PSTB පනතට එක්සත් ජාතීන්ගෙන් බරපතළ රතු එළියක්! ජනතා විරෝධතා මර්දනයටත්, මාධ්‍යවේදීන් දඩයම් කිරීමටත් නීතිමය ඉඩක්?
'AKD ආණ්ඩුව'
සම්පූර්ණ කාලයම හිටියොත්
ජනාධිපතිවරයාට සංවිධාන තහනම් කිරීමේ බලය! ආරක්ෂක ලේකම්ට මාස දෙකක රැඳවුම් නියෝග! හමුදාවට අත්අඩංගුවට ගැනීමේ බලතල! පැරණි PTA නීතියේ මර්දනකාරී ලක්ෂණ නව පනතින් යළි මතුවන බවට එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කාර්යාලයෙන් පිටු 19ක විශේෂ නිරීක්ෂණ වාර්තාවක්.
ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් 1979 අංක 48 දරන ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) අහෝසි කර ඒ වෙනුවට හඳුන්වාදීමට සැලසුම් කර ඇති රාජ්‍යය ත්‍රස්තවාදයෙන් ආරක්ෂා කිරීමේ පනත් කෙටුම්පත (Protection of the State from Terrorism Bill – PSTA) සම්බන්ධයෙන් එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය (OHCHR) බරපතළ මානව හිමිකම් සහ නීතිමය ගැටලු රැසක් පෙන්වා දී තිබේ.
2026 සැප්තැම්බර් 22 වැනිදා ගැසට් කළ පනත් කෙටුම්පත සම්බන්ධයෙන් ඔක්තෝබර් 13 වැනිදා නිකුත් කළ පිටු 19ක නිරීක්ෂණ වාර්තාව මඟින් අනතුරු අඟවා ඇත්තේ, පවතින ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනතේ ඇතැම් දුර්වලතා සහ අවදානම් නව නීතිය මඟින් නැවත ඇති කිරීමට පමණක් නොව, ඇතැම් අවස්ථාවල ඒවා තවදුරටත් පුළුල් කිරීමට ද ඉඩ ඇති බවයි.
විශේෂයෙන්ම සාමකාමී ජනතා විරෝධතා, වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාමාර්ග, දේශපාලන විරුද්ධ මත ප්‍රකාශ කිරීම, මාධ්‍යවේදීන්ගේ වාර්තාකරණය සහ සිවිල් සමාජ ක්‍රියාකාරකම් ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාකාරකම් ලෙස අර්ථකථනය කිරීමේ අවදානම පිළිබඳව එක්සත් ජාතීන්ගේ කාර්යාලය සිය අවධානය යොමු කර තිබේ.
එමෙන්ම අධිකරණයේ ප්‍රමාණවත් පූර්ව අධීක්ෂණයකින් තොරව පුද්ගලයන් රඳවා තබාගැනීම, විධායකයට පුළුල් බලතල ලබාදීම, හමුදාවට පොලිස් බලතල පැවරීම සහ අත්අඩංගුවේ පසුවන පුද්ගලයන් වධහිංසාවට ලක්වීමේ අවදානම සම්බන්ධයෙන් ද වාර්තාව විශේෂයෙන් අනතුරු අඟවයි.
ජනතා අරගලයක් ත්‍රස්තවාදයක් බවට පත් කළ හැකිද?
නව පනත් කෙටුම්පතේ 3 වැනි වගන්තිය යටතේ ත්‍රස්තවාදය අර්ථකථනය කර ඇති ආකාරය සම්බන්ධයෙන් OHCHR විශේෂ විවේචනයක් ඉදිරිපත් කර තිබේ.
