“මට ඔනෑම දෙයක් ඇමරිකාව හරහා කරන්න පුලුවන්” USS CANBERRA යළි කොළඹට! ඇමරිකානු උගුලක හිරවෙන ශ්‍රී ලංකාව!

සැපයුම් ලබාගැනීමේ මුවාවෙන් ඇමරිකානු නාවික බලය ඉන්දියානු සාගරයේ ව්‍යාප්ත වෙයිද? ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යස්ථ විදේශ ප්‍රතිපත්තියට සහ ස්වෛරීභාවයට ඇති අවදානම කුමක්ද?

ඇමරිකානු නාවික හමුදාවට අයත් USS CANBERRA (LCS 30) යුද නෞකාව අද (26) පෙරවරුවේ කොළඹ වරායට පැමිණීමත් සමඟ ශ්‍රී ලංකාව ඉන්දියානු සාගරයේ බලවතුන් අතර වර්ධනය වන යුද හා භූ දේශපාලනික තරගයේ කවර ස්ථානයක සිටින්නේද යන ප්‍රශ්නය යළි මතුව තිබේ.

නිල පැහැදිලි කිරීම අනුව මෙම නෞකාව පැමිණ ඇත්තේ සැපයුම් සහ සේවා අවශ්‍යතා සපුරා ගැනීමටය. එහෙත් ජුනි 12 වැනිදාද ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි බව සඳහන් වන මෙම නෞකාව මාස කිහිපයක් ඇතුළත යළි කොළඹට පැමිණීම, මෙරට වරාය පහසුකම් ඇමරිකානු නාවික මෙහෙයුම් සඳහා භාවිත කරන ආකාරය පිළිබඳ වැඩි විනිවිදභාවයක් අවශ්‍ය බව පෙන්වා දෙයි.

මෙහිදී මතුවන ප්‍රධානතම අවදානම වන්නේ එක් යුද නෞකාවක් පැමිණීම නොව, ශ්‍රී ලංකාව විදේශීය හමුදා බලවතෙකුගේ කලාපීය මෙහෙයුම්වලට ක්‍රමයෙන් සම්බන්ධ වීමේ හැකියාවයි.

ඇමරිකාව සම්බන්ධයෙන් ඒ තරම් විශාල විශ්වාසයක් අනුරට ඇත්තේ කෙසේද?

ජනාධිපති අනුර දිසානායක සමග ඔහුගේ ආර්ථික උපදේශකයන් යැයි කියා ගන්නා කුප්‍රකට ව්‍යාපාරික වළල්ල පසුගියදා ජනාධිපති කාර්යාලයේ සාකච්ඡාවක් සදහා සහභාගි විය.එහිදි වත්මන් ආර්ථික බිඳවැටිම් සහ ගෙනඑමට නියමිත ප්‍රජාතන්ත්‍ර විරෝධි අනපනත් හෙතුවෙන් GSP+ අහිමිවිම් සහ IMF හී ඉදිරි ක්‍රියාමාර්ග සම්බන්ධයෙන් ඇති අනතුරුදායක තත්ත්වයන් සම්බන්ධයෙන් සාකච්ඡා කල අතර එහිදි ජනාධිපති අනුර දිසානායක ඉතාම විශ්වාසයෙන් පවසා ඇත්තේ තමන්ට ඔනෑම දෙයක් ඇමරිකාව හරහා කරගත හැකි බවයි.එම නිසා ඒ සම්බන්ධයෙන් සැකයක් තියා නොගන්නා ලෙස ඔහු එම කණ්ඩායමට දැනුම් දි තිබේ.

සැපයුම් ගනුදෙනුවක්ද? උපායමාර්ගික බැඳීමක්ද?

