ජධාපතිගේ නීතියේ රේඛාව Born Again වලට පහලින්ද? බුදුන්ට අපහාස කල ජෙරොම්ට නීතිය ඉබිගමනේ! ජනතාව දැනගත යුතු ජෙරොම්ගේ ආන්දෝලනාත්මක දේශනයෙන් මතුවන ආගමික අපහාස චෝදනා සහ නීතිමය ප්‍රශ්න!
'AKD ආණ්ඩුව'
සම්පූර්ණ කාලයම හිටියොත්
බුදුදහම, ඉස්ලාම්, හින්දු ආගම සහ කතෝලික විශ්වාසයන් පිළිබඳ ආන්දෝලනාත්මක ප්‍රකාශ රැසක්! 2023දී ඇරඹුණු අපරාධ විමර්ශන, අත්අඩංගුවට ගැනීම සහ අධිකරණ ක්‍රියාමාර්ග යළි අවධානයට.
ශ්‍රී ලංකාවේ ආගමික සංහිඳියාව, ආගමික නිදහස සහ ආගමික විශ්වාසයන්ට ගරු කිරීම පිළිබඳ බරපතළ ප්‍රශ්න මතු කළ දේශනයක් ලෙස Born Again දේවගැති Miracle Dome හි ප්‍රධානී ජෙරොම් ප්‍රනාන්දුගේ ආන්දෝලනාත්මක ප්‍රකාශ හඳුනාගත හැකිය.එය යලිත් සමාජය හමුවේ දෝංකාර දිමට පටන්ගෙන ඇත්තේ වත්මන් ශ්‍රී ලංකාවේ අධිකරණ පද්ධතියේ ඉහළම ධුරය වන අගවිනිසුරු ධුරයට ප්‍රීති පද්මන් සූරසේන Born Again ට සම්බන්ධ “Brookside Community Church” හී දේවගැති වරයෙකු ලෙස කටයුතු කිරිම හේතුවෙනි.
ජෙරොම් ප්‍රනාන්දුගේ දේශනයේ විශේෂත්වය වන්නේ තම ක්‍රිස්තියානි දේවධර්ම විශ්වාසය පැහැදිලි කිරීමට අමතරව, බුදුන් වහන්සේගේ බුද්ධත්වය, ඉස්ලාම් ආගමික සංකල්ප, හින්දු දේව රූප සහ කතෝලික ශාන්තුවරුන් පිළිබඳ විශ්වාසයන් තමන්ගේ ආගමික අර්ථකථනයට යටත් කරමින් සංසන්දනය කිරීමයි.
මෙහිදී මූලික ප්‍රශ්නය වන්නේ වෙනත් ආගමක් පිළිබඳ මතයක් දැරීමට ඔහුට ඇති අයිතිය නොවේ. තමන්ගේ ආගමික විශ්වාසය ප්‍රචාරය කිරීමේදී වෙනත් ආගමක ශාස්තෘවරයාගේ ඉගැන්වීම් විකෘති ලෙස නිරූපණය කිරීම හෝ එහි බැතිමතුන්ගේ විශ්වාසයන් පහත් කර දැක්වීම සාධාරණීකරණය කළ හැකිද යන්නයි.
දේවගැති ජෙරොම් ප්‍රනාන්දුට එරෙහි අධිකරණ ක්‍රියාමාර්ගවල නවතම තත්ත්වය සැලකීමේදි සිංහල බෞද්ධ ජනතාවට සාධාරණ සැකයක් මතුවෙමින් තිබේ.එනම්
• විමර්ශන සිදුවන පසුබිම: මීට අමතරව ඔහුට එරෙහිව එල්ල වී ඇති මූල්‍ය විශුද්ධිකරණ චෝදනා සහ ආගමික සමගියට බාධා කිරීමේ සිදුවීම් පිළිබඳව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ ගොනු කර ඇති මූලික අයිතිවාසිකම් (FR) පෙත්සම්වල ප්‍රගතිය පිළිබඳව වාර්තා සපයන ලෙසද අධිකරණය මීට පෙර නියෝග කර තිබිම.
