශේෂ අවධානයට ලක්විය යුතුය.
මෙහි තවත් වැදගත් කරුණක් වන්නේ 2025 ඔක්තෝබර් මාසයේ සියයට 2.1ක් වූ වාර්ෂික උද්ධමනය වසරකට පසු සියයට 8.3 දක්වා ඉහළ ගොස් තිබීමයි.
ඒ අනුව, පාරිභෝගික මිල ගණන් ඉහළ යන වේගය පෙර වසරට සාපේක්ෂව සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි වී තිබේ.
ප්රවාහන වියදම් 17.6%කින් ඉහළට — ආර්ථිකයට දාම ප්රතිවිපාක
ප්රවාහන උද්ධමනය

මෙම වාර්තාවෙන් අනාවරණය වන වඩාත් අවධානය යොමු කළ යුතු තත්ත්වයක් වන්නේ ප්රවාහන අංශයේ මිල ගණන් වාර්ෂිකව සියයට 17.6කින් ඉහළ යාමයි.
ප්රවාහන වියදම් ඉහළ යාම බස් ගාස්තු හෝ පුද්ගලික ගමන් වියදම්වලට පමණක් සීමා වන ප්රශ්නයක් නොවේ.
භාණ්ඩ ප්රවාහනය, කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන වෙළෙඳපොළට ගෙන ඒම, කුඩා ව්යාපාරවල සැපයුම් සහ සේවකයන්ගේ දෛනික ගමන් වියදම් යන සියල්ලටම ප්රවාහන පිරිවැය වැදගත් වේ.
එබැවින් මෙම මිල ඉහළ යාම අනෙකුත් භාණ්ඩ හා සේවා මිල ගණන්වලටද පීඩනයක් ඇති කළ හැකිය.
මෙය විශේෂයෙන්ම ස්ථාවර වැටුප් ලබන සේවකයන්ට සහ අඩු ආදායම්ලාභී පවුල්වලට දැඩි අභියෝගයකි.
ආහාර උද්ධමනය 8.8%යි — ජනතාවගේ කෑම මේසයට තවත් බරක්
මහ බැංකු දත්ත අනුව ආහාර සහ මධ්යසාර නොවන පාන වර්ගවල වාර්ෂික උද්ධමනය සියයට 8.8 දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ.
මෙහි ප්රතිඵලය වන්නේ එකම ආහාර ප්රමාණය මිලදී ගැනීමට පවුලකට පෙර වසරට වඩා වැඩි මුදලක් වැය කිරීමට සිදුවීමයි.
උදාහරණයක් ලෙස, 2025 ඔක්තෝබර් මාසයේදී රුපියල් 30,000ක් වැය වූ, දර්ශකයේ සාමාන්ය ආහාර මිල වෙනසට සමානව මිල ඉහළ ගිය ආහාර කූඩයක් 2026 ඔක්තෝබර් මාසයේදී මිලදී ගැනීමට ආසන්න වශයෙන් රුපියල් 32,640ක් අවශ්ය වේ.
එනම් වසරක් තුළ රුපියල් 2,640ක අමතර වියදමකි.
මෙය උද්ධමන අනුපාතය පදනම් කරගත් පැහැදිලි කිරීමේ ගණනයක් වන අතර සෑම පවුලකම සැබෑ ආහාර වියදම මෙලෙසම වෙනස් වී ඇති බව අදහස් නොවේ.
වැටුප් හා ආදායම් මෙම වේගයට සමානව ඉහළ නොයන්නේ නම් පවුල්වල සැබෑ මිලදී ගැනීමේ හැකියාව පහළ යනු ඇත.
එවැනි තත්ත්වයක් තුළ ආහාරවල ගුණාත්මකභාවය අඩු කිරීම, අත්යවශ්ය නොවන වියදම් කපා හැරීම හෝ ණය මත යැපීම වැනි ප්රතිචාර ඇතිවීමේ අවදානමක් පවතී.
මිල ඉහළ යාම ආහාරවලට පමණක් සීමා නොවේ
මහ බැංකු නිවේදනයේ දෙවැනි පිටුවේ අංශ අනුව ඉදිරිපත් කර ඇති උද්ධමන දත්ත පහත පරිදිය.
| වියදම් අංශය | ඔක්තෝබර් වාර්ෂික වෙනස |
|---|---|
| ප්රවාහනය | +17.6% |
| ආපනශාලා හා හෝටල් | +13.4% |
| ආහාර හා පාන වර්ග | +8.8% |
| විවිධ භාණ්ඩ හා සේවා | +6.5% |
| අධ්යාපනය | +6.2% |
| නිවාස, ජලය, විදුලිය, ගෑස් හා ඉන්ධන | +5.5% |
| ගෘහ උපකරණ හා නඩත්තුව | +4.5% |
| සෞඛ්ය | +2.6% |
| ඇඳුම් හා පාවහන් | +1.3% |
මෙම සංඛ්යාලේඛන අනුව ජීවන වියදමේ පීඩනය ප්රවාහනය හා ආහාරවලින් ඔබ්බට පැතිර ඇති බව පෙනේ.