USS CANBERRA යනු සාමාන්‍ය භාණ්ඩ ප්‍රවාහන නෞකාවක් නොවේ. එය වෙරළාසන්න නාවික මෙහෙයුම් සඳහා නිර්මාණය කළ ඇමරිකානු යුද නෞකාවකි. එවැනි නෞකාවකට ඉන්ධන, නඩත්තු පහසුකම් සහ වෙනත් සේවා සැපයීම ජාත්‍යන්තර නාවික සහයෝගිතාවේ සාමාන්‍ය අංගයක් විය හැකිය. නමුත් එම පහසුකම් අඛණ්ඩව ලබාදීමේදී ශ්‍රී ලංකාවට අදාළ ගිවිසුම්, නීතිමය සීමාවන් සහ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ප්‍රතිවිපාක පිළිබඳ විමර්ශනයක් අවශ්‍ය වේ.

විශේෂයෙන් ශ්‍රී ලංකාව සහ ඇමරිකාව අතර පවතින ACSA ගිවිසුම හමුදා සැපයුම් සහ සේවා හුවමාරුව සඳහා රාමුවක් සපයයි. මෙවර සංචාරය එම ගිවිසුම යටතේ සිදුවූ බව තහවුරු වී නැතත්, එවැනි ගිවිසුම් මගින් දෙරටේ හමුදා අතර ප්‍රායෝගික සම්බන්ධතා පුළුල් කළ හැකිය.

එහි ප්‍රතිලාභ මෙන්ම ස්වාධීන තීරණ ගැනීම කෙරෙහි ඇතිවිය හැකි සීමාවන්ද සලකා බැලිය යුතුය.

මාසයක් තුළ ඇමරිකානු යුද නෞකා දෙකක්!

මෙම සිදුවීම තවත් වැදගත් වන්නේ ඔක්තෝබර් මාසයේදී කොළඹට පැමිණි දෙවැනි ඇමරිකානු යුද නෞකාව USS CANBERRA වීම නිසාය.මීට පෙර USS TULSA (LCS 16) නෞකාවද කොළඹට පැමිණ ඉන්ධන සහ සැපයුම් ලබාගෙන තිබේ. එම සංචාරයෙන් පසුව USS CANBERRA පැමිණීම ඇමරිකාව සහ ශ්‍රී ලංකාව අතර අඛණ්ඩ නාවික සහයෝගිතාව පිළිබිඹු කරයි.

ඇමරිකානු තානාපති එරික් මේයර් ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ මෙවැනි සංචාර දෙරටේ නාවික හවුල්කාරිත්වය සහ ඉන්දියානු සාගරයේ ආරක්ෂාව සඳහා පවතින පොදු කැපවීම ශක්තිමත් කරන බවයි.

මෙහිදී සැලකිල්ලට ගත යුතු කරුණ වන්නේ ඇමරිකාව මෙම සංචාර සරල සැපයුම් කටයුතු ලෙස පමණක් නොව, සිය ඉන්දියානු–පැසිෆික් ආරක්ෂක සහයෝගිතාවේ කොටසක් ලෙසද හඳුන්වා දීමයි.

ශ්‍රී ලංකාවට ඇති විය හැකි උපායමාර්ගික උගුල

ඉන්දියානු සාගරයේ ඇමරිකාව, චීනය සහ ඉන්දියාව අතර පවතින ආරක්ෂක හා ආර්ථික තරගය හමුවේ ශ්‍රී ලංකාවට සියලු පාර්ශ්ව සමඟ සබඳතා පවත්වා ගැනීමේ අවශ්‍යතාවක් තිබේ.එහෙත් එක් බලවතෙකුගේ නාවික මෙහෙයුම් සඳහා නිරන්තර පහසුකම් ලබාදීම, අනාගතයේදී අනෙක් බලවතුන් සමඟ ඇති සබඳතා කළමනාකරණය කිරීම සංකීර්ණ කළ හැකිය.

මෙහි ඇති අවදානම අද හෙටම ඇමරිකානු හමුදා කඳවුරක් ඉදිවීම නොවේ. හමුදා සැපයුම්, පුහුණු, තාක්ෂණික සහයෝගිතාව සහ නාවික මෙහෙයුම් සම්බන්ධතා ක්‍රමයෙන් පුළුල් වන විට ඒවායේ සීමාවන් පිළිබඳ මහජන සහ පාර්ලිමේන්තු අධීක්ෂණය ප්‍රමාණවත් නොවීමයි.

