විශාල පොරොන්දු, අඩු පැහැදිලි කිරීම්! 2027 අයවැය අසාර්ථක අයවැයක්!
'AKD ආණ්ඩුව'
සම්පූර්ණ කාලයම හිටියොත්
මෙය ජනතාවගේ දෛනික ජීවිතය පහසු කරන අයවැයක් නොව, සංඛ්යා, ව්යාපෘති සහ දේශපාලන පොරොන්දු ඉදිරිපත් කරන අයවැයක් බව පෙනේ.
කොළඹ| 2027 අයවැය යෝජනා| නොවැම්බර් 12
ජනාධිපති සහ මුදල් අමාත්ය අනුර කුමාර දිසානායක මහතා විසින් අද පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කළ 2027 අයවැය යෝජනා, ආර්ථික පරිවර්තනයක් පිළිබඳ විශාල පොරොන්දු ඉදිරිපත් කළද, ඒවා ක්රියාත්මක කිරීමට අවශ්ය මූල්ය සහ පරිපාලන පදනම ප්රමාණවත් ලෙස පෙන්වා නොමැති බවට එම අය-වැය වාර්තාවම පෙන්වා දෙනවා.
අයවැය කතාවේ මධ්යකාලීන ඉලක්කය ලෙස වාර්ෂිකව 7% හෝ ඊට වැඩි ආර්ථික වර්ධනයක් සඳහන් කර තිබුණද, එම අයවැය ගණනය කර ඇති මූල්ය රාමුවේ 2027 සැබෑ ආර්ථික වර්ධනය 4.2%ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇත. 2028 සිට ඉදිරියටද එම වර්ධන උපකල්පනය 4%කට ආසන්න මට්ටමක පවතී. මේ හේතුවෙන්, අයවැය කතාවේ දේශපාලන ඉලක්ක සහ භාණ්ඩාගාරයේ සැබෑ ඇස්තමේන්තු අතර සැලකිය යුතු පරතරයක් පවතින බව නොරහසකි.
අයවැය යටතේ රාජ්ය ආයෝජන සඳහා රුපියල් බිලියන 2,000ක් වෙන් කර ඇති බව ප්රකාශ කළද, එයින් රුපියල් බිලියන 1,750ක් සාමාන්ය 2027 අයවැය වෙන්කිරීමක් වන අතර ඉතිරි රුපියල් බිලියන 250ක් දිට්වා සුළි කුණාටුවට අදාළ පරිපූරක වියදම් යටතේ ඇතුළත් වේ. එබැවින් සමස්ත මුදලම නව සංවර්ධන ව්යාපෘති සඳහා වෙන් කළ මුදලක් ලෙස ඉදිරිපත් කිරීම ජනතාව නොමඟ යවනසුලු බව හොදින්ම දකින්නට පුලුවන.
අයවැය ලේඛනයේම දිට්වා සුළි කුණාටුවෙන් සිදුවූ සමස්ත හානිය සහ ආර්ථික අලාභය ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 3.4ක් හෙවත් රුපියල් ට්රිලියන 1.022ක් පමණ බව සඳහන් වේ. එහෙත් 2027 සඳහා වෙන් කර ඇති පරිපූරක ප්රතිපාදනය රුපියල් බිලියන 260ක් පමණි. එය සමස්ත හානියේ හතරෙන් එකකට ආසන්න ප්රමාණයක් පමණ වන අතර, ඉතිරි ප්රතිසංස්කරණ වියදම් සපුරන්නේ කෙසේදැයි අයවැයෙන් පැහැදිලිව දක්වා නැත.
අයවැය කතාවේ ඉන්ධන මිල පීඩනය අවම කිරීමට රජය දැනට රු. බිලියන 147කට වැඩි සහන ලබාදී ඇති බව සඳහන් වේ. නමුත් 2027 සඳහා ඉන්ධන මිල අඩු කරන ස්ථිර ක්රමයක් හෝ සෑම පාරිභෝගිකයෙකුටම ලැබෙන පැහැදිලි ඉන්ධන සහනාධාරයක් දක්වා නැත.