2025 කෙටුම්පතට සාපේක්ෂව නව කෙටුම්පතේ ත්‍රස්තවාදය පිළිබඳ අර්ථකථනය යම් ප්‍රමාණයකට සීමා කර තිබුණද, එය තවමත් අතිශයින් පුළුල් සහ අපැහැදිලි බව එම කාර්යාලයේ නිගමනයයි.විශේෂයෙන්ම රජයක් හෝ ජාත්‍යන්තර සංවිධානයක් කිසියම් ක්‍රියාමාර්ගයකට අයුතු ලෙස බලකිරීම යන අදහස ප්‍රමාණවත් ලෙස නිර්වචනය කර නොතිබීම හේතුවෙන් සාමකාමී විරෝධතා සහ සිවිල් අකීකරුකම් ක්‍රියාමාර්ගවලට එරෙහිව ද මෙම නීතිය භාවිත කිරීමේ අවදානමක් පවතින බව වාර්තාව පෙන්වා දෙයි.
ආර්ථික හානි, දේපළ හානි, පරිසර හානි සහ සන්නිවේදන පද්ධතිවලට සිදුවන හානි ඇතුළු පුළුල් පරාසයක ක්‍රියා ත්‍රස්තවාදය පිළිබඳ අර්ථකථනයට සම්බන්ධ කර තිබීම ද ගැටලුවක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත.ඒ අනුව සාමාන්‍ය අපරාධ නීතිය යටතේ විභාග කළ යුතු ඇතැම් ක්‍රියා ත්‍රස්තවාදී වැරදි ලෙස සලකා නඩු පැවරීමේ අවදානමක් මතුවන බව OHCHR පෙන්වා දෙයි.
පනත් කෙටුම්පතේ 3(4) වගන්තිය යටතේ විරෝධතා, වැඩවර්ජන, විරුද්ධ මත ප්‍රකාශ කිරීම සහ මානුෂීය ආධාර සැපයීම සම්බන්ධයෙන් යම් ආරක්ෂණයක් ලබාදී තිබුණද, එම ක්‍රියා ත්‍රස්තවාදය පිළිබඳ අර්ථකථනයෙන් පැහැදිලිව බැහැර කර නොමැති බව ද වාර්තාව අවධාරණය කරයි.මෙයින් මතුවන මූලික නීතිමය ප්‍රශ්නය වන්නේ, ජනතා විරෝධතාවක් පමණක් පැවැත්වීම ත්‍රස්තවාදයක් නොවන බව සඳහන් කිරීම සහ එවැනි ක්‍රියා ත්‍රස්තවාදී වැරදිවලින් නීතියෙන්ම බැහැර කිරීම අතර ඇති වෙනසයි.
එක්සත් ජාතීන්ගේ නිර්දේශය වන්නේ සාමකාමී විරෝධතා, වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාමාර්ග සහ නීත්‍යනුකූල විරුද්ධ මත ප්‍රකාශ කිරීම ත්‍රස්තවාදී වැරදිවලින් පැහැදිලිව බැහැර කළ යුතු බවයි.
මාධ්‍යවේදීන්ටත් සමාජ මාධ්‍ය ක්‍රියාකාරීන්ටත් අලුත් අනතුරක්
නව පනතේ 8, 9, 10 සහ 74 වැනි වගන්ති සම්බන්ධයෙන් ද එක්සත් ජාතීන්ගේ කාර්යාලය බරපතළ ගැටලු පෙන්වා දී ඇත.විශේෂයෙන්ම 74 වැනි වගන්තිය යටතේ රහස්‍ය තොරතුරු ලෙස අර්ථකථනය කර ඇති කරුණු අතිශයින් පුළුල් බව වාර්තාව පෙන්වා දෙයි.ආරක්ෂක නිලධාරීන්ගේ ක්‍රියාකාරකම්, ගමන්බිමන්, රැඳී සිටින ස්ථාන, අත්අඩංගුවට ගැනීම්, විමර්ශන සහ ආරක්ෂක මෙහෙයුම් සම්බන්ධයෙන් තොරතුරු රැස්කිරීම හෝ ප්‍රසිද්ධ කිරීම ඇතැම් අවස්ථාවල නීතිමය අවදානමකට ලක්විය හැකි බව එහි සඳහන් වේ.
