22 වැනි සංශෝධනය අධිකරණ “අල්ලා ගැනීමේ” උපාය මාර්ගයක්! නීතිඥ සංගමයෙන් බලවත් පෙත්සමක්!
ශ්රි ලංකා ප්රජාතන්ත්රවාදී සමාජවාදි ජනරජයේ ස්වාධීන අධිකරණයට අතුල් පහරක් ගසමින් අනුර-සුරසේන- Born again කල්ලියේ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සංශෝධනය සහ අධිකරණ සංවිධාන සංශෝධන පනත් කෙටුම්පත අද පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත්කෙරුනා.
22 වන ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සංශෝධන පනත් කෙටුම්පත සම්මත වීමෙන් පසු ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම වයස අවුරුදු 65 සිට 67 දක්වාත්, අභියාචනාධිකරණ විනිසුරුවන්ගේ විශ්රාම වයස අවුරුදු 63 සිට 65 දක්වාත් ඉහළ යනු ඇති බවත් මහාධිකරණ, දිසා අධිකරණ සහ මහෙස්ත්රාත් අධිකරණවල විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම වයස අවුරුදු 62 දක්වා ඉහළ නැංවීමට නියමිත බවත් පෙන්වමින් රාජ්ය බලය සහ රටේ ජනතාවගේ දැඩි අප්රසාදයට ලක්ව ඇති මාලිමා ආණ්ඩුවේ බලය රදවා ගැනිමේ මෙහෙයුම මේ හරහා දියත් කරමින් සිටින බව ඉතාම පැහැදිලිය.
කෙසේවෙතත් නීතියේ ස්වාධීනත්වය මෙන්ම ජනතාවගේ පරමාධිපත්යය බලය ආරක්ෂා කර ගැනිම සදහා මුලසිටම දැවැන්ත සටනක නිරත වන ශ්රී ලංකා නීතීඥ සංගමය ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 22 වන සංශෝධන පනත් කෙටුම්පත ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවට පටහැනි බවට තීන්දුවක් ලබාදෙන ලෙස ඉල්ලා ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයට අද (18) පළමු පෙත්සම ඉදිරිපත් කරනු ලැබුවා.
ශ්රී ලංකා නීතීඥ සංගමයේ භාණ්ඩාගාරික ටී.එම්.එස්. පසිදු සිල්වා සහ එම සංගමයේ සහකාර ලේකම්වරයා විසින් මෙම පෙත්සම ඉදිරිපත් කර තිබේ.
මිට අමතරව සමගි ජන බලවේගය,සර්වජන බලය පක්ෂය,නිදහස් නීතිඥ සංවිධානය අද (18) ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ පෙත්සමක් ගොනු කර තිබේ.
ශ්රී ලංකා නීතීඥ සංගමයයේ අධිකරණ ස්වාධීනත්වය සහ ජනමත විචාරණ අවශ්යතා පිළිබඳ ශ්රී ලංකා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ විසි දෙවