බුදුදහමට ප්‍රමුඛස්ථානය දෙන 9 වැනි ව්‍යවස්ථාව අප හැදූ එකක් නොවෙයි! බ්‍රිතාන්‍යයන් උඩරට ප්‍රධානීන් සමඟ ඇතිකරගත් එකඟතාවක් – රනිල් වික්‍රමසිංහ
'AKD ආණ්ඩුව'
සම්පූර්ණ කාලයම හිටියොත්
මිහින්තලයේදී හිටපු ජනාධිපතිවරයාගෙන් ආන්දෝලනාත්මක ප්‍රකාශයක්! ශ්‍රී ලංකාවේ බුදුදහමට හිමි ව්‍යවස්ථාමය ප්‍රමුඛත්වයේ ඉතිහාසය පිළිබඳ යළි සංවාදයක්.
මිහින්තලය | 2026 ඔක්තෝබර් 19
ශ්‍රී ලංකාවේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 9 වැනි ව්‍යවස්ථාව මගින් බුදුදහමට ලබාදී ඇති ප්‍රමුඛස්ථානය ශ්‍රී ලාංකිකයන් විසින් අලුතින් නිර්මාණය කරන ලද්දක් නොව, බ්‍රිතාන්‍ය පාලකයන් සහ උඩරට ප්‍රධානීන් අතර ඇතිකරගත් එකඟතාවකින් උරුම වූවක් බව හිටපු ජනාධිපති රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා ප්‍රකාශ කළේය.
මිහින්තලය මිහිඳු මහ සෑ රඳුන්ගේ කොත් වහන්සේ නිරාවරණය කිරීමේ පුණ්‍යෝත්සවය අමතමින් හිටපු ජනාධිපතිවරයා මෙම අදහස් පළ කළේය.එහිදී ශ්‍රී ලංකාව, තායිලන්තය, කාම්බෝජය සහ අනෙකුත් ථෙරවාදී බෞද්ධ රාජ්‍යයන් අතර පවතින ඓතිහාසික, ආගමික හා සංස්කෘතික සම්බන්ධතා පිළිබඳ දීර්ඝ පැහැදිලි කිරීමක් කළ වික්‍රමසිංහ මහතා, බුදුදහම ආරක්ෂා කිරීම සහ සියලු ආගම්වලට නිදහස ලබාදීම එකිනෙකට පටහැනි නොවන ප්‍රතිපත්ති දෙකක් බවද අවධාරණය කළේය.
9 වැනි ව්‍යවස්ථාව පිළිබඳ රනිල්ගේ ප්‍රකාශය
හිටපු ජනාධිපතිවරයා සිය කතාවේදී මෙසේ සඳහන් කළේය.
“අපගේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 9 වැනි වගන්තිය මගින් බුදුදහමට ප්‍රමුඛස්ථානය ලබා දිය යුතුය. එය අප විසින් සාදන ලද්දක් නොව, බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් උඩරට නායකයන් සමඟ එකඟ වූවකි, එය කෙටුම්පත් කිරීමට අප ගියේ නැත.”
මෙම ප්‍රකාශය ශ්‍රී ලංකාවේ බුදුදහමට හිමි ව්‍යවස්ථාමය තත්ත්වය පිළිබඳ වැදගත් ඓතිහාසික ප්‍රශ්නයක් මතු කරයි.
1815 උඩරට ගිවිසුමේ පස්වැනි වගන්තිය මගින් බුද්ධාගම සහ එහි ආගමික ආයතන ආරක්ෂා කිරීමට බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය බැඳී සිටින බවට ප්‍රතිඥාවක් ලබාදී තිබුණි.එහෙත් වර්තමාන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 9 වැනි ව්‍යවස්ථාවේ සඳහන් බුදුදහමට ප්‍රමුඛස්ථානය ලබාදීමේ නිශ්චිත වචන 1815 ගිවිසුමේ නොතිබුණි.
එම ප්‍රමුඛස්ථානය පිළිබඳ නව ව්‍යවස්ථාමය ප්‍රතිපාදනය 1972 පළමු ජනරජ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සම්පාදනය කිරීමේදී ශ්‍රී ලංකාවේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සම්පාදක මණ්ඩලය විසින් සකස් කරන ලද අතර, එය 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 9 වැනි ව්‍යවස්ථාවටද ඇතුළත් විය.ඒ අනුව, බුදුදහම ආරක්ෂා කිරීමේ රාජ්‍ය වගකීමට 1815 ගිවිසුමෙන් ඓතිහාසික පදනමක් පැවතුණද, වර්තමාන 9 වැනි ව්‍යවස්ථාව ශ්‍රී ලාංකිකයන් විසින් සම්පාදනය නොකළ බවට කරන ප්‍රකාශය ඓතිහාසිකව නිවැරදි නොවේ.
ථෙරවාද බුදුදහමේ ජාත්‍යන්තර මධ්‍යස්ථානය ශ්‍රී ලංකාවයි
මිහින්තලයෙන් ශ්‍රී ලංකාවට ථෙරවාද බුදුදහම හඳුන්වා දීමේ ඉතිහාසය සිහිපත් කළ වික්‍රමසිංහ මහතා, මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේගේ ලංකාගමනයෙන් පසුව අනුරාධපුර මහා විහාරය බෞද්ධ අධ්‍යාපනයේ සහ ධර්ම සම්ප්‍රදායේ ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත්වූ බව පැවසීය.
ශ්‍රී ලංකාවේ ථෙරවාද සම්ප්‍රදාය පසුව තායිලන්තය, කාම්බෝජය, මියන්මාරය සහ ලාඕසය ඇතුළු අග්නිදිග ආසියානු රටවලට ව්‍යාප්ත වූ ආකාරයද ඔහු පැහැදිලි කළේය.අනුරාධපුරය ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයන්ට පමණක් නොව, සමස්ත ථෙරවාදී බෞද්ධ ලෝකයටම පූජනීය ස්ථානයක් බව හිටපු ජනාධිපතිවරයා අවධාරණය කළේය.
තායිලන්තයේ රජු බෞද්ධයෙකු වීම ව්‍යවස්ථාමය අවශ්‍යතාවක්
තායිලන්තයේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව පිළිබඳවද අදහස් දැක්වූ වික්‍රමසිංහ මහතා, එරට ස්වෛරීභාවය ජනතාව සතු වුවද, එය ජනතාව වෙනුවෙන් ක්‍රියාත්මක කරනු ලබන්නේ රජු විසින් බව පැවසීය.තායිලන්තයේ රජු බෞද්ධයෙකු විය යුතු බව එරට ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් නියම කර ඇති බවද ඔහු සඳහන් කළේය.
ශ්‍රී ලංකාව සහ තායිලන්තය බුදුදහමට විශේෂ ස්ථානයක් ලබාදෙන අතරම, අනෙකුත් ආගම්වලටද ආගමික නිදහස තහවුරු කරන රටවල් බව ඔහු පෙන්වා දුන්නේය.
ථෙරවාද ආර්ථිකයක් පිළිබඳ යෝජනාව
ථෙරවාදී බෞද්ධ රටවල් අතර ආගමික සබඳතා ආර්ථික සහයෝගිතාව දක්වා වර්ධනය කළ යුතු බවද වික්‍රමසිංහ මහතා ප්‍රකාශ කළේය. තමා කලක සිට ‘ථෙරවාද ආර්ථිකයක්’ පිළිබඳ අදහස ඉදිරිපත් කළේ එම පදනම මත බවත්, තායිලන්තය සමඟ නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුමක් ඇතිකර ගැනීමද එම ප්‍රවේශයේ කොටසක් බවත් ඔහු පැවසීය.
තායිලන්තය සහ ශ්‍රී ලංකාව අතර පවතින සියවස් ගණනාවක් පැරණි බෞද්ධ සම්බන්ධතාව නව ආර්ථික හා රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සහයෝගිතාවකට පදනමක් කරගත හැකි බව ඔහුගේ කතාවෙන් අවධාරණය විය.
බුදුදහම ආරක්ෂා කිරීම සහ ආගමික නිදහස
සිය කතාවේදී වික්‍රමසිංහ මහතා තවදුරටත් අවධාරණය කළේ බුදුදහමට විශේෂ රාජ්‍ය අනුග්‍රහයක් ලබාදීම මගින් අනෙකුත් ආගම්වල අයිතිවාසිකම් අහිමි නොවිය යුතු බවයි.ශ්‍රී ලංකාව සහ තායිලන්තය යන දෙරටේම ජනතාවට තමන් කැමති ආගමක් ඇදහීමේ නිදහස පවතින බවත්, ආගමික පදනම මත කිසිවෙකුට වෙනස්කම් නොකළ යුතු බවත් ඔහු පැවසීය.
ශ්‍රී ලංකාවේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 9 වැනි ව්‍යවස්ථාව බුදුදහමට ප්‍රමුඛස්ථානය ලබාදෙන අතර, එම ව්‍යවස්ථාව මගින්ම 10 සහ 14(1)(ඉ) ව්‍යවස්ථාවලින් තහවුරු කර ඇති ආගමික අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීමේ වගකීමද රාජ්‍යයට පවරා තිබේ.
රනිල්ගේ ප්‍රකාශයෙන් මතුවන මූලික ප්‍රශ්නය
හිටපු ජනාධිපතිවරයාගේ කතාවේ වඩාත් අවධානයට ලක්විය යුතු කරුණ වන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ බුදුදහමට හිමි ව්‍යවස්ථාමය ප්‍රමුඛත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේ ඇතිකරගත් එකඟතාවක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඉදිරිපත් කිරීමයි.ඓතිහාසික වශයෙන් 1815 උඩරට ගිවිසුම සහ 1972 ජනරජ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව අතර සම්බන්ධයක් තිබුණද, ඒවා එකම නීතිමය ලියවිල්ලක් හෝ එකම ව්‍යවස්ථා සම්පාදන ක්‍රියාවලියක ප්‍රතිඵලයක් නොවේ.
විශේෂයෙන්ම 1972 ජනරජ ව්‍යවස්ථාව සම්පාදනය කිරීමේදී බුදුදහමට ප්‍රමුඛස්ථානය ලබාදීම ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන නියෝජිතයන් විසින් ගනු ලැබූ ව්‍යවස්ථාමය තීරණයකි.එබැවින් බුදුදහමට හිමි වර්තමාන ව්‍යවස්ථාමය ප්‍රමුඛත්වය හුදෙක් බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් ලබාදුන් එකක් ලෙස අර්ථකථනය කිරීමෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ ස්වදේශීය ව්‍යවස්ථා සම්පාදන ඉතිහාසයේ වැදගත් කොටසක් නොසලකා හැරේ.
මිහින්තලය වැනි බෞද්ධ ඉතිහාසයේ සුවිශේෂී ස්ථානයකදී හිටපු රාජ්‍ය නායකයෙකු විසින් කරන ලද මෙම ප්‍රකාශය, බුදුදහමට හිමි ව්‍යවස්ථාමය ප්‍රමුඛත්වයේ සැබෑ ඓතිහාසික පදනම පිළිබඳ සාක්ෂි මත පදනම් වූ සංවාදයක අවශ්‍යතාව යළි ඉස්මතු කරයි.