උදාහරණයක් ලෙස පොලිස් මෙහෙයුමක්, ආරක්ෂක අංශ විසින් සිදුකරන අත්අඩංගුවට ගැනීමක් හෝ රැඳවුම් ස්ථානයක් සම්බන්ධයෙන් මාධ්‍ය වාර්තාවක් හෝ සමාජ මාධ්‍ය සටහනක් පළ කිරීමේදී නීතියේ පුළුල් අර්ථකථන හේතුවෙන් ගැටලු මතුවිය හැකි බව වාර්තාව පෙන්වා දෙයි.
එමෙන්ම 9 සහ 10 වැනි වගන්ති යටතේ ත්‍රස්තවාදයට පෙළඹවීම සහ ත්‍රස්තවාදී ප්‍රකාශන බෙදාහැරීම සම්බන්ධයෙන් භාවිත කර ඇති වචන ප්‍රමාණවත් ලෙස නිර්වචනය කර නොමැති බව ද OHCHR සඳහන් කරයි.
කිසියම් ප්‍රකාශනයක් ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාවකට ප්‍රයෝජනවත් විය හැකි බවට වන පුළුල් නිර්ණායකය හේතුවෙන් නීත්‍යනුකූල පර්යේෂණ, වාර්තාකරණය සහ මානව හිමිකම් ලේඛනගත කිරීම පවා අවදානමකට ලක්විය හැකිය.මෙම නීතිමය අවදානම ශ්‍රී ලංකාවෙන් පිටත සිටින පුද්ගලයන්ට, විදේශගත ශ්‍රී ලාංකික ප්‍රජාවන්ට සහ විදේශීය මාධ්‍ය ක්‍රියාකාරීන්ට ද බලපෑ හැකි බව වාර්තාවේ සඳහන් වේ.එසේ වුවද, මාධ්‍යවේදීන් සියලු දෙනා මෙම පනත යටතේ අත්අඩංගුවට ගැනීමට හැකි බව OHCHR ප්‍රකාශ කර නැත. එහි මූලික අනතුරු ඇඟවීම වන්නේ පවතින අපැහැදිලි අර්ථකථන අනිසි ලෙස යොදාගැනීමට හැකි වීමයි.
ජනාධිපතිවරයාට සංවිධාන තහනම් කිරීමේ පුළුල් බලයක්
පනත් කෙටුම්පතේ 59 වැනි වගන්තිය යටතේ සංවිධාන තහනම් කිරීම සඳහා ජනාධිපතිවරයාට ලබාදී ඇති බලතල ද OHCHR විවේචනයට ලක් කර තිබේ.
කිසියම් සංවිධානයක් පනත යටතේ වරදකට සම්බන්ධ බවට සාධාරණ හේතු ඇතැයි සලකන අවස්ථාවක එම සංවිධානය තහනම් කිරීමේ නියෝගයක් නිකුත් කිරීමට ජනාධිපතිවරයාට හැකියාව ලැබේ.එහෙත් මෙහි ඇති ගැටලුව වන්නේ තහනම් කිරීමේ නියෝග සඳහා ස්වයංක්‍රීය අවසන් කාලයක් හෝ අනිවාර්ය කාලීන ස්වාධීන සමාලෝචනයක් ප්‍රමාණවත් ලෙස සලසා නොතිබීමයි.ඒ අනුව නියෝගය ඉවත් කරන තුරු සංවිධානයක් තහනමට ලක්ව සිටිය හැකිය.
තවද තහනම් සංවිධානයක සාමාජිකයකු වීම හෝ එම සංවිධානය සමඟ සම්බන්ධ වීම යන සංකල්ප ප්‍රමාණවත් ලෙස නිර්වචනය කර නොතිබීම ද අනිසි නීතිමය ක්‍රියාමාර්ගවලට ඉඩ සැලසිය හැකි බව වාර්තාව සඳහන් කරයි.මෙම බලතල දේශපාලන විරුද්ධ මත, මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරකම් සහ සාමකාමී රැස්වීම්වලට එරෙහිව යොදාගැනීමේ අවදානම OHCHR පෙන්වා දෙයි.
