අනුරගේ පම්පොරි හරහට හිටි! ඉරාන නෞකා 19ට සහාය දීමට පෙර ජාතික අවශ්‍යතා සලකා බලන බව ආණ්ඩුව කියයි!
'AKD ආණ්ඩුව'
සම්පූර්ණ කාලයම හිටියොත්
ඇමෙරිකානු සම්බාධකවලට බියෙන් මානුෂීය සහායත් නවතීද? ඉරාන යුද නෞකාවක් ගිල්වා දැමීමෙන් මාස හතකට පසු ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යස්ථ විදේශ ප්‍රතිපත්තිය යළිත් අභියෝගයට!
ශ්‍රී ලංකාවේ වෙරළ තීරයට ආසන්න ජාත්‍යන්තර මුහුදු සීමාවේ රැඳී සිටින ඉරාන නෞකා 19ක් ආහාර, පානීය ජලය සහ ඉන්ධන හිඟයකට මුහුණ දී සිටියද, එම නෞකාවලට සහාය ලබාදීම සඳහා ශ්‍රී ලංකා රජයට මේ මොහොතේ ක්ෂණික සැලැස්මක් නොමැති බව විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය ප්‍රකාශ කර තිබේ.විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ ප්‍රකාශක තුෂාර රොද්‍රිගෝ මහතා පවසා ඇත්තේ, ඉරාන නෞකාවලට කිසියම් සහායක් ලබාදීම පිළිබඳ තීරණයක් ගැනීමට පෙර ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික අවශ්‍යතා සඳහා ප්‍රමුඛත්වය ලබාදෙන බවයි.
මාර්තු මාසයේ මිනිස් ජීවිත ආරක්ෂා කිරීමට කිසිවිටෙක පසුබට නොවන බව ප්‍රකාශ කළ ජනාධිපතිවරයාගේ ආණ්ඩුව, ඔක්තෝබර් මාසයේ ආහාර හා ජල හිඟයකට මුහුණ දෙන නෞකාවලට සහාය ලබාදීම ප්‍රතික්ෂේප කරන්නේ ඇයි?
විශේෂයෙන්ම, ඉරානයට එරෙහිව ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය පනවා ඇති සම්බාධක සහ ඒවා උල්ලංඝනය කිරීම හේතුවෙන් තුන්වන පාර්ශ්වයන්ට පැනවිය හැකි ද්විතීයික සම්බාධක පිළිබඳ අවදානම මෙහිදී සැලකිල්ලට ගත යුතු කරුණක් බව ඔහුගේ ප්‍රකාශයෙන් පැහැදිලි වේ.
කෙසේ වෙතත්, ඉරාන නෞකාවලට ශ්‍රී ලංකාව සහාය ලබාදුනහොත් ප්‍රතිවිපාකවලට මුහුණ දීමට සිදුවන බවට ඇමෙරිකානු රජයෙ නිල අනතුරු ඇඟවීම මේ හරහා තහවුරු වි තිබේ.
ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා මාර්තු මාසයේ ප්‍රකාශ කළ පරිදි මානුෂීයත්වයට ප්‍රමුඛත්වය ලබාදීම රජයේ ස්ථාවර ප්‍රතිපත්තිය නම්, එය ක්‍රියාත්මක වන සීමාවන් සහ කොන්දේසි පිළිබඳව ජනතාවට පැහැදිලි කිරීම රජයේ වගකීමකි.
ශ්‍රී ලංකාවේ වෙරළට නාවික සැතපුම් 24ක් දුරින් නෞකා 19ක්
විදේශ අමාත්‍යාංශය ලබාදී ඇති තොරතුරු අනුව, අදාළ ඉරාන නෞකා ශ්‍රී ලංකාවේ වෙරළ තීරයේ සිට නාවික සැතපුම් 24ක් පමණ දුරින් ජාත්‍යන්තර මුහුදේ රැඳී සිටී.මෙම නෞකාවල ආහාර, පානීය ජලය සහ ඉන්ධන සැපයුම් අඩුවෙමින් පවතින බව වාර්තා වී ඇත.
