ජනාධිපති ලේකම්ට Agrément නෑ! චීනයට සුදුස්සෙක් නෑ! පම්පොරි මාලිමාවේ විදෙස් තානාපති කාර්යාල හිස්!
'AKD ආණ්ඩුව'
සම්පූර්ණ කාලයම හිටියොත්
විදේශයන්හි පිහිටි ශ්රී ලංකා තානාපති කාර්යාල හතක තානාපති ධුර හිස්ව පවතින බවට තොරතුරු අනාවරණය වි තිබේ.ඒ අතර ශ්රි ලංකාවට අතිශය වැදගත් වන ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය මෙන්ම චීනයද පැවැතිම බරපතල තත්ත්වයකි. ඊට අමතරව ශ්රී ලංකා විදේශ සේවයට නිලධාරීන් 31දෙනෙකුගේ පුරප්පාඩුවක් පවතින බවද රජයේ තොරතුරු පෙන්වා දෙනවා.
ඒ අනුව පුරප්පාඩු ආරම්භ වූ දිනයන් මෙසේය:
•සීෂෙල්ස් මහ කොමසාරිස් ධුරය — 2024 දෙසැම්බර් 1 සිට
•කෙන්යා මහ කොමසාරිස් ධුරය — 2024 නොවැම්බර් 29 සිට
•කැනඩා මහ කොමසාරිස් ධුරය — 2025 ජූලි 6 සිට
•ජෝර්දාන් තානාපති ධුරය — 2026 ජනවාරි 20 සිට
•ජර්මන් තානාපති ධුරය — 2026 මාර්තු 16 සිට
•චීන තානාපති ධුරය — 2026 මැයි 1 සිට
•ඇමෙරිකානු තානාපති ධුරය — 2026 අගෝස්තු 8 සිට.
මේ අතර අප දේශපාලන වාර්තාකරු සදහන් කළේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ශ්රි ලංකා තානාපති ධුරය සදහා වත්මන් අනුර දිසානායක ජනාධිපතිවරයාගේ ජනාධිපති ලේකම් ආචාර්ය නන්දික සනත් කුමානායක නම් කර යවා තිබුනද අදාළ රටේ agrément නොලැබීම එනම් එම රට අපේක්ෂකයා පිළිගැනීමට එකඟ නොවීම හේතුවෙන් යලි ඒ සම්බන්ධයෙන් සලකා බලන ලෙසට රජය ඇපෑලක් ඇමරිකානු රාජ්ය දෙපාර්තමේන්තුවට ඉදිරිපත් කර ඇති බවයි.
කෙසේවෙතත් වොෂින්ටන් තානාපති කාර්යාලයේ ප්රධානියා ලෙස මධුක වික්රමාරච්චි මහතා තවදුරටත් වැඩබලමින් සිටී.වොෂින්ටන් ශ්රී ලංකා තානාපති කාර්යාලය නිකුත් කළ 2026 ඔක්තෝබර් 30 දින නිවේදනයක මධුක වික්රමාරච්චි මහතා හඳුන්වා ඇත්තේ Chargé d’Affaires, හෙවත් තානාපති කාර්යාලයේ වැඩබලන ප්රධානියා ලෙසය.
මධුක ඇමෙරිකානු රාජ්යතාන්ත්රික නියෝජිතයන් සමඟ සබඳතා පවත්වාගෙන යන බව ඇමරිකානු නිල වාර්තාවල දැක්වේ. ශ්රී ලංකාවට පැමිණී ඇමෙරිකානු තානාපති එරික් මයර් සමඟ අගෝස්තු 20 වැනිදා පැවැති හමුවේදී ආචාර්ය නන්දික සනත් කුමානායක ගැන කිව්වේ මොනවාද කියලා දැනගත්තා නම් නන්දීක ඔය තනතුරේවත් ඉන්න එකක් නැති බවයි අප වාර්තාකරු සදහන් කළේ.
සාමාන්යයෙන් ඉහත පුරප්පාඩු ඇතිවිම සදහා බලපාන ප්රධාන හේතු වන්නේ
නමක් යෝජනා නොකිරීම – ශ්රී ලංකා පාර්ශ්වයේ ප්රමාදයක් විය හැකිය.
පාර්ලිමේන්තු කාරක සභා අනුමැතිය නොලැබීම – ශ්රී ලංකාවේ අභ්යන්තර පත්කිරීම් ක්රියාවලියේ ගැටලුවකි.
අදාළ රටේ agrément නොලැබීම – එම රට අපේක්ෂකයා පිළිගැනීමට එකඟ නොවීමකි.
නම නිල වශයෙන් ප්රතික්ෂේප කිරීම – එය සාමාන්යයෙන් විදේශ අමාත්යාංශ නිවේදනයක හෝ විශ්වාසදායක මාධ්ය වාර්තාවක පැහැදිලිව සඳහන් වේ.
agrément නොලැබීම සහ නම නිල වශයෙන් ප්රතික්ෂේප කිරීම වැනි කරුණු ලෝකයේ බලවත් රටවල් ලෙස සම්මතයේ ඇති රටවල් සිදුකරන ක්රියාවලියකි.
මේ අතර කැනඩාවේ මහ කොමසාරිස් ධුරය සදහා නම්කර ඇති චන්දන රෝහණ කුමාර අඹගොල්ලද මේ දක්වා රාජකාරිය ආරම්භ කිරිමට හැකියාව ලැබි නෑ.පාර්ලිමේන්තු ඉහළ තනතුරු පිළිබඳ කාරක සභාව 2026දී ඔහු කැනඩාවේ ශ්රී ලංකා මහ කොමසාරිස්වරයා ලෙස පත්කිරීමට අනුමැතිය ලබාදී ඇත.කෙසේ වෙතත්, පාර්ලිමේන්තු කාරක සභා අනුමැතිය ලැබීම පත්කිරීමේ එක් ප්රධාන පියවරක් පමණි. කැනඩා රජයේ එකඟතාව, නිල පත්කිරීම සහ අක්තපත්ර භාරදීම සිදුවී ඇත්ද යන්න වෙන වෙනම තහවුරු කළ යුතුය. දැනට තහවුරු කළ හැක්කේ ඔහුගේ පත්කිරීම පාර්ලිමේන්තු මට්ටමින් අනුමත වී ඇති බව පමණී. අපට දැනගන්නට ඇති අකාරයට ඔහුට තවමත් කැනඩාවෙන් ඔහුට agrément ලැබි නෑ.
මෙය සාමාන්ය ඉංග්රීසි වචනයක් වන agreement (“ගිවිසුම” හෝ “එකඟතාව”) නොවේ. එබැවින් තානාපති පත්කිරීමේ සන්දර්භයේ නිවැරදි යෙදුම: The nominee has not yet received the host country’s agrément.(අදාළ රටේ පූර්ව රාජ්යතාන්ත්රික එකඟතාව (agrément) තවමත් ලැබී නොමැත.)
චීනය – තහවුරු කළ වත්මන් නමක් හමු නොවීය
චීන තානාපති ධුරය හිස්ව තියෙන්නේ මැයි 1දා සිටයි. චීනයත් සමග දිවට දිව ගාගෙන ඉන්නවා වගේ පෙන්වන සමාජවාදී කියන වත්මන් පාලනයට තවමත් චීන තානාපතිවරයෙක් නම් කරගන්න බැරි ඇයි කියලා රටේ ජනතාවට හිතෙනවා ඇති.ඒකට ආසන්තම හේතුව වන්නේ
චීනය නම්කර එවන කෙනාගේ සාමාන්යයෙන් සලකා බලන කරුණු කිහිපයක් තියෙනවා.
- අදාළ පුද්ගලයාගේ රාජ්යතාන්ත්රික පළපුරුද්ද
චීනය වැනි උපායමාර්ගික හවුල්කරුවෙකු වෙත පත්කරන නිලධාරියාට රාජ්යතාන්ත්රික සාකච්ඡා, ආර්ථික කටයුතු සහ ඉහළ මට්ටමේ රාජ්ය සම්බන්ධතා පිළිබඳ පළපුරුද්ද තිබේද යන්න වැදගත් වේ. - ශ්රී ලංකා–චීන සබඳතා පිළිබඳ අවබෝධය
වෙළඳාම, ආයෝජන, වරාය හා යටිතල පහසුකම්, සංචාරක ව්යාපාරය, අධ්යාපනය, සංස්කෘතිය සහ ආරක්ෂක සහයෝගිතාව වැනි ක්ෂේත්ර පිළිබඳ දැනුම අවශ්ය වේ. - ආර්ථික රාජ්යතාන්ත්රිකත්වය ඉදිරියට ගෙනයාමේ හැකියාව
ශ්රී ලංකාව ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසු ආයෝජන, වෙළඳ අවස්ථා, ණය ප්රතිව්යුහගත කිරීම සහ සංවර්ධන සහාය සම්බන්ධයෙන් චීනය සමඟ සමීපව කටයුතු කරයි. එබැවින් ආර්ථික සාකච්ඡා මෙහෙයවිය හැකි පුද්ගලයෙකු වීම වැදගත්ය. - ශ්රී ලංකාවේ විදේශ ප්රතිපත්ති ස්ථාවරත්වය
චීනය සාමාන්යයෙන් එක්-චීන ප්රතිපත්තිය, අභ්යන්තර කටයුතුවලට මැදිහත් නොවීම සහ ස්වෛරීභාවයට ගරු කිරීම වැනි මූලධර්ම අවධාරණය කරයි. නව තානාපතිවරයා ශ්රී ලංකා රජයේ නිල ස්ථාවරය පැහැදිලිව හා ස්ථාවරව නියෝජනය කරන්නේද යන්නද වැදගත් විය හැකිය. - ආරක්ෂාව සහ ඉන්දියානු සාගරයේ සංවේදී කරුණු
ශ්රී ලංකාව ඉන්දියානු සාගරයේ පිහිටා ඇති බැවින්, වරාය, පර්යේෂණ යාත්රා, නාවික සහයෝගිතාව සහ කලාපීය බල තුලනය වැනි කරුණු චීන–ශ්රී ලංකා සබඳතාවල සංවේදී අංශ වේ. එවැනි කරුණු පිළිබඳ වගකීමෙන් කටයුතු කළ හැකි තානාපතිවරයෙකු අවශ්ය වේ.