එවැනි තත්ත්වයක් තුළ විදේශ ප්‍රතිපත්තියේ ස්වාධීනත්වය ආරක්ෂා කිරීම අභියෝගයක් විය හැකිය. එය සැබෑ අවදානමක් වුවත්, ශ්‍රී ලංකාව දැනටමත් ඇමරිකානු පාලනයකට යටත්ව ඇති බවට සාක්ෂියක් නොවේ.

ඉරාන අර්බුදය මැද කොළඹ වරායේ භූමිකාව

ඉරානය සම්බන්ධයෙන් පවතින ජාත්‍යන්තර ආතතීන් සහ ඇමරිකානු සම්බාධක හමුවේ ශ්‍රී ලංකාවේ නාවික හා විදේශ ප්‍රතිපත්තිය තවත් සංවේදී වී තිබේ.එවැනි පසුබිමක ඇමරිකානු යුද නෞකාවලට කොළඹ වරායේ පහසුකම් ලබාදීම සම්බන්ධයෙන් වැදගත් ප්‍රශ්නයක් මතුවේ.

ශ්‍රී ලංකාව තම වරාය භාවිත කිරීමට අවසර දෙන්නේ සාමාන්‍ය සැපයුම් හා සාමකාමී නාවික සහයෝගිතාව සඳහා පමණක්ද, නැතිනම් වෙනත් රාජ්‍යයකට එරෙහි මෙහෙයුම් සඳහාද?

රජය හෙළි කළ යුතු කරුණු

ආණ්ඩුව පැහැදිලි කළ යුත්තේ USS CANBERRA සහ USS TULSA නෞකාවල සංචාර සඳහා ලබාදුන් අවසරවල නීතිමය පදනම, ACSA ගිවිසුමේ අදාළත්වය, සැපයූ සේවාවල ස්වභාවය සහ විදේශීය යුද නෞකා ශ්‍රී ලංකාවේ වරාය භාවිත කිරීමේදී පනවා ඇති මෙහෙයුම් සීමාවන් පිළිබඳවය.

එමෙන්ම මෙවැනි සංචාර සියලු මිත්‍ර රාජ්‍යයන්ට සමාන ප්‍රතිපත්තියක් යටතේ ලබාදෙන්නේද යන්නත් පැහැදිලි කළ යුතුය.

අවසානයේ ඉතිරිවන ප්‍රශ්නය

ශ්‍රී ලංකාව ඇමරිකානු උපායමාර්ගික උගුලකට හසුවීමේ අවදානමක් තිබේද යන්න තීරණය කළ හැක්කේ යුද නෞකා පැමිණීමේ සංඛ්‍යාවෙන් පමණක් නොවේ. ඒ සඳහා අදාළ ගිවිසුම්, අවසර, සැපයුම් කටයුතු සහ ඒවාට පනවා ඇති සීමාවන් විමර්ශනය කළ යුතුය.

ඇමරිකාව මෙම සහයෝගිතාව කලාපීය ආරක්ෂාව සහ නාවික ගමනාගමනයේ නිදහස ශක්තිමත් කිරීමක් ලෙස ඉදිරිපත් කරයි. විවේචනාත්මක දෘෂ්ටියකින් බලන විට, එම සහයෝගිතාව ශ්‍රී ලංකාව බලවතුන්ගේ උපායමාර්ගික තරගයට වඩාත් සමීප කිරීමේ අවදානමක්ද ඇති කරයි.

අවසානයේ ප්‍රශ්නය වන්නේ කොළඹ වරායට ඇතුළු වන ඇමරිකානු නෞකාව කුමක්ද යන්න නොව, එම වරාය භාවිත කිරීම සම්බන්ධයෙන් අවසන් තීරණය ගැනීමේ ස්වාධීනත්වය ශ්‍රී ලංකාව කෙසේ ආරක්ෂා කරගන්නේද යන්නයි.