ඉදිරි වසර තුනට උද්ධමන ඉලක්කය 5%යි! අනුරයි,නන්දලාලුයි ගැසට් එකක් ගහලා! ඉදිරි වසර තුනටත් බඩු මිළ අඩුවක් නෑ!

ශ්‍රී ලංකාවේ ඉදිරි වසර තුන සඳහා කාර්තුමය ප්‍රධාන උද්ධමන ඉලක්කය සියයට 5ක් ලෙස පවත්වාගෙන යාමට රජය සහ ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව නව මුදල් ප්‍රතිපත්ති රාමු ගිවිසුමක් (Monetary Policy Framework Agreement – MPFA) මගින් එකඟ වී තිබේ.

ඊට අදාළ 2023 අංක 16 දරන ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකු පනතේ 26 වගන්තිය යටතේ, මුදල්, ක්‍රමසම්පාදන හා ආර්ථික සංවර්ධන අමාත්‍යවරයා ලෙස ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක සහ මහ බැංකු අධිපති ආචාර්ය පී. නන්දලාල් වීරසිංහ විසින් 2026 ඔක්තෝබර් 1 දා මෙම ගිවිසුමට අත්සන් තබා ඇත. එය එදිනම අංක 2508/28 දරන අතිවිශේෂ ගැසට් පත්‍රයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කර තිබේ. (අදාළ ගැසට් පත්‍ර දෙකම පහත අමුණා ඇත.)

5% කියන්නේ භාණ්ඩ මිල අඩු කිරීමක් නොවෙයි; වසරකට මිල ඉහළ යන වේගය 5%ක් වටා පාලනය කිරීමේ ඉලක්කයක්

Sri Lanka’s Inflation Target is set at 5% for the next three years
The Minister of Finance, Planning and Economic Development and the President of Sri Lanka, Hon. Anura Kumara Dissanayake, and the Governor of the Central Bank of Sri Lanka, Dr. P Nandalal Weerasinghe, signed a new Monetary Policy Framework Agreement (MPFA) in terms of Section 26 of the Central Bank of Sri Lanka Act, No. 16 of 2023 (CBA) on 01 October 2026. The Agreement was published in Government Gazette Extraordinary No. 2508/28 dated 01 October 2026.

5% ඉලක්කය කියන්නේ ඇත්තටම මොකක්ද?

නව ගිවිසුමේ ප්‍රධාන කරුණු තුනක් තිබේ. මහ බැංකුව කාර්තුමය ප්‍රධාන උද්ධමනය 5%ක් වටා පවත්වා ගැනීමට ඉලක්ක කරන අතර, ඒ සඳහා ±2 ප්‍රතිශත ඒකකයක වගවීමේ සීමාවක් (accountability margin) නියම කර තිබේ. උද්ධමනය මැනීම සඳහා කොළඹ පාරිභෝගික මිල දර්ශකයේ (CCPI) මාසික වාර්ෂික වෙනස්වීම් තුනක සරල සාමාන්‍යය භාවිත කෙරේ.

එයින් සරලව අදහස් වන්නේ මහ බැංකුවේ මධ්‍ය ඉලක්කය 5%ක් වන අතර, වගවීමේ සීමාව සැලකූ විට 3% සිට 7% දක්වා පරාසය වැදගත් වන බවයි.

මෙහිදී ජනතාවට වැදගත් වෙනසක් පැහැදිලි කළ යුතුය. 5% උද්ධමනය කියන්නේ වෙළෙඳපොළේ භාණ්ඩ හා සේවා මිල 5%කින් අඩු කරන බව නොවේ. එය සාමාන්‍ය මිල මට්ටම පෙර වසරට සාපේක්ෂව ඉහළ යන වේගය 5%ක් පමණ තබා ගැනීමේ ඉලක්කයකි.

උදාහරණයක් ලෙස, රුපියල් 1,000ක් වන නියෝජිත භාණ්ඩ කූඩයක මිල වසරකට පසු 5%කින් ඉහළ ගියහොත් එය රුපියල් 1,050ක් පමණ වේ. එබැවින් මෙම ප්‍රතිපත්තිය “මිල ආපසු පැරණි මට්ටමට ගෙන ඒමේ වැඩපිළිවෙළක්” ලෙස අර්ථකථනය කිරීම නිවැරදි නොවේ.

ආණ්ඩුව මේ හරහා කරන්න යන්නේ කුමක්ද?

මෙය රජය තනිව භාණ්ඩවල මිල නියම කරන ක්‍රමයක් නොවේ. නීතිය යටතේ රජය සහ මහ බැංකුව එක්ව උද්ධමන ඉලක්කය සහ වගවීමේ රාමුව නියම කරන අතර, එම ඉලක්කය කරා යාම සඳහා මුදල් ප්‍රතිපත්තිය ක්‍රියාත්මක කිරීම මහ බැංකුවේ වගකීම වේ. මහ බැංකුව පවසන්නේ ඉදිරි දැක්මක් සහිත, දත්ත මත පදනම් වූ ප්‍රතිපත්ති තීරණ හරහා දේශීය මිල ස්ථාවරත්වය පවත්වා ගැනීම තම ප්‍රධාන අරමුණ බවයි.