• එසේ තිබියදි නඩුව 2027 දක්වා කල් තැබීම: ආගමික සමගියට හානි වන අයුරින් ප්‍රකාශ සිදුකිරීම සම්බන්ධයෙන් ඔහුට එරෙහිව පවතින නඩුව 2027 මාර්තු මස 03 වනදා දක්වා කල් තැබීමට කොළඹ කොටුව මහේස්ත්‍රාත් ප්‍රසාන් අමරසේන මහතා නියෝග කිරිම.(පසන් අමරසේන යනු වත්මන් අගවිනිසුරු ෆාදර් සුරසේනගේ බත් බැලයෙක් විම)
• නීතිපති උපදෙස් ප්‍රමාද වීම: මෙම සිදුවීම සම්බන්ධයෙන් ඉදිරි නීතිමය පියවර ගන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව නීතිපතිවරයාගෙන් මෙතෙක් උපදෙස් (AG’s Advice) ලැබී නොමැති බව අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව (CID) අධිකරණයට දැනුම් දී තිබිම.
ජධාපති බදුල්ලේදී කියු කතාව: ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දු මත පමණක් කටයුතු කරනවා – ඉන් එහා තීරණ අපෙන් බලාපොරොත්තු වෙන්න එපා. – ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දු දෙන්නේ Born Again ෆාදර් සුරසේන
Born Again දේවගැති Miracle Dome හි ප්‍රධානී ජෙරොම් ප්‍රනාන්දු ශ්‍රී ගෞතම බුදුන්ට අපහස කල අයුරු!(හඩ පටය අසන්න)
Born Again දේවගැති Miracle Dome හි ප්‍රධානී ජෙරොම් ප්‍රනාන්දු සම්බන්ධයෙන් ක්‍රියාත්මක විම සම්බන්ධයෙන් සැක සහිත තැන් කිහිපයක් තිබේ.එන් බලවත්ම එක වන්නේ වත්මන් ශ්‍රී ලංකාවේ අධිකරණ පද්ධතියේ ඉහළම ධුරය වන අගවිනිසුරු ධුරයට ප්‍රීති පද්මන් සූරසේන Born Again විමය. දෙවැන්න රටේ ජනාධිපතිවරයා Born Again සම්බන්ධ ඉහළ පෙළේ කාන්තාවක් සමග සමීප සබඳතාවයක් පැවැත්විමය.ඊට අමතරව වත්මන් ආණ්ඩුවේ බහුතර ව්‍යාපාරික බලය හොබවන කණ්ඩායම් බහුතරයක් Born Again හා සම්බන්ධ වි සිටිමය.
“හැමකෙනාම නීතියේ රේඛාවට යටින් ජීවත් වීමට සූදානම් සමාජයක් අපට අවශ්‍යයි” – ජධාපති
නීතිය නැමෙන්නෙ දේශපාලන බලයටද? ආගමික බලයටද ? එය අද සමාජයේ වැදගත් ප්‍රශ්නයක් ලෙස දැකිය හැකිය.ඒ නිසාම පූජ්‍ය ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර හිමියන් සම්බන්ධයෙන් නීතියේ විධානය ක්‍රියාත්මකවන අකාරයට හාත්පසින්ම වෙනස් ස්වරූපයෙන් ජෙරොම් ප්‍රනාන්දු කෙරෙහි ක්‍රියාත්මක වන බව අවිවාදිතය. ඒ අනුව ජධාපති අනුර දිසානායකගේ නීතියේ රේඛාව ඇත්තේ Born Again දෙවියන්වහන්සේට පහලින් බවත් සිංහල බෞද්ධයාට ඉහලින් බවත් දැන් තහවුරුය.
1. බුදුන් වහන්සේ ජේසුස් වහන්සේ සොයමින් සිටි බව පැවසීම
දේශනයේ විනාඩි 02:20 සිට 02:35 අතර ජෙරොම් ප්‍රනාන්දු මෙසේ පවසයි.
“The Buddha was looking for light. He was actually looking for Jesus. This is why every Buddhist needs Jesus.”