මෙහිදී වැදගත් වන්නේ, ඉරාන නෞකාවලට සැපයුම් ලබාදීම පිළිබඳ තීරණය සාමාන්‍ය වාණිජ නාවික සේවා කටයුත්තක් ලෙස පමණක් නොව, ජාත්‍යන්තර සම්බාධක, ආරක්ෂක අවදානම් සහ ශ්‍රී ලංකාවේ විදේශ සබඳතා සමඟ බැඳුණු ප්‍රශ්නයක් බවට පත්ව තිබීමයි.
ඇමෙරිකානු සම්බාධක පිළිබඳ බිය
විදේශ අමාත්‍යාංශ ප්‍රකාශකයා පෙන්වා දී ඇති පරිදි, නෞකාවලට සැපයුම් ලබාදෙන සමාගම් ඇමෙරිකානු ද්විතීයික සම්බාධක පිළිබඳ අවදානම දැන සිටී.ද්විතීයික සම්බාධක යනු ඇමෙරිකානු සම්බාධකවලට යටත් පුද්ගලයන් හෝ ආයතන සමඟ ඇතැම් ගනුදෙනුවල නිරත වන විදේශීය සමාගම්වලට හෝ මූල්‍ය ආයතනවලටද සීමා පැනවිය හැකි ක්‍රමවේදයකි.
කෙසේ වෙතත්, ඉරාන නෞකාවකට ආහාර, ජලය හෝ ඉන්ධන ලබාදීමේ සෑම අවස්ථාවක්ම ස්වයංක්‍රීයව සම්බාධක උල්ලංඝනයක් බවට පත්වන්නේ නැත. ඒ සඳහා නෞකාවේ අනන්‍යතාව, එහි හිමිකාරිත්වය, අදාළ ගනුදෙනුව සහ බලපවත්වන සම්බාධක විධිවිධාන වෙන වෙනම පරීක්ෂා කළ යුතුය.
එබැවින් මෙහි සැබෑ ප්‍රශ්නය වන්නේ ඇමෙරිකාව ශ්‍රී ලංකාවට නිල වශයෙන් තර්ජනය කර තිබේද යන්න පමණක් නොවේ. එවැනි නිල තර්ජනයක් නොමැති අවස්ථාවක පවා සම්බාධක අවදානම හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ තීරණ ගැනීමේ නිදහස කොපමණ දුරට සීමා විය හැකිද යන්නයි.
ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මීට පෙර කීවේ කුමක්ද?
ඉරාන නෞකා සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රී ලංකා රජය ගෙන ඇති නවතම ස්ථාවරය විමසා බැලීමේදී, ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා 2026 මාර්තු 05 වැනිදා ජනාධිපති කාර්යාලයේ පැවති විශේෂ මාධ්‍ය හමුවේදී සහ මාර්තු 20 වැනිදා පාර්ලිමේන්තුවේදී කළ ප්‍රකාශ විශේෂ වැදගත්කමක් ගනී.
මාර්තු 05 වැනිදා ජනාධිපතිවරයා ප්‍රකාශ කළේ:
“As a nation and as a state, while safeguarding neutrality, we place humanity above all else.”
එහි සිංහල අර්ථය වන්නේ,
“රටක් සහ රාජ්‍යයක් ලෙස අපගේ මධ්‍යස්ථභාවය ආරක්ෂා කරන අතරම, අපි සියල්ලටම වඩා මානුෂීයත්වයට ප්‍රමුඛත්වය ලබාදෙමු.”
ජනාධිපතිවරයාගේ මෙම ප්‍රකාශය ශ්‍රී ලංකා රජයේ නිල ප්‍රවෘත්ති වෙබ් අඩවියේ පළ කර ඇති අතර, විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශයට අයත් විදේශ දූත මණ්ඩල විසින්ද ප්‍රසිද්ධ කර තිබේ. සාමාන්‍යයෙන් කටට එන ඔනෑම දෙයක් කියන අනුරගෙන් ඊට වඩා දෙයක් බලාපොරොත්තු විය නොහැක.
මාර්තු 20 පාර්ලිමේන්තු ප්‍රකාශය
ජනාධිපතිවරයා මාර්තු 20 වැනිදා පාර්ලිමේන්තුව අමතමින්, ඉරාන නෞකා සහ ඇමෙරිකානු හමුදා ගුවන් යානා සම්බන්ධයෙන් ලැබුණු ඉල්ලීම් දෙකම ප්‍රතික්ෂේප කළ බව අනාවරණය කළේය.2026 පෙබරවාරි 26 වැනිදා ඉරාන නාවික නෞකා තුනකට ශ්‍රී ලංකාවේ සුහද සංචාරයක් සඳහා අවසර ඉල්ලා තිබූ අතර, එදිනම ඇමෙරිකානු යුද ගුවන් යානා දෙකකට මත්තල ගුවන්තොටුපොළ භාවිත කිරීමට අවසර ඉල්ලා තිබූ බව ඔහු සඳහන් කළේය.එම ඉල්ලීම් දෙකම ප්‍රතික්ෂේප කළේ ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යස්ථභාවය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා බව ජනාධිපතිවරයා පැහැදිලි කළේය.
එසේම, ඉරාන නෞකාවකට ප්‍රහාරයක් එල්ල වූ අවස්ථාවේදී ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව සහ ගුවන් හමුදාව එක්ව ජීවිත බේරාගැනීමේ මෙහෙයුමක් ක්‍රියාත්මක කළ බවද ඔහු පාර්ලිමේන්තුවට දැනුම් දුන්නේය.එහිදී තුවාල ලැබූ පුද්ගලයන් 32 දෙනෙකු සහ මළසිරුරු 84ක් ගොඩබිමට රැගෙන ආ බව ජනාධිපතිවරයාගේ නිල ප්‍රකාශයේ සඳහන් වේ.
මෙම ප්‍රකාශ සලකා බැලීමේදී, වර්තමානයේ ආහාර හා ජල හිඟයකට මුහුණ දෙන බව වාර්තා වන ඉරාන නෞකා සම්බන්ධයෙන්ද එම මානුෂීය ප්‍රතිපත්තිය ක්‍රියාත්මක වන්නේ කෙසේද යන ප්‍රශ්නය මතුවේ.
IRIS Dena ඛේදවාචකය සහ ශ්‍රී ලංකාවේ භූමිකාව
වර්තමාන අර්බුදයට පසුබිම් වී ඇත්තේ 2026 මාර්තු මාසයේ ශ්‍රී ලංකාව ආසන්න මුහුදේ සිදුවූ බරපතළ හමුදාමය සිදුවීමකි.
ඉන්දියාවේ ආරාධනයෙන් පැවති නාවික අභ්‍යාසයකට සහභාගි වී ආපසු යමින් සිටි ඉරාන නාවික හමුදාවට අයත් IRIS Dena නෞකාව මාර්තු 04 වැනිදා ඇමෙරිකානු සබ්මැරීන ප්‍රහාරයකින් ගිල්වා දැමුණි. ඇසෝසියේටඩ් ප්‍රෙස් වාර්තාව අනුව එම ප්‍රහාරයෙන් නාවිකයන් 87 දෙනෙකු මියගොස් තිබේ. එහෙත් ජනාධිපතිවරයා මාර්තු 20 වැනිදා කළ ප්‍රකාශයේ සඳහන් වූයේ සෝදිසි හා ගලවාගැනීමේ මෙහෙයුමෙන් මළසිරුරු 84ක් ගොඩබිමට ගෙන ආ බවයි. මෙම සංඛ්‍යා දෙක වාර්තා කරන කරුණු වෙනස් බැවින් ඒවා එකිනෙකට සමාන ලෙස සැලකිය නොහැක.
එම සිදුවීමෙන් පසු තාක්ෂණික දෝෂයක් වාර්තා වූ තවත් ඉරාන නෞකාවකට ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණීමට අවසර ලබාදී, එහි කාර්ය මණ්ඩලයේ 206 දෙනෙකුට ආහාර, ජලය සහ වෛද්‍ය පහසුකම් සැපයූ බව ජනාධිපතිවරයා ප්‍රකාශ කර තිබිණි.එවකට ශ්‍රී ලංකාව එම තීරණය සාධාරණීකරණය කළේ ජාත්‍යන්තර නීතිය, මධ්‍යස්ථභාවය සහ මානුෂීය වගකීම් පදනම් කරගනිමිනි.
ඒ අනුව රජයේ ප්‍රකාශ තුළ මූලික කරුණු දෙකක් හඳුනාගත හැකිය.
එක් අතකින් ශ්‍රී ලංකාව මානුෂීය සහාය ප්‍රතික්ෂේප නොකරන බව කියයි. අනෙක් අතට, අදාළ ඉරාන නෞකා සඳහා සැපයුම් ලබාදීමට ක්ෂණික සැලැස්මක් නොමැති බව ප්‍රකාශ කරයි.මෙම ස්ථාවරයන් අනිවාර්යයෙන්ම එකිනෙකට පටහැනි නොවූවත්, මානුෂීය හදිසි අවස්ථාවක් තීරණය කරන නිර්ණායක සහ සැපයුම් ලබාදීම සඳහා අනුගමනය කරන ක්‍රියාපටිපාටිය රජය පැහැදිලි කළ යුතුය.
ජාත්‍යන්තර නීතිය අනුව ශ්‍රී ලංකාවට ඇති වගකීම
ශ්‍රී ලංකාවේ භෞමික මුහුදු සීමාවෙන් පිටත නෞකා රැඳී සිටීම හේතුවෙන් ඒවාට ආහාර හා ඉන්ධන සැපයීමේ ස්වයංක්‍රීය වගකීමක් ශ්‍රී ලංකා රජයට ඇති නොවේ.එහෙත්, මුහුදේදී මිනිස් ජීවිතවලට හදිසි අනතුරක් ඇතිවූ අවස්ථාවක ජාත්‍යන්තර සමුද්‍රීය නීතිය සහ සෝදිසි හා ගලවාගැනීමේ සම්මුතීන් යටතේ වෙනම වගකීම් මතුවිය හැකිය.
මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් වෙන්කර හඳුනාගත යුතු කරුණු තුනකි.
- නෞකාවලට සාමාන්‍ය වාණිජ සැපයුම් ලබාදීම.
- ආහාර, ජලය හෝ වෛද්‍ය පහසුකම් නොමැතිව ජීවිත අවදානමකට පත්වූ පුද්ගලයන්ට හදිසි මානුෂීය සහාය ලබාදීම.
- සම්බාධකවලට යටත් නෞකාවකට ඉන්ධන හෝ වෙනත් මෙහෙයුම් සහාය ලබාදීම.
මෙම ක්‍රියාමාර්ග තුනට අදාළ නීතිමය සහ සම්බාධක අවදානම් එකිනෙකට වෙනස් විය හැකිය.
ඒ අනුව ශ්‍රී ලංකාවට තිබෙන වැදගත්ම අභියෝගය වන්නේ ජාතික ආරක්ෂාව සහ ආර්ථික අවශ්‍යතා ආරක්ෂා කරන අතරම, සැබෑ මානුෂීය හදිසි තත්ත්වයක් ඇතිවුවහොත් ප්‍රමාදයකින් තොරව ප්‍රතිචාර දැක්වීමයි.