ශ්රී ලංකා විදේශ කටයුතු අමාත්යාංශයේ නිල වාර්තාවකට අනුව, මජින්ත ජයසිංහ මහතා 2024 මැයි 20 දින චීනයේ ශ්රී ලංකා තානාපති-designate ලෙස බීජිංහිදී වැඩ භාරගෙන තිබුණි. ඔහු වෘත්තීය රාජ්යතාන්ත්රිකයෙකු වූ අතර, චීනයේ ශ්රී ලංකා දූත මණ්ඩලයේද, ෂැංහයි කොන්සල් ජනරාල් කාර්යාලයේද සේවය කර තිබුණි.කෙසේ වෙතත්, 2026 දී එම තනතුර නැවත පුරප්පාඩු විය.
දැන් බලාගෙන ගියාම මේ සුදුසුකම් සහිත කෙනෙක් මේ ආණ්ඩුවට නෑ.එකයි මේ පත්විම පුස්කන්නේ.
කෙන්යාව
මේ අතර කෙන්යාව සඳහා වර්ණකුලසූරිය පීටර් රොහාන් ධම්මික ප්රනාන්දුගේ නාමය පාර්ලිමේන්තු ඉහළ තනතුරු පිළිබඳ කාරක සභාව අනුමත කර ඇත. නයිරෝබිහි ශ්රී ලංකා මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය අනුව, ඔහු 2026 නොවැම්බර් 2 දින High Commissioner-designate ලෙස වැඩ භාරගෙන ඇත. ඔහුගේ ප්රමුඛතා ලෙස ආර්ථික රාජ්යතාන්ත්රිකත්වය, වෙළඳාම, සංචාරක ව්යාපාරය, ආයෝජන සහ කොන්සියුලර් සේවා සඳහන් කර ඇත.
සීෂෙල්ස්, ජෝර්දානය සහ ජර්මනිය
මෙම රටවල් සඳහා වත්මන් නාමයෝජනා කළ පුද්ගලයන්ගේ නම් නිල වශයෙන් ප්රසිද්ධ කර ඇති බව තහවුරු කළ නොහැක.
විදේශ ප්රතිපත්තියට සහ ද්විපාර්ශ්වික සබඳතාවලට බලපෑම
ඉහළ මට්ටමේ ප්රවේශය අඩුවීම
තානාපතිවරයා රාජ්ය නායකයන්, විදේශ අමාත්යාංශ, පාර්ලිමේන්තු, ව්යාපාරික ආයතන සහ ජාත්යන්තර සංවිධාන සමඟ ශ්රී ලංකාව වෙනුවෙන් ඉහළ මට්ටමේ සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන යයි. ධුරය හිස් වූ විට දූත මණ්ඩලය සාමාන්යයෙන් වැඩබලන ප්රධානියෙකු යටතේ පවත්වාගෙන යා හැකි නමුත්, දිගුකාලීන ප්රතිපත්ති සාකච්ඡා සහ සංවේදී දේශපාලන සාකච්ඡාවලදී එම තනතුරට තානාපතිවරයෙකුට සමාන ප්රවේශයක් නොලැබිය හැකිය.
වියානා රාජ්යතාන්ත්රික සබඳතා සම්මුතියේ 19 වැනි වගන්තියෙන්ද, දූත මණ්ඩල ප්රධානියාගේ ධුරය හිස් වූ විට chargé d’affaires ad interim කෙනෙකුට තාවකාලිකව කටයුතු කළ හැකි බව පිළිගනී. එමගින් දෛනික රාජ්යතාන්ත්රික කටයුතු නතර නොවුවද, තාවකාලික නියෝජනය පූර්ණ තානාපති නියෝජනයට සමාන නොවේ.