එනම්, “බුදුන් වහන්සේ ආලෝකය සොයමින් සිටියා. ඇත්ත වශයෙන්ම උන්වහන්සේ සොයමින් සිටියේ ජේසුස් වහන්සේයි. සෑම බෞද්ධයෙකුටම ජේසුස් වහන්සේ අවශ්‍ය වන්නේ ඒ නිසයි.”මෙම ප්‍රකාශය බෞද්ධයන්ට අපහාසාත්මක ලෙස හැඟිය හැකි ප්‍රධාන හේතුව වන්නේ, බුදුන් වහන්සේගේ බුද්ධත්වය වෙනත් ආගමක ශාස්තෘවරයෙකුගේ උපකාරය අවශ්‍ය වූ අසම්පූර්ණ අවබෝධයක් ලෙස නිරූපණය කිරීමයි.බෞද්ධ දර්ශනය තුළ බුද්ධත්වය යනු යථාර්ථය පිළිබඳ පූර්ණ අවබෝධයයි. එය වෙනත් ආගමක දෙවියෙකු හෝ ගැලවුම්කරුවෙකු සෙවීමක් ලෙස බෞද්ධ සම්ප්‍රදාය තුළ අර්ථකථනය නොකෙරේ.
තවද, ගෞතම බුදුන් වහන්සේ ජීවත් වූයේ ජේසුස් වහන්සේට සියවස් කිහිපයකට පෙරය. එබැවින් බුදුන් වහන්සේ ජේසුස් වහන්සේ සොයමින් සිටි බවට කරන ප්‍රකාශය ඓතිහාසික සාක්ෂියක් මත පිහිටුවූ නිගමනයක් නොව, දේශකයාගේ දේවධර්ම අර්ථකථනයකි. මෙවැනි ප්‍රකාශයකින් බෞද්ධ ජනතාවට තම ශාස්තෘවරයාගේ බුද්ධත්වය සහ ස්වාධීන දාර්ශනික අනන්‍යතාව අවතක්සේරු කර ඇති බවට විරෝධය දැක්වීමට හේතු තිබේ.
2. බෞද්ධයන් බුදුන් වහන්සේගේ ආදරය නොදන්නා බවට ප්‍රකාශය
විනාඩි 01:15 සිට 01:40 අතර ඔහු මෙසේ පවසයි.
“They never hear the love of Buddha. Their focus is enlightenment. But to be enlightened, you need light.”
මෙහිදී බෞද්ධයන්ගේ අවධානය බුද්ධත්වයට පමණක් යොමු වී ඇති බවත්, බුදුන් වහන්සේගේ ආදරය ඔවුන් නොඅසන බවත් ඔහු පවසයි.
නමුත් බෞද්ධ ඉගැන්වීම් තුළ මෙත්තා, කරුණා, මුදිතා සහ උපේක්ෂා යන බ්‍රහ්මවිහාර ධර්මවලට ප්‍රමුඛ ස්ථානයක් හිමි වේ.එබැවින් බෞද්ධ දර්ශනයේ කරුණාව සහ මෛත්‍රිය නොසලකා එය ආදරයෙන් තොර දර්ශනයක් ලෙස නිරූපණය කිරීම බුදුදහම පිළිබඳ අසම්පූර්ණ හා නොමඟ යවනසුලු සංසන්දනයකි.
3. ඉස්ලාම් ආගම පිළිබඳ ප්‍රකාශ
විනාඩි 00:20 සිට 00:38 අතර ඔහු පවසන්නේ:
“You can’t even call Allah father. You have 99 names for God in Islam. And yet, love is not one of those.”
ඉස්ලාම් ආගමේ අල්ලාහ් දෙවියන් වහන්සේගේ නම් 99 අතර ආදරය නොමැති බවට ඔහු කරන ප්‍රකාශය ද විවේචනයට ලක් කළ හැකිය.ඉස්ලාම් සම්ප්‍රදායේ අල්-වදූද් (Al-Wadud) යනු ආදරය කරන තැනැත්තා හෝ අතිශයින් ප්‍රේමවන්තයා යන අර්ථය දරන අල්ලාහ්ගේ නාමයකි.