මේ අතර, 2027දී රජයේ මුළු ආදායම GDPයෙන් 15.8%ක් දක්වා පහළ යන බවත්, බදු ආදායම 14.6%ක් වන බවත් අයවැය ඇස්තමේන්තු පෙන්වයි. එහෙත් පුද්ගල ආදායම් බදු සහන, පොත් සහ අභ්යාස පොත් සඳහා VAT නිදහස් කිරීම, ජාත්යන්තර නාවික බංකර් ඉන්ධන සඳහා බදු සහන සහ සංචාරක සංවර්ධන බද්ද අහෝසි කිරීම වැනි යෝජනාද ඉදිරිපත් කර තිබේ.
මෙම බදු සහන මඟින් රජයට අහිමි වන ආදායම කොපමණදැයි හෝ එය වෙනත් ආදායම් මාර්ගයකින් පියවන්නේ කෙසේදැයි අයවැය ලේඛනයේ පැහැදිලි ගණනයක් නොමැති බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පවසති. “බදු අනුකූලතාව වැඩි කිරීම” සහ “බදු පරිපාලනය ඩිජිටල් කිරීම” යන පොදු ප්රකාශ පමණක් මත ආදායම් අහිමිවීම පියවා ගැනීමට උත්සාහ කිරීම අවදානම් සහගතය.
අවම වශයෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 3ක ආයෝජනයක් සහිත BOI අනුමත අපනයන සහ සංචාරක ව්යාපාර සඳහා 200%ක ප්රාග්ධන දීමනාවක් ලබාදීමට යෝජනා කර තිබීමද සැලකිල්ලට ගත යුතුය. මෙවැනි සහන මඟින් කුඩා හා මධ්ය පරිමාණ දේශීය ව්යාපාරවලට වඩා විශාල සමාගම්වලට වැඩි වාසියක් ලැබිය හැකි බවත්, එම සහන වෙනුවට රැකියා, අපනයන ආදායම් සහ දේශීය අමුද්රව්ය භාවිතය සම්බන්ධ දැඩි කොන්දේසි ඉදිරිපත් කර නොමැත.
අයවැය ඇමුණුමෙන් මාර්ග, දුම්රිය, ජල සම්පාදන, නිවාස, ඩිජිටල් පරිවර්තනය සහ බලශක්ති ව්යාපෘති සඳහා විශාල මුදල් වෙන් කර ඇතත්, ඒවායෙන් ලැබෙන ආර්ථික ප්රතිලාභ, අවසන් කිරීමේ කාලසීමා සහ පිරිවැය ඉක්මවා යාමේ අවදානම් පිළිබඳ ප්රමාණවත් තොරතුරු නොමැත. අතීතයේ ප්රාග්ධන අයවැය සම්පූර්ණයෙන් වැය කිරීමට රාජ්ය ආයතන අසමත් වූ පසුබිමක, මෙවර වෙන්කිරීම්ද ප්රායෝගිකව ක්රියාත්මක වේද යන්න සැක සහිතය.
ඒ අනුව, මෙම අයවැයේ ප්රධාන දුර්වලතාව වන්නේ සංඛ්යා එකතු කිරීමේ දෝෂයක් නොව, රජයේ අභිලාෂකාමී පොරොන්දු, ආදායම් ඇස්තමේන්තු, බදු සහන සහ ක්රියාත්මක කිරීමේ හැකියාව අතර පවතින පරතරයයි. ආර්ථික ස්ථාවරත්වයෙන් ආර්ථික පරිවර්තනයකට යන බව රජය ප්රකාශ කළද, 2027 අයවැය ජනතාවට පැහැදිලි මූල්ය සැලැස්මක් වෙනුවට ඉලක්ක සහ පොරොන්දු එකතුවක් බවට පත්ව තිබේ.