ආර්ථික රාජ්යතාන්ත්රිකත්වයට බලපෑම
ශ්රී ලංකා විදේශ ප්රතිපත්තිය වර්තමානයේ ආර්ථික රාජ්යතාන්ත්රිකත්වය මත දැඩිව රඳා පවතී. විදේශ අමාත්යවරයා සඳහන් කර ඇති පරිදි, දූත මණ්ඩලවල කාර්යභාරය අපනයන ප්රවර්ධනය, විදේශ ආයෝජන ආකර්ෂණය, සංචාරක ව්යාපාරය සහ තාක්ෂණික හා දැනුම් හුවමාරුව දක්වා විහිදේ.
එම නිසා දිගුකාලීන පුරප්පාඩු හේතුවෙන් ආයෝජකයන්, වෙළඳ ආයතන සහ අදාළ රටවල රාජ්ය ආයතන සමඟ ඉහළ මට්ටමේ සම්බන්ධතා ගොඩනැගීම දුර්වල විය හැකිය. මෙය ගිවිසුමක් හෝ ආයෝජනයක් අනිවාර්යයෙන්ම නැතිවීමට හේතුවක් නොවන නමුත්, අවස්ථා හඳුනාගැනීම, ප්රතිචාර දැක්වීම සහ සාකච්ඡා ඉදිරියට ගෙනයාම ප්රමාද වීමේ අවදානම වැඩි කරයි.
ණය ප්රතිව්යුහගත කිරීම හා සංවර්ධන සහාය
ඇමෙරිකාව, චීනය, කැනඩාව සහ ජර්මනිය වැනි රටවල් ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථික ප්රතිසාධනය, සංවර්ධන සහාය, වෙළඳාම, ආරක්ෂාව සහ බහුපාර්ශ්වික කටයුතු සම්බන්ධයෙන් වැදගත් හවුල්කරුවන් වේ. ප්රධාන අගනුවරක ස්ථිර තානාපතිවරයෙකු නොසිටීමෙන් ණය ප්රතිව්යුහගත කිරීම හෝ ආර්ථික සහාය සම්බන්ධ සාකච්ඡා නතර නොවන නමුත්, ශ්රී ලංකාවේ ඉල්ලීම් සෘජුව හා අඛණ්ඩව ඉදිරිපත් කිරීමේ හැකියාව දුර්වල විය හැකිය.
ආරක්ෂක සහ භූදේශපාලනික සබඳතා
ඇමෙරිකාව සහ චීනය සමඟ ශ්රී ලංකාවේ සබඳතා ඉන්දියානු සාගරයේ උපායමාර්ගික තත්ත්වය සමඟ සම්බන්ධ වේ. ජර්මනිය සහ කැනඩාවද යුරෝපීය හා බටහිර හවුල්කාරිත්ව, මානව හිමිකම්, අධ්යාපනික සහ ආර්ථික සබඳතා සඳහා වැදගත්ය. මෙවැනි සබඳතා තුළ පවතින සංවේදී කරුණු ඉහළ මට්ටමින් පැහැදිලි කිරීමට ස්ථිර තානාපති නියෝජනය ප්රයෝජනවත් වේ.
කොන්සියුලර් සේවා සහ ශ්රී ලාංකික ප්රජාව
තානාපතිවරයෙකු නොමැති වීමෙන් විදේශ ගමන් බලපත්ර, ලේඛන සහතික කිරීම, අත්අඩංගුවට පත්වීම්, රැකියා ගැටලු සහ හදිසි ආපදා සම්බන්ධ කොන්සියුලර් සේවා නීත්යානුකූලව නතර නොවේ. එහෙත් හදිසි අවස්ථාවකදී අදාළ රටේ ඉහළ නිලධාරීන් සමඟ දේශපාලන මට්ටමේ සෘජු මැදිහත්වීමක් අවශ්ය නම්, වැඩබලන නියෝජනයකට ඇති බලපෑම සීමිත විය හැකිය.
ජාත්යන්තර විශ්වාසනීයත්වය
පුරප්පාඩු කිහිපයක් දිගු කාලයක් පැවතීමෙන්, ශ්රී ලංකාව තම විදේශ සේවය සහ දූත මණ්ඩල ජාලය කාර්යක්ෂමව කළමනාකරණය කරනවාද යන්න පිළිබඳ ප්රශ්න මතුවිය හැකිය. විශේෂයෙන් ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසු ජාත්යන්තර විශ්වාසය නැවත ගොඩනැගීමට උත්සාහ කරන අවස්ථාවක, ස්ථිර සහ වෘත්තීය නියෝජනය වැදගත්ය.