ඒ අනුව ආදරය ඉස්ලාම් ආගමික සංකල්පවල නොමැති බවට දේශනයෙන් ඇති කරන හැඟීම නිවැරදි නොවේ.තමන්ගේ ආගම ආදරය මත පදනම් වූ එකම ආගම ලෙස ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා වෙනත් ආගමක ප්‍රධාන දේව සංකල්ප අසම්පූර්ණව නිරූපණය කිරීම මුස්ලිම් ජනතාවගේ විරෝධයට හේතු විය හැකිය.
4. හින්දු දේව රූප උපහාසයට ලක් කිරීමේ චෝදනාව
විනාඩි 03:24 සිට 03:45 දක්වා ජෙරොම් ප්‍රනාන්දු අලියෙකුගේ ස්වරූපය ඇති දෙවියෙකු, බොහෝ අත් ඇති දේව රූප සහ ගවයන්ට ගෞරව කිරීම පිළිබඳ ප්‍රශ්න කරයි.
පසුව විනාඩි 07:26 සිට 07:46 දක්වා මෙසේ පවසයි.
“He didn’t send an elephant. He didn’t send a lion. He didn’t send a man with twenty hands.”
හින්දු ආගම තුළ ගණේෂ දෙවියන්ගේ හස්ති ශීර්ෂය, බහුභුජ දේව රූප සහ සතුන්ට ලබාදෙන ආගමික ගෞරවය සංකේතාත්මක, දාර්ශනික සහ පූජනීය අර්ථයන් දරයි.ඒවායේ සංකේතාත්මක අර්ථ පැහැදිලි නොකර ක්‍රිස්තියානි දේවධර්මයේ උත්තරීතරභාවය පෙන්වීමට එම රූප යොදාගැනීම හින්දු බැතිමතුන්ට තම පූජනීය සංකේත අවතක්සේරු කිරීමක් ලෙස හැඟිය හැකිය.
5. කතෝලික විශ්වාසයන්ට එල්ල වූ විවේචන
දේශනයේ විනාඩි 08:21 සිට 09:34 දක්වා ඔහු පාප් වහන්සේ, කතෝලික පූජකවරුන්, ශාන්ත පේදුරුතුමා, ශාන්ත ජූද්තුමා සහ මරියතුමිය පිළිබඳ ප්‍රකාශ කරයි.
“You can know the Pope. And have no hope.”
මෙහිදී පාප් වහන්සේ හඳුනා සිටියද බලාපොරොත්තුවක් නොතිබිය හැකි බව ඔහු පවසයි.ශාන්තුවරුන්ගේ මැදිහත්වීම සහ මරියතුමිය පිළිබඳ කතෝලික භක්තිය විවේචනය කිරීම ඔහුගේ දේවධර්ම මතය විය හැකි නමුත්, එය කතෝලිකයන්ගේ පූජනීය සම්ප්‍රදායන් පිළිබඳ අවතක්සේරු කිරීමක් ලෙසද සැලකිය හැකිය.
කෙසේ වෙතත්, වෙනත් ක්‍රිස්තියානි සම්ප්‍රදායක දේවධර්ම ඉගැන්වීම් විවේචනය කිරීම පමණක් නීතිවිරෝධී අපහාසයක් බවට පත් නොවේ.
6. අධිකරණ ක්‍රියාමාර්ග: 2023 සිට 2025 දක්වා සිදුවූයේ කුමක්ද?
ජෙරොම් ප්‍රනාන්දුගේ දේශනය සම්බන්ධයෙන් ඇති වූ විරෝධය සමාජ මාධ්‍ය විවාදයකට පමණක් සීමා නොවීය. එය අපරාධ විමර්ශන, මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සම් සහ අධිකරණ නියෝග දක්වා වර්ධනය විය.
- 2023 මැයි 14 – සිංගප්පූරුවට පිටත්වීමවිදේශ ගමන් තහනමක් පැනවීමට දින දෙකකට පෙර ජෙරොම් ප්‍රනාන්දු සිංගප්පූරුව බලා පිටත්ව ගොස් තිබුණි.
- 2023 නොවැම්බර් 29 – ශ්‍රී ලංකාවට නැවත පැමිණීමමාස කිහිපයක විදේශගතව සිටීමෙන් පසු ඔහු යළි දිවයිනට පැමිණියේය. නොවැම්බර් 30 වැනිදා CID වෙත ප්‍රකාශයක් ලබා දුන්නේය.