විශේෂයෙන් අධ්යාපනය, නිවාස ආශ්රිත සේවා සහ ගෘහස්ථ නඩත්තු වියදම් ඉහළ යාම පවුල් අයවැයට දිගුකාලීන බලපෑමක් ඇති කළ හැකිය.
එසේ වුවද සියලු අංශවල මිල ඉහළ ගොස් නොමැත. විනෝදාස්වාද හා සංස්කෘතික අංශයේ සියයට 2.3කත්, මධ්යසාර හා දුම්කොළ අංශයේ සියයට 0.8කත් වාර්ෂික මිල පහළ යාමක් වාර්තා වී තිබේ.
ආර්ථික ස්ථාවරත්වය තිබුණත් ජනතාවගේ මිලදී ගැනීමේ හැකියාව රැකෙන්නේද?
ආර්ථික ප්රකෘතියක් මැනිය යුත්තේ විදේශ සංචිත, ණය කළමනාකරණය හෝ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ වර්ධනය පමණක් පදනම් කරගෙන නොවේ.
සාමාන්ය පවුලකට තම මාසික ආදායමෙන් ආහාර, නිවාස, ප්රවාහන, සෞඛ්ය හා අධ්යාපන අවශ්යතා සපුරාගත හැකිද යන්නද ආර්ථික ප්රකෘතියේ අත්යවශ්ය මිනුමකි.
උද්ධමනය ඉහළ යන විට වැටුප් ඒ හා සමානව ඉහළ නොයන්නේ නම් නාමික ආදායම නොවෙනස්ව පැවතුණද සැබෑ ආදායම පහළ යයි.
උදාහරණයක් ලෙස, මාසිකව රුපියල් 100,000ක් උපයන පුද්ගලයෙකුගේ ආදායම වසරක් පුරා නොවෙනස්ව පවතින අතර ඔහු මිලදී ගන්නා භාණ්ඩ හා සේවා මිශ්රණයේ මිල සියයට 8.3කින් ඉහළ ගියහොත්, ඔහුගේ ආදායමේ සැබෑ මිලදී ගැනීමේ හැකියාව ආසන්න වශයෙන් සියයට 7.7කින් අඩුවේ.
එය ආර්ථික ප්රකෘතිය සහ ජනතාවගේ ජීවන තත්ත්වය අතර ඇති විය හැකි පරතරය පැහැදිලි කරන උදාහරණයකි.
මෙහිදී තවත් වැදගත් ප්රශ්නයක් මතුවේ. ආර්ථිකය ප්රකෘතිමත් වන බව ප්රකාශ කළත්, එහි ප්රතිලාභ පවුල්වල ආදායම් සහ වියදම් අතර සමතුලිතතාවය තුළ දක්නට නොලැබෙන්නේ නම් එම ප්රකෘතියේ සමාජීය අර්ථය කුමක්ද?
මූලික උද්ධමනයත් ඉහළට — මිල පීඩනය තවදුරටත් පැතිරෙයිද?
මහ බැංකුවේ නිවේදනයේ තවත් වැදගත් අනාවරණයක් වන්නේ මූලික උද්ධමනය සැප්තැම්බර් මාසයේ සියයට 5.4 සිට ඔක්තෝබර් මාසයේ සියයට 5.6 දක්වා ඉහළ ගොස් තිබීමයි.
මූලික උද්ධමනය සාමාන්යයෙන් ආහාර හා බලශක්ති වැනි ඉතා අස්ථාවර මිල සහිත අංගවල බලපෑම ඉවත් කරමින් යටින් පවතින මිල ප්රවණතාවය හඳුනා ගැනීමට භාවිත කෙරේ.
ඒ අනුව මූලික උද්ධමනය ඉහළ යාම, මිල පීඩනය තාවකාලික ආහාර හෝ ඉන්ධන මිල වෙනස්වීම්වලට පමණක් සීමා නොවන බවට අනතුරු ඇඟවීමකි.
මෙය දිගටම පැවතුණහොත් මිල ස්ථාවරත්වය යළි ඇති කිරීම වඩාත් සංකීර්ණ විය හැකිය.
2027 මුල් කාර්තුව දක්වාම ඉහළ උද්ධමනයක්!
මහ බැංකුවේ සැප්තැම්බර් 2026 මුදල් ප්රතිපත්ති වටයේ පුරෝකථනය අනුව, සමස්ත උද්ධමනය 2027 පළමු කාර්තුව දක්වා ඉහළ තනි ඉලක්කම් මට්ටමක පවතිනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
ඉන් අනතුරුව එය ක්රමයෙන් සියයට 5ක ඉලක්කය වෙත පහළ යනු ඇතැයි මහ බැංකුව පුරෝකථනය කර තිබේ.
මෙහිදී අවධානය යොමු කළ යුතු කරුණ වන්නේ උද්ධමනය සියයට 5 දක්වා පහළ යාම යනු භාණ්ඩ මිල සියයට 5කින් අඩුවීම නොවන බවයි. එයින් අදහස් වන්නේ මිල ඉහළ යන වාර්ෂික වේගය සියයට 5ක් දක්වා අඩුවීමයි.