ප්‍රායෝගිකව මෙහි අදහස වන්නේ ආර්ථිකයේ ඉල්ලුම, ණය වර්ධනය, මුදල් සැපයුම සහ උද්ධමන අපේක්ෂාවන් වැනි කරුණු සලකා පොලී අනුපාත ඇතුළු මුදල් ප්‍රතිපත්ති මෙවලම් සකස් කිරීමයි. එම නිසා උද්ධමනය ඉලක්කයට වඩා දිගු කාලයක් ඉහළ යාමේ අවදානමක් ඇති විට මුදල් ප්‍රතිපත්තිය දැඩි විය හැකි අතර, උද්ධමනය අතිශය පහළ මට්ටමක පවතින විට ප්‍රතිපත්තිය වෙනත් දිශාවකට සකස් කළ හැකිය. මෙය ගැසට් නිවේදනයේම සඳහන් නිශ්චිත පොලී අනුපාත තීරණයක් නොව, 5% ඉලක්කය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ සාමාන්‍ය යාන්ත්‍රණය පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීමකි.

ඉලක්කයෙන් පිට ගියොත් මහ බැංකුවට පැහැදිලි කරන්න වෙයි

මෙහි වඩාත් වැදගත් අංගයක් වන්නේ මහ බැංකුවේ වගවීම නීතියෙන් සකස් කර තිබීමයි.2023 අංක 16 දරන මහ බැංකු පනතේ 26(5) අනුව නියමිත සීමාවෙන් පිටත උද්ධමනය අඛණ්ඩ කාර්තු දෙකක් පැවතුණහොත්, මුදල් ප්‍රතිපත්ති මණ්ඩලය මුදල් අමාත්‍යවරයා හරහා පාර්ලිමේන්තුවට වාර්තාවක් ඉදිරිපත් කළ යුතුය. එහි ඉලක්කය අසාර්ථක වීමට හේතු, ගන්නා නිවැරදි කිරීමේ පියවර සහ නැවත ඉලක්කයට පැමිණීමට ගතවන කාලය පිළිබඳ ඇස්තමේන්තුවක් සඳහන් කළ යුතු අතර එම වාර්තාව මහජනතාවටද නිකුත් කළ යුතුය.

2023දීත් ඉලක්කය 5%යි — මෙවර සිදුවූයේ කුමක්ද?

මෙහි තවත් වැදගත් කරුණක් තිබේ. 5% උද්ධමන ඉලක්කය 2026දී මුල්වරට හඳුන්වා දුන් ඉලක්කයක් නොවේ.

2023 ඔක්තෝබර් 3 දා එවකට මුදල් අමාත්‍යවරයා සහ මහ බැංකුව අතර අත්සන් කළ පළමු MPFA ගිවිසුමෙන්ද කාර්තුමය ප්‍රධාන උද්ධමනය 5%ක් සහ ±2%ක සීමාවක් නියම කර තිබුණි. මහ බැංකු පනත අනුව මෙම ඉලක්කය සහ අදාළ පරාමිතීන් සාමාන්‍යයෙන් වසර තුනකට වරක් සමාලෝචනය කළ හැකිය. ඒ අනුව 2026 යනු 2023 ගිවිසුමෙන් පසු නියමිත තුන් අවුරුදු සමාලෝචනයයි.

මහ බැංකුව පවසන්නේ එම සමාලෝචනයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික ව්‍යුහය, ඓතිහාසික හා ප්‍රායෝගික දත්ත, මුදල් ප්‍රතිපත්ති කරුණු, රාමුවේ විශ්වසනීයත්වය, පාර්ශ්වකරුවන්ගේ අදහස් සහ ජාත්‍යන්තර අත්දැකීම් සලකා තාක්ෂණික ඇගයීමක් සිදු කළ බවයි. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 5% ඉලක්කය දිගටම පවත්වාගෙන යාම සඳහා ඉදිරිපත් කළ යෝජනාව මුදල් අමාත්‍යාංශය පිළිගෙන තිබේ.

ජනතාවට මෙහි තේරුම

එබැවින් මෙය “රජය ඉදිරි වසර තුනේ බඩු මිල 5%කට සීමා කරනවා” යන ප්‍රකාශයක් ලෙස නොව, ශ්‍රී ලංකාවේ මිල ඉහළ යන වේගය මධ්‍යකාලීනව 5%ක් වටා ස්ථාවර කර තබා ගැනීම සඳහා මහ බැංකුවට ලබා දී ඇති ප්‍රතිපත්ති ඉලක්කයක් ලෙස තේරුම් ගැනීම වඩාත් නිවැරදිය.

මෙහි ප්‍රධාන අරමුණ මිල මට්ටම පහළ දැමීමකට වඩා, 2022 වැනි අර්බුදකාරී කාලයක දක්නට ලැබුණු ඉතා ඉහළ උද්ධමනය යළි ඇතිවීම වැළැක්වීම, මිල වෙනස්වීම් පිළිබඳ අපේක්ෂාවන් ස්ථාවර කිරීම සහ මුදල් ප්‍රතිපත්තියට පැහැදිලි මධ්‍යකාලීන ඉලක්කයක් ලබාදීමයි. එහෙත් ජනතාවගේ ජීවන වියදම අඩු වීම තීරණය වන්නේ උද්ධමන අනුපාතයෙන් පමණක් නොව වැටුප් හා ආදායම් වර්ධනය, බදු, විදුලි හා ඉන්ධන මිල, ආහාර සැපයුම සහ අනෙකුත් ආර්ථික සාධක මතය.

ඒ නිසා නව ගැසට් නිවේදනයේ සරලම අර්ථය මෙසේය: “බඩු මිල අඩු කරන්න” යන ඉලක්කයකට වඩා, “මිල ඉහළ යන වේගය පාලනය කර ස්ථාවරව තබන්න” යන ඉලක්කය ඉදිරි වසර තුනටත් රජය සහ මහ බැංකුව පවත්වාගෙන යයි.