ඒ අනුව, අඩු ආදායම් ඇස්තමේන්තු, බදු සහනවල බලපෑම පිළිබඳ පැහැදිලි ගණනයක් නොමැති වීම, ආපදා ප්රතිසංස්කරණ සඳහා ප්රමාණවත් නොවන ප්රතිපාදන සහ 7% වර්ධන ඉලක්කයට නිශ්චිත ක්රියාමාර්ග නොමැති වීම හේතුවෙන් 2027 අයවැය අසාර්ථක අයවැයක් බව අමුතුවෙන් කිවයුතු නැත.
7% ආර්ථික වර්ධන ඉලක්කයට සංඛ්යාත්මක පදනමක් නැත
අයවැය කතාවේ 10 වන පිටුවේ මධ්යකාලීන ඉලක්කය ලෙස වසරකට 7% හෝ ඊට වැඩි ආර්ථික වර්ධනයක් සඳහන් කරයි.
නමුත් එම අයවැයට සම්බන්ධ මධ්යකාලීන මූල්ය රාමුවේ 2027 සඳහා සැබෑ GDP වර්ධනය 4.2%ක්, 2028 සඳහා 4.1%ක්, ඉන්පසු වසරවල 4%ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇත.
ඒ අනුව, අයවැය කතාවේ දේශපාලන ඉලක්කය 7%ක් වුවත්, අයවැය ගණනය කර ඇත්තේ ආසන්න වශයෙන් 4% වර්ධන පරිසරයක් මතය. 7% ළඟා කරගැනීමට අවශ්ය අමතර ආයෝජන, අපනයන වර්ධනය, නව රැකියා සහ ඵලදායිතාව පිළිබඳ ප්රමාණාත්මක සැලැස්මක් PDFයේ පැහැදිලිව නොපෙන්වයි.
රාජ්ය ආදායම අඩුවෙද්දී බදු සහන ගණනාවක් දී ඇත
- 2026දී මුළු ආදායම GDPයෙන් 16.5%
- 2027දී මුළු ආදායම GDPයෙන් 15.8%
- 2026දී බදු ආදායම GDPයෙන් 15.2%
- 2027දී බදු ආදායම GDPයෙන් 14.6%
එනම් 2027දී රාජ්ය ආදායම සහ බදු ආදායම දෙකම GDPයට සාපේක්ෂව පහළ යයි.
ඒ අතර අයවැය යෝජනා යටතේ:
- පුද්ගල ආදායම් බදු නිදහස් සීමාව ඉහළ දැමීම
- පොත් සහ අභ්යාස පොත් VAT වලින් නිදහස් කිරීම
- ජාත්යන්තර නාවික බංකර් ඉන්ධන SSCL බද්දෙන් නිදහස් කිරීම
- Tourism Development Levy අහෝසි කිරීම
- ඇතැම් අත්යවශ්ය ආහාර සඳහා විශේෂ වෙළඳ භාණ්ඩ බද්ද අඩු කිරීම
- සුදුසුකම් ලබන BOI සමාගම් සඳහා 200% ප්රාග්ධන දීමනා ලබාදීම
යෝජනා කර ඇත.
මෙම සහනවලින් ජනතාවට හෝ කර්මාන්තයට ප්රයෝජන ලැබිය හැකි නමුත්, ඒවායින් අහිමි වන ආදායම කොපමණදැයි සහ එය වෙනත් ආදායම් මාර්ගයකින් පියවන්නේ කෙසේදැයි අයවැය කතාවේ ප්රමාණාත්මකව පෙන්වා නැත.
රු. ට්රිලියන 2ක ප්රාග්ධන ආයෝජනය ගැන වැරදි අවබෝධයක් ඇතිවිය හැකිය
අයවැය කතාවේ 10 වන පිටුවේ රු. බිලියන 2,000ක් රාජ්ය ආයෝජන සඳහා වෙන් කළ බව කියයි.
නමුත් ඇමුණුම III අනුව:
- සාමාන්ය 2027 අයවැය තුළ රාජ්ය ආයෝජන: රු. බිලියන 1,750
- දිට්වා සුළි කුණාටුවට අදාළ පරිපූරක ඇස්තමේන්තුව සමඟ: රු. බිලියන 2,000
එනම් රු. ට්රිලියන 2 සම්පූර්ණයෙන්ම සාමාන්ය අයවැය මුදලක් නොවේ. එයට පරිපූරක ඇස්තමේන්තුවේ රු. බිලියන 250ක්ද ඇතුළත්ය.