- 2023 දෙසැම්බර් 1 – අත්අඩංගුවට ගැනීමCID විසින් ඔහු අත්අඩංගුවට ගත්තේ ආගමික වෛරය හා සම්බන්ධ චෝදනා යටතේ සිදුකළ විමර්ශනයකදීය. ICCPR පනතේ 3(1) වගන්තිය සහ දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයේ 291B වගන්තිය පිළිබඳව විමර්ශන සිදුකර තිබුණි.
- 2024 ජනවාරි 3 – ඇප ලබාදීමකොළඹ කොටුව මහේස්ත්‍රාත් තිළිණ ගමගේ විසින් රුපියල් 500,000ක මුදල් ඇපයක් සහ රුපියල් මිලියන 10 බැගින් වූ ශරීර ඇප දෙකක් මත ඔහු මුදාහැරීමට නියෝග කළේය. විදේශ ගමන් තහනමක් සහ ආගමික සංහිඳියාවට බාධා විය හැකි ප්‍රකාශ කිරීම සම්බන්ධ කොන්දේසියක්ද පනවා තිබුණි.
- 2025 මාර්තු 5 – විදේශ ගමන් තහනම ඉවත් කිරීමකොළඹ කොටුව මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණය ඔහුට පනවා තිබූ විදේශ ගමන් තහනම ඉවත් කළ බව වාර්තා විය.
7. රුපියල් බිලියන 12.25ක ගනුදෙනු: මූල්‍ය විමර්ශනයෙන් හෙළි වූ තොරතුරු
2023 ජූලි 28 වැනිදා ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේදී නීතිපතිවරයා වෙනුවෙන් පෙනී සිටි ජ්‍යෙෂ්ඨ අතිරේක සොලිසිටර් ජනරාල් ප්‍රියන්ත නාවාන විසින් ජෙරොම් ප්‍රනාන්දුට සම්බන්ධ බැංකු ගිණුම් 11ක් හරහා රුපියල් බිලියන 12.25ක පමණ ගනුදෙනු සිදුවී ඇති බව අනාවරණය කර තිබුණි.
වාර්තා වූ ගනුදෙනු වටිනාකම රු. බිලියන 12.25/ 2023 අධිකරණයට වාර්තා කළ අගය පරීක්ෂාවට ලක් වූ ගිණුම් 11
මෙහිදී මූල්‍ය විශුද්ධිකරණය වැළැක්වීමේ පනත යටතේ සිදුවිය හැකි වරදක් පිළිබඳ විමර්ශනය කිරීමේ අවශ්‍යතාවද අධිකරණයට දැනුම් දී තිබුණි.
8. ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සම්වල ප්‍රගතිය
2023දී ආගමික නායකයන් පිරිසක් ජෙරොම් ප්‍රනාන්දුට එරෙහිව නීතිමය පියවර ඉල්ලා මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සමක් ගොනු කර තිබුණි. අනෙක් පාර්ශ්වයෙන් ජෙරොම් ප්‍රනාන්දු තමන් අත්අඩංගුවට ගැනීම වැළැක්වීමේ සහනයක් ඉල්ලා අධිකරණය වෙත ගොස් තිබුණි.
කෙසේ වෙතත්, 2025 ජනවාරි මාසය වනවිට ආගමික නායකයන් ගොනු කළ මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සමේ කටයුතු අවසන් කර ඇති බව මානව හිමිකම් තත්ත්ව වාර්තාවක සඳහන් වේ. තවදුරටත් පැමිණිලි ඉදිරිපත් කළහොත් ඒවා සලකා බැලීම සම්බන්ධයෙන් නීතිපති පාර්ශ්වයෙන් ලබාදුන් සහතිකයක්ද එහි සඳහන් වේ.
9. ICCPR පනත යටතේ මෙම දේශනය සැලකිය යුත්තේ කෙසේද?
ශ්‍රී ලංකාවේ 2007 අංක 56 දරන ICCPR පනතේ 3(1) වගන්තිය මගින් වෙනස්කොට සැලකීමට, සතුරුකමට හෝ ප්‍රචණ්ඩත්වයට උසිගැන්වීමක් වන ආකාරයේ ජාතික, වාර්ගික හෝ ආගමික වෛරය ප්‍රවර්ධනය කිරීම තහනම් කර තිබේ.