ආරක්ෂක ලේකම්ට මාස දෙකක රැඳවුම් නියෝග නිකුත් කිරීමේ බලය
නව පනත් කෙටුම්පතේ වඩාත්ම ආන්දෝලනාත්මක ප්‍රතිපාදනයක් වන්නේ 27 සහ 28 වැනි වගන්ති යටතේ පවතින රැඳවුම් නියෝග ක්‍රමයයි.ඒ අනුව ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්වරයාට සැකකරුවකු මාස දෙකක් දක්වා රඳවා තබාගැනීම සඳහා නියෝගයක් නිකුත් කළ හැකි අතර, පසුව මහාධිකරණ අනුමැතිය යටතේ රැඳවුම් කාලය දීර්ඝ කළ හැකිය.සමස්ත රැඳවුම් කාලය වසරක් දක්වා විය හැකිය.
OHCHR පෙන්වා දෙන්නේ මෙහි මූලික ගැටලුව රැඳවුම් නියෝගයක් නිකුත් කිරීමේ ආරම්භක බලය අධිකරණය වෙනුවට විධායක නිලධාරියකු සතුව පැවතීම බවයි.තවද 26(3)(a) වගන්තිය යටතේ එවැනි නියෝගයක් මහේස්ත්‍රාත්වරයකු වෙත ඉදිරිපත් කළ විට එය ක්‍රියාත්මක කිරීමට මහේස්ත්‍රාත්වරයා බැඳී සිටින බව වාර්තාව පෙන්වා දෙයි.
එමඟින් රැඳවුමේ නීත්‍යනුකූලභාවය, අවශ්‍යතාව සහ සමානුපාතිකභාවය ස්වාධීනව විමසා බැලීමට මහේස්ත්‍රාත්වරයාට ඇති බලය සීමා වේ.මෙය පුද්ගල නිදහස හා අධිකරණ පාලනය සම්බන්ධයෙන් බරපතළ ගැටලුවක් බව එක්සත් ජාතීන්ගේ කාර්යාලයේ අදහසයි.
එමෙන්ම රැඳවුම් නියෝගයක් නොමැති අවස්ථාවක පවා 26(3)(b) වගන්තිය යටතේ සැකකරුවකු රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කිරීම අනිවාර්ය කරන ආකාරය ද විවේචනයට ලක්ව ඇත.
හමුදාවට අත්අඩංගුවට ගැනීමේ බලතල – පැය 72ක අවදානමක්
පනත් කෙටුම්පතේ 19, 20 සහ 24 වැනි වගන්ති යටතේ විශේෂ අවස්ථාවලදී සන්නද්ධ හමුදා සහ වෙරළාරක්ෂක නිලධාරීන්ට පුද්ගලයන් අත්අඩංගුවට ගැනීම, සෝදිසි කිරීම සහ රඳවා තබාගැනීම සම්බන්ධයෙන් බලතල ලබාදී තිබේ.එවැනි අත්අඩංගුවට ගැනීමකින් පසු සැකකරු හැකි ඉක්මනින් සහ උපරිම වශයෙන් පැය 24ක් ඇතුළත පොලිසියට භාරදිය යුතුය.
කෙසේ වෙතත්, පොලිසිය විසින් සෘජුව අත්අඩංගුවට ගත් සැකකරුවකුට සාපේක්ෂව හමුදාව විසින් අත්අඩංගුවට ගත් සැකකරුවකු අධිකරණයට ඉදිරිපත් කිරීමට ගතවිය හැකි කාලය වැඩිවීමේ අවදානමක් පවතී.OHCHR විග්‍රහයට අනුව පොලිස් අත්අඩංගුවකදී පැය 48ක් දක්වාත්, හමුදා අත්අඩංගුවකදී පැය 72ක් දක්වාත් අධිකරණයට ඉදිරිපත් කිරීම ප්‍රමාද විය හැකිය.
මෙය සියලු සැකකරුවන් අනිවාර්යයෙන්ම පැය 72ක් රඳවා තබන බවක් නොව, කෙටුම්පතේ කාලසීමා ඒකාබද්ධ වූ විට ඇතිවිය හැකි නීතිමය තත්ත්වයකි.විශේෂයෙන්ම හමුදා භාරයේ සිටින කාලය තුළ නීතිඥයකුට වහාම ප්‍රවේශ වීම, ස්වාධීන වෛද්‍ය පරීක්ෂණයක් ලබාගැනීම සහ සෘජු අධිකරණ අධීක්ෂණය සම්බන්ධයෙන් ප්‍රමාණවත් සහතික නොමැති බව වාර්තාව පෙන්වා දෙයි.