මෙය තාක්ෂණිකව වැරදි නොවුවත්, “2027 අයවැයෙන් රු. ට්රිලියන 2ක්” ලෙස පමණක් කියන විට සාමාන්ය අයවැය හා ආපදා පරිපූරක වියදම එකට මිශ්ර වේ.
ප්රාථමික වියදම පිළිබඳවද පැහැදිලි කිරීමක් අවශ්යය
අයවැය කතාවේ 9–10 පිටුවල 2027 ප්රාථමික වියදම GDPයෙන් 13.6%ක් දක්වා ඉහළ යන බව සඳහන් වේ.
නමුත් සාමාන්ය 2027 ඇස්තමේන්තුව අනුව ප්රාථමික වියදම ආසන්න වශයෙන් 12.9%ක් වේ. 13.6% ලැබෙන්නේ පරිපූරක ආපදා වියදමද එකතු කළ විටය.
එබැවින් අයවැය ලේඛනයේ පැහැදිලිව වෙන් කළ යුතු කරුණු දෙකක් ඇත:
- සාමාන්ය 2027 අයවැය යටතේ ප්රාථමික වියදම;
- ආපදා පරිපූරක වියදමද ඇතුළත් කළ විට ඇති ප්රාථමික වියදම.
මෙම වෙනස ජනතාවට පැහැදිලිව නොපෙන්වුවහොත්, IMF හා නීතිමය වියදම් සීමා සම්බන්ධයෙන් වැරදි අවබෝධයක් ඇතිවිය හැක.
ආපදා හානියට සාපේක්ෂව ප්රතිපාදන ප්රමාණවත්ද යන්න නොපෙන්වයි
අයවැය කතාවේ 2 වන පිටුවේ දිට්වා සුළි කුණාටුවෙන් වූ සමස්ත හානිය හා ආර්ථික අලාභය ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 3.4ක්, එනම් ආසන්න වශයෙන් රු. ට්රිලියන 1.022ක් ලෙස දක්වයි.
එහෙත් 2027 සඳහා පරිපූරක ඇස්තමේන්තුවෙන් වෙන්කර ඇත්තේ රු. බිලියන 260ක් පමණි. එය ඇස්තමේන්තුගත සමස්ත හානියේ ආසන්න වශයෙන් 25%ක් පමණි.
එම මුදල පළමු අදියරේ ප්රතිසංස්කරණ සඳහා පමණක්ද, නැතහොත් සම්පූර්ණ ප්රතිසංස්කරණ වියදමද යන්න අයවැය කතාවේ ප්රමාණවත් ලෙස පැහැදිලි නැත. ඉතිරි මුදල ලබාගන්නේ ණය මගින්ද, විදේශ ආධාර මගින්ද, නැතහොත් අනාගත අයවැයවලින්ද යන්නද සඳහන් කළ යුතුව තිබුණි.
විශාල ආයෝජන සඳහා ප්රතිලාභ පරීක්ෂණ නැත
ඇමුණුම VII හි මාර්ග, අධිවේගී මාර්ග, දුම්රිය විදුලිකරණය, ජල ව්යාපෘති, නිවාස, වරාය සහ ඩිජිටල් ව්යාපෘති සඳහා විශාල මුදල් වෙන් කර ඇත.
නමුත් ව්යාපෘතිවලින්:
- ලැබීමට අපේක්ෂිත ආදායම
- ඉතිරි කිරීමට හැකි විදේශ විනිමය
- නිර්මාණය වන රැකියා
- අවසන් කිරීමට නියමිත දිනය
- පිරිවැය ඉක්මවා යාමේ අවදානම
- ආර්ථික ප්රතිලාභ අනුපාතය
වැනි දත්ත බොහෝ විට දක්වා නැත.