එසේම මැදපෙරදිග ආතතීන් සහ ඒවායේ ආර්ථික බලපෑම් ක්රමයෙන් පහව යනු ඇතැයි යන උපකල්පනයද මහ බැංකුවේ පුරෝකථනයට ඇතුළත් වේ.
එම උපකල්පන වෙනස් වුවහොත් සැබෑ උද්ධමනය පුරෝකථනයෙන් සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් විය හැකි බවද මහ බැංකුව අවධාරණය කරයි.
ආණ්ඩුව හමුවේ ඇති ප්රධාන ආර්ථික ප්රශ්න පහක්
මෙම නිල සංඛ්යාලේඛන අනුව ආණ්ඩුවේ ආර්ථික කළමනාකරණය සම්බන්ධයෙන් ප්රධාන ප්රශ්න පහක් මතුවේ.
1. උද්ධමනය පාලනය: පෙබරවාරි මාසයේ සියයට 1.6ක් වූ උද්ධමනය ඔක්තෝබර් මාසයේදී සියයට 8.3 දක්වා ඉහළ යාමට බලපෑ හේතු පාලනය කිරීමට ගෙන ඇති ක්රියාමාර්ග මොනවාද?
2. ප්රවාහන පිරිවැය: සියයට 17.6ක ප්රවාහන උද්ධමනයෙන් ජනතාවට සහ කුඩා ව්යාපාරවලට ඇතිවන බලපෑම අවම කරන්නේ කෙසේද?
3. ආහාර සුරක්ෂිතතාව: ආහාර මිල ඉහළ යන අතර අඩු ආදායම්ලාභී පවුල්වල පෝෂණ අවශ්යතා ආරක්ෂා කිරීමට පවතින සැලැස්ම කුමක්ද?
4. වැටුප් සහ සැබෑ ආදායම: ජීවන වියදමට සාපේක්ෂව ජනතාවගේ සැබෑ ආදායම ආරක්ෂා වී තිබේද? එය තහවුරු කරන දත්ත මොනවාද?
5. ආර්ථික ප්රකෘතියේ ප්රතිලාභ: සාර්ව ආර්ථික ස්ථාවරත්වයේ ප්රතිලාභ සාමාන්ය පවුල්වල ජීවන තත්ත්වයට පරිවර්තනය කිරීම සඳහා ගෙන ඇති ප්රතිපත්ති මොනවාද?
මෙම ප්රශ්නවලට පිළිතුරු ලබාදීම ආණ්ඩුවේ වගකීමකි. එසේම උද්ධමනය පාලනය කිරීම සඳහා මහ බැංකුවට පැවරී ඇති ස්වාධීන මුදල් ප්රතිපත්ති වගකීමද මෙහිදී වැදගත් වේ.
නිගමනය — සංඛ්යාලේඛනවල ප්රකෘතියක්ද, ජනතාවගේ ජීවිතයේ අර්බුදයක්ද?
2026 ඔක්තෝබර් මහ බැංකු වාර්තාව ශ්රී ලංකාවේ සමස්ත ආර්ථිකය බිඳවැටී ඇති බව නිගමනය කිරීමට ප්රමාණවත් සාක්ෂි ඉදිරිපත් නොකරයි. ඒ සඳහා ආර්ථික වර්ධනය, රැකියා, සැබෑ වැටුප්, දරිද්රතාව, රාජ්ය මූල්ය සහ විදේශ අංශයේ දත්තද පරීක්ෂා කළ යුතුය.
එහෙත් මෙම වාර්තාවෙන් එක් බරපතළ සත්යයක් පැහැදිලි වේ.
ආර්ථික ස්ථාවරත්වය පිළිබඳ ප්රකාශ කවරක් වුවද, ජනතාව මුහුණ දෙන මිල පීඩනය තවමත් පහව ගොස් නැත.
ප්රවාහන වියදම් සියයට 17.6කින්, ආහාර මිල සියයට 8.8කින් සහ ආපනශාලා හා හෝටල් මිල සියයට 13.4කින් ඉහළ යන පසුබිමක, ආර්ථික ප්රකෘතියේ ප්රතිලාභ බෙදී යන්නේ කෙසේද යන්න සොයා බැලීම අත්යවශ්යය.
ආණ්ඩුවට ආර්ථිකයේ ස්ථාවරත්වය ගැන කතා කළ හැකිය. එහෙත් සාමාන්ය ජනතාවට වැදගත් වන්නේ තමන් උපයන මුදලින් පෙරට වඩා හොඳ ජීවිතයක් ගත කළ හැකිද යන්නයි.
ආර්ථික ප්රකෘතියේ සැබෑ පරීක්ෂණය ඇත්තේ ප්රතිපත්ති ප්රකාශවල නොව, ජනතාවගේ කෑම මේසයේ, මාසික බිල්පත්වල සහ ඉතිරි කළ හැකි මුදලේය.