මෙවැනි හිඩැස් වධහිංසා, බලහත්කාරී ප්‍රශ්න කිරීම් සහ බලහත්කාර අතුරුදන් කිරීම් වැනි මානව හිමිකම් උල්ලංඝනයන්ට ඉඩ සැලසිය හැකි බව OHCHR අනතුරු අඟවයි.
පොලිසියට රැස්වීම් සහ විරෝධතා සීමා කිරීමේ බලය
51 වැනි වගන්තිය යටතේ පොලිසියට මහජන ආරක්ෂාව සඳහා පුද්ගලයන්ගේ ගමනාගමනය, රැස්වීම් සහ වෙනත් ක්‍රියාකාරකම් සීමා කිරීමට අදාළ නියෝග නිකුත් කිරීමේ බලය ලබාදී තිබේ.මෙම නියෝග පැය 72ක් දක්වා බලපැවැත්විය හැකි අතර, ඇතැම් හදිසි අවස්ථාවලදී අධිකරණ අනුමැතිය ලබාගැනීමට පෙර පැය 24ක් දක්වා සීමා පැනවීමට ඉඩ තිබේ.
විශේෂයෙන්ම කිසියම් ස්ථානයක ජනතාව රැස්වීම වැළැක්වීමට හැකි ප්‍රතිපාදනයක් තිබීම හේතුවෙන් සාමකාමී රැස්වීම් පැවැත්වීමේ අයිතියට බලපෑම් ඇතිවිය හැකි බව වාර්තාව පෙන්වා දෙයි.එක්සත් ජාතීන්ගේ කාර්යාලය අවධාරණය කරන්නේ ජාතික ආරක්ෂාව යන හේතුව මත පනවන සීමා පවා අත්‍යවශ්‍ය, සමානුපාතික සහ කඩිනම් අධිකරණ අධීක්ෂණයට යටත් විය යුතු බවයි.
චෝදනා ඔප්පු නොවී වසර 20ක් නීතිමය අවිනිශ්චිතතාවක?
නව පනතේ 52 සහ 53 වැනි වගන්ති යටතේ නඩු පැවරීම කල්දැමීම හෝ අත්හිටුවීම සම්බන්ධයෙන් ද OHCHR අවධානය යොමු කර තිබේ.
එවැනි ක්‍රියාමාර්ග සඳහා සැකකරුගේ කැමැත්ත සහ මහාධිකරණ අනුමැතිය ඇතුළු ආරක්ෂණ හඳුන්වාදී තිබීම යහපත් වර්ධනයක් ලෙස වාර්තාව පිළිගනී.කෙසේ වෙතත්, නඩු පැවරීම කල්දැමීම හෝ අත්හිටුවීම වසර 20ක් දක්වා පැවතිය හැකි බව එහි සඳහන් වේ.එමෙන්ම වරදකරු බව අධිකරණය හමුවේ තහවුරු නොවූ පුද්ගලයකුට ප්‍රසිද්ධියේ කනගාටුව පළ කිරීම, සමාව ඉල්ලීම හෝ වන්දි ගෙවීම වැනි කොන්දේසි පැනවීමේ හැකියාව සම්බන්ධයෙන් ද ප්‍රශ්න මතු කර තිබේ.
මෙවැනි කොන්දේසි නිර්දෝෂීභාවය පිළිබඳ පූර්ව නිගමනයට සහ සාධාරණ නඩු විභාගයක අයිතියට බලපෑ හැකි බව වාර්තාව පෙන්වා දෙයි.
PTA අහෝසි කළත් පැරණි නඩු සහ රෙගුලාසි දිගටම?