විශේෂයෙන්, “feasibility studies”, “preparatory activities” සහ “proposed projects” සඳහා වෙන්කිරීම් විශාලය. එවැනි ව්යාපෘති වහාම ආර්ථික වර්ධනයක් ඇති නොකරන අතර, අනුමැතිය සහ ක්රියාත්මක කිරීම ප්රමාද වුවහොත් ප්රතිපාදන භාවිත නොවී ඉතිරි විය හැක.
200% ප්රාග්ධන දීමනාව විශාල සමාගම්වලට වැඩි වාසියක් ලබාදිය හැක
අවම වශයෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 3ක ආයෝජනයක් සහිත BOI අනුමත අපනයන හෝ සංචාරක සමාගම් සඳහා සුදුසුකම් ලත් ප්රාග්ධන වියදමෙන් 200%ක් දක්වා ප්රාග්ධන දීමනාවක් ලබාදීමට යෝජනා කර ඇත.
මෙය ආයෝජන ආකර්ෂණය කළ හැකි නමුත්, ප්රධාන ගැටලු කිහිපයක් ඇත:
- බදු අඩු කිරීමේ ප්රතිලාභය ලැබෙන්නේ ප්රධාන වශයෙන් විශාල ආයෝජකයන්ටය.
- දේශීය කුඩා හා මධ්ය පරිමාණ ව්යාපාරවලට සමාන ප්රතිලාභයක් නොලැබේ.
- රැකියා නිර්මාණය, දේශීය අමුද්රව්ය භාවිතය සහ අපනයන ආදායම මත ප්රතිලාභය බැඳී නැත.
- රජයට අහිමි වන බදු ආදායම කොපමණදැයි ගණනය කර නැත.
එබැවින් මෙය “ආයෝජන දිරිගැන්වීමක්” වුවත්, නිසි කාර්යසාධන කොන්දේසි නොමැති නම් බදු සහනයක් පමණක් බවට පත්විය හැක.
ආදායම් වැඩි කිරීමේ සැලැස්ම තවමත් පරිපාලන පොරොන්දුවක් පමණි
අයවැය ආදායම වැඩි කිරීමට බදු පදනම පුළුල් කිරීම, ඩිජිටල්කරණය සහ බදු අනුකූලතාව වැඩි කිරීම ගැන කියයි. එහෙත්:
- බදු හිඟ අයකර ගැනීමේ නිශ්චිත ඉලක්ක
- බදු විගණන ප්රතිඵල
- බදු නිදහස් කිරීම් අඩු කරන කාලසටහන
- අවිධිමත් ආර්ථිකය බදු පද්ධතියට ඇතුළත් කිරීමේ ක්රමය
පැහැදිලිව නොදක්වා ඇත.
ආදායම වැඩි කරන මූලික බදු ප්රතිසංස්කරණවලට වඩා “ඩිජිටල්කරණය කරනවා” සහ “අනුකූලතාව වැඩි කරනවා” යන පොරොන්දු වැඩියෙන් තිබීම මෙහි දුර්වලතාවකි.
ප්රධාන විවේචන මෙසේය:
- 7% වර්ධන ඉලක්කය අයවැය ගණනයේ 4%ක පමණ වර්ධන උපකල්පනය සමඟ නොගැළපේ.
- බදු සහන වැඩි කරන අතර රාජ්ය ආදායම GDPයට සාපේක්ෂව අඩු වේ.
- රු. ට්රිලියන 2ක ආයෝජනයෙන් කොටසක් පරිපූරක ආපදා වියදමකි.
- විශාල ව්යාපෘතිවල ප්රතිලාභ සහ ක්රියාත්මක කිරීමේ කාලසටහන් ප්රමාණවත් ලෙස පෙන්වා නැත.
- ආපදා හානිය රු. ට්රිලියන 1.022ක් ලෙස කියන අතර 2027 ප්රතිපාදනය රු. බිලියන 260ක් පමණි.
- විශාල BOI ආයෝජකයන්ට දෙන 200% බදු දීමනාවේ රාජ්ය ආදායම් අහිමිවීම සහ මහජන ප්රතිලාභ ගණනය කර නැත.