ජෙරොම් ප්‍රනාන්දුගේ දේශනයේ අන්තර්ගතය සම්බන්ධයෙන් සලකා බැලිය යුතු කරුණු දෙකක් තිබේ.
පළමුව, වෙනත් ආගම්වල විශ්වාසයන් අසම්පූර්ණ ලෙස නිරූපණය කිරීම, පූජනීය සංකේත අවතක්සේරු කිරීම සහ තම ආගම පමණක් පූර්ණ සත්‍යය ලෙස ඉදිරිපත් කිරීම දැඩි විවේචනයට ලක් කළ හැකිය.
දෙවනුව, එවැනි ප්‍රකාශයක් ICCPR පනත යටතේ අපරාධයක් වීමට නම් නීතියෙන් අවශ්‍ය උසිගැන්වීමේ මට්ටම සපුරා තිබිය යුතුය. ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාවේ මාර්ගෝපදේශද ප්‍රකාශයේ අරමුණ, සන්දර්භය සහ හානියක් ඇතිවීමේ අවදානම සැලකිල්ලට ගැනීමේ වැදගත්කම පෙන්වා දෙයි.
10. නවතම වැදගත් අධිකරණ තොරතුර: 2025 ජනවාරි 17
2025 ජනවාරි 17 වැනිදා ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ නීතිපතිවරයා වෙනුවෙන් පෙනී සිටි ජ්‍යෙෂ්ඨ නියෝජ්‍ය සොලිසිටර් ජනරාල් සුදර්ශන ද සිල්වා, තවදුරටත් සලකා නොබැලූ පැමිණිලි තිබේ නම් ඒවා නීතිපතිවරයා වෙත ඉදිරිපත් කළ හැකි බවට සහතිකයක් ලබාදී තිබුණි.
එම අවස්ථාවේදී පෙත්සම්කරුවන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටි ජනාධිපති නීතිඥ සංජීව ජයවර්ධන, ජෙරොම් ප්‍රනාන්දු සම්බන්ධ මූල්‍ය විශුද්ධිකරණ විමර්ශන ප්‍රමාණවත් නොවූ බවට පෙත්සම්කරුවන්ගේ අසතුට අධිකරණයට දැනුම් දී තිබුණි.පාර්ශ්වයන්ගේ එකඟතාව මත ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය එම මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සමේ කටයුතු අවසන් කළේය.
නිගමනය | ආගමික නිදහස යනු අනෙකාගේ විශ්වාසය අවතක්සේරු කිරීමේ බලපත්‍රයක් නොවේ
ජෙරොම් ප්‍රනාන්දුගේ දේශනය තුළ බුදුන් වහන්සේ ජේසුස් වහන්සේ සොයමින් සිටි බව පැවසීම, ඉස්ලාම් ආගම තුළ ආදරය නොමැති බවට හැඟීමක් ඇති කිරීම, හින්දු දේව රූප සංසන්දනයට ලක් කිරීම සහ කතෝලික ආගමික සම්ප්‍රදායන් අවතක්සේරු කරන ආකාරයේ ප්‍රකාශ ඉදිරිපත් කිරීම බරපතළ විවේචනයකට ලක් කළ හැකි කරුණු බව නොරහසකි. නමුත් වත්මන් අගවිනිසුරුවරයා එම පුටුවේ සිටියදි “දෙවියන් වහන්සේගේ නාමයෙන්” ජෙරොම්ට එරෙහිව නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරිමට හැකිවේද?
විශේෂයෙන්ම බුදුන් වහන්සේගේ බුද්ධත්වය වෙනත් ආගමක ගැලවුම්කරුවෙකු සෙවීමක් ලෙස අර්ථකථනය කිරීම බෞද්ධ දර්ශනයේ මූලික ඉගැන්වීම්වලට නොගැළපෙන අතර, එය බෞද්ධයන්ට අපහාසාත්මක බවට ඇති විරෝධය තේරුම්ගත හැකිය.