වාර්තාවේ තවත් වැදගත් නිරීක්ෂණයක් වන්නේ නව පනතේ 72 සහ 73 වැනි වගන්ති සම්බන්ධයෙනි.72 වැනි වගන්තිය මඟින් පවතින ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත අහෝසි කිරීමට යෝජනා කර තිබේ.
එහෙත් 73 වැනි වගන්තිය යටතේ පැරණි PTA පනත යටතේ පවතින නඩු, නඩු විභාග ක්‍රියාපටිපාටි, සාක්ෂි පිළිබඳ නීති සහ ඇතැම් රෙගුලාසි හා තහනම් නියෝග තවදුරටත් පවත්වාගෙන යාමට ඉඩ සලසා ඇත.එක්සත් ජාතීන්ගේ කාර්යාලය අවධාරණය කරන්නේ නීතියක් නමින් අහෝසි කිරීම පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවන බවයි.
එහි මර්දනකාරී හෝ මානව හිමිකම්වලට නොගැළපෙන ප්‍රතිපාදන නව නීතියේ සංක්‍රාන්ති විධිවිධාන හරහා තවදුරටත් ක්‍රියාත්මක වන්නේ නම්, සැබෑ නීතිමය ප්‍රතිසංස්කරණයක් සිදු නොවන බව එම විග්‍රහයේ මූලික අදහසයි.
නව පනතේ යහපත් සංශෝධනත් එක්සත් ජාතීන් පිළිගනී
මෙම වාර්තාව නව පනත් කෙටුම්පත සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රතික්ෂේප කරන ලේඛනයක් නොවන බව ද සඳහන් කළ යුතුය.2025 දෙසැම්බර් කෙටුම්පතට සාපේක්ෂව යම් යහපත් වෙනස්කම් සිදුකර ඇති බව OHCHR පිළිගෙන තිබේ.
විශේෂයෙන්ම පොලිසියට ලබාදෙන පාපොච්චාරණ සාක්ෂි ලෙස පිළිගැනීම ඉවත් කිරීම, මාධ්‍යවේදීන්ට සහ මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරීන්ට යම් ආරක්ෂණ හඳුන්වාදීම, පොලිස් ප්‍රශ්න කිරීම් ශ්‍රව්‍ය දෘශ්‍ය ලෙස පටිගත කිරීම සහ අත්අඩංගුවට ගැනීම් පිළිබඳ මධ්‍යගත දත්ත පද්ධතියක් හඳුන්වාදීම යහපත් පියවර ලෙස හඳුනාගෙන ඇත.එමෙන්ම අත්අඩංගුවට ගැනීම් සහ රැඳවුම් සම්බන්ධයෙන් පැය 48ක් ඇතුළත ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව දැනුවත් කිරීමේ ප්‍රතිපාදනය ද පිළිගෙන තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, එම යහපත් වෙනස්කම් පමණක් නව පනත ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් ප්‍රමිතීන්ට අනුකූල කිරීමට ප්‍රමාණවත් නොවන බව වාර්තාවේ නිගමනයයි.
නව පනතට එක්සත් ජාතීන්ගෙන් ප්‍රධාන නිර්දේශ 14ක්
වාර්තාවේ අවසන් කොටස මඟින් ශ්‍රී ලංකා රජයට ප්‍රමුඛ නිර්දේශ 14ක් ඉදිරිපත් කර තිබේ.ඒ අතර ත්‍රස්තවාදය පිළිබඳ අර්ථකථනය සීමා කිරීම, සාමකාමී විරෝධතා සහ මාධ්‍ය නිදහස ආරක්ෂා කිරීම, විධායක බලතල සීමා කිරීම, හමුදාවට ලබාදී ඇති පුළුල් පොලිස් බලතල ඉවත් කිරීම සහ අත්අඩංගුවට ගැනීම් සඳහා කඩිනම් අධිකරණ අධීක්ෂණය සහතික කිරීම ප්‍රධාන වේ.