ඇමෙරිකාව, ඉරානය සහ ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික අවශ්‍යතා
මෙම සිදුවීම හුදෙක් නාවික සැපයුම් ප්‍රශ්නයක් පමණක් නොවේ. ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන අපනයන වෙළෙඳපොළක් වන අතර, ඉරානය ශ්‍රී ලංකාවේ තේ සඳහා වැදගත් වෙළෙඳ සබඳතා පවතින රටකි.
2022 ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසු යථා තත්ත්වයට පත්වෙමින් සිටින ශ්‍රී ලංකාවට ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය ගනුදෙනු, වෙළෙඳ සබඳතා සහ විදේශ විනිමය ප්‍රවාහයන් අතිශයින් වැදගත් වේ.එම නිසා සම්බාධක අවදානම රජය සැලකිල්ලට ගැනීම තේරුම්ගත හැකි කරුණකි.
එහෙත්, ආර්ථික අවදානම් සැලකිල්ලට ගැනීම සහ ජීවිත ආරක්ෂා කිරීමේ අවශ්‍යතාව නොසලකා හැරීම එකම දෙයක් නොවේ.
ජනාධිපතිවරයාගේ මානුෂීය ප්‍රතිපත්තිය දැන් පරීක්ෂාවට
මාර්තු මාසයේ ඉරාන නාවිකයන් බේරාගැනීම සම්බන්ධයෙන් ජනාධිපතිවරයා කළ ප්‍රකාශ සහ ඔක්තෝබර් මාසයේ ඉරාන නෞකාවලට සැපයුම් ලබාදීම සම්බන්ධයෙන් විදේශ අමාත්‍යාංශය දක්වන ස්ථාවරය අතර වැදගත් ප්‍රතිපත්තිමය ප්‍රශ්නයක් මතුව තිබේ.
ජාත්‍යන්තර සම්බාධක අවදානමක් පවතින අවස්ථාවක පවා ශ්‍රී ලංකාව තමන් ප්‍රකාශ කළ මානුෂීය ප්‍රතිපත්තිය ආරක්ෂා කරන්නේ කෙසේද?
ඉරාන නෞකාවල ආහාර හා පානීය ජල හිඟය කොතරම් බරපතළද යන්න පිළිබඳ ස්වාධීන තොරතුරු තවමත් ප්‍රමාණවත් නොවන බැවින්, එහි සිටින පුද්ගලයන් ක්ෂණික ජීවිත අවදානමකට පත්ව ඇති බව නිශ්චිතව ප්‍රකාශ කළ නොහැකිය.එහෙත්, සැපයුම් හිඟය තවදුරටත් උග්‍ර වුවහොත් එය බරපතළ මානුෂීය අර්බුදයක් බවට පත්වීමේ අවදානම පවතී.එවැනි අවස්ථාවක ශ්‍රී ලංකාව ගන්නා තීරණය රටේ විදේශ ප්‍රතිපත්තිය, ජාත්‍යන්තර කීර්තිය සහ මානුෂීය වගකීම් පිළිබඳ වැදගත් පරීක්ෂණයක් වනු ඇත.
ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා මාර්තු මාසයේ ප්‍රකාශ කළ පරිදි මානුෂීයත්වයට ප්‍රමුඛත්වය ලබාදීම රජයේ ස්ථාවර ප්‍රතිපත්තිය නම්, එය ක්‍රියාත්මක වන සීමාවන් සහ කොන්දේසි පිළිබඳව ජනතාවට පැහැදිලි කිරීම රජයේ වගකීමකි. අවසානයේ මෙය ඉරාන නෞකා 19ක සැපයුම් අර්බුදයකට පමණක් සීමා නොවේ. එය බලවත් රාජ්‍යයන් අතර ගැටුමක් හමුවේ ශ්‍රී ලංකාවට තමන්ගේම ස්වාධීන, මධ්‍යස්ථ සහ මානුෂීය විදේශ ප්‍රතිපත්තියක් පවත්වාගෙන යා හැකිද යන්න පිළිබඳ ප්‍රශ්නයකි.