විශේෂයෙන්ම සැකකරුවන් සාමාන්‍යයෙන් පැය 24ක් ඇතුළත මහේස්ත්‍රාත්වරයකු වෙත ඉදිරිපත් කළ යුතු බවත්, රැඳවුම් නියෝගවල නීත්‍යනුකූලභාවය විමසා බැලීමට සහ අවශ්‍ය අවස්ථාවල සැකකරුවන් නිදහස් කිරීමට අධිකරණයට බලය තිබිය යුතු බවත් නිර්දේශ කර තිබේ.වධහිංසා සහ බලහත්කාර අතුරුදන් කිරීම් සම්පූර්ණයෙන් තහනම් කිරීම, නීතිඥයන්ට රහසිගතව සැකකරුවන් හමුවීමේ අයිතිය ලබාදීම, පවුල් සාමාජිකයන්ට රැඳවුම් තොරතුරු ලබාදීම සහ නීතිවිරෝධී අත්අඩංගුවට ගැනීම් සඳහා වන්දි ඇතුළු ඵලදායී නීතිමය සහන ලබාදීම ද එම නිර්දේශ අතර වේ.
එමෙන්ම පනත සම්මත කිරීමට පෙර සිවිල් සමාජ සංවිධාන, නීති විශාරදයන්, ස්වාධීන ආයතන සහ බලපෑමට ලක්වූ ප්‍රජාවන් සමඟ විනිවිදභාවයෙන් යුතු පුළුල් මහජන උපදේශන ක්‍රියාවලියක් පැවැත්විය යුතු බව OHCHR අවධාරණය කරයි.
ආණ්ඩුවට දැන් පිළිතුරු දීමට සිදුවන ප්‍රශ්නය
ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පැරණි පනත අහෝසි කිරීම ශ්‍රී ලංකාවේ දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ පවතින මානව හිමිකම් සහ නීතිමය ප්‍රතිසංස්කරණ ඉල්ලීමකි.
එහෙත් පැරණි පනතේ නම ඉවත් කර, එහි තිබූ විධායක රැඳවුම් බලතල, පුළුල් අපරාධ අර්ථකථන සහ ප්‍රමාණවත් අධිකරණ පාලනයක් නොමැති ක්‍රියාමාර්ග නව නීතියක් හරහා පවත්වාගෙන යන්නේ නම්, එය සැබෑ ප්‍රතිසංස්කරණයක් ද යන්න බරපතළ ප්‍රශ්නයකි.එක්සත් ජාතීන්ගේ නව වාර්තාව මඟින් තහවුරු කරන්නේ ආණ්ඩුව මෙම පනත යොදාගෙන දේශපාලන විරෝධතා මර්දනය කිරීමට දැනටමත් තීරණය කර ඇති බව නොවේ. එහෙත් එවැනි මර්දනයකට නීතිමය අවකාශයක් නිර්මාණය විය හැකි බවට පැහැදිලි අනතුරු ඇඟවීමක් එම වාර්තාවෙන් ඉදිරිපත් කර තිබේ.
ඒ අනුව දැන් ආණ්ඩුව හමුවේ ඇති ප්‍රධාන අභියෝගය වන්නේ ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව ක්‍රියාත්මක වීමට අවශ්‍ය නීතිමය බලතල සහතික කරන අතරම, එම බලතල සාමකාමී ජනතා අරගල, මාධ්‍ය නිදහස සහ දේශපාලන විරුද්ධ මත මර්දනය කිරීමට යොදාගත නොහැකි ආකාරයට පනත සංශෝධනය කිරීමයි.පැරණි PTA පනත අහෝසි කරන බව පවසන රජය, එම පනතේ මානව හිමිකම් අවදානම් නැවත ඇති නොවන බවට සහතික වන නව නීතියක් ගෙන එන්නේද, නැතහොත් පැරණි බලතල වෙනත් නමකින් පවත්වාගෙන යන්නේද යන්න ඉදිරි ව්‍යවස්ථාදායක ක්‍රියාවලියේදී තීරණය වනු ඇත.
එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කාර්යාලය ඉල්ලා සිටින්නේ මෙම පනත් කෙටුම්පත සම්මත කිරීමට පෙර එහි අන්තර්ගතය මූලික වශයෙන් නැවත සකස් කරන ලෙසයි.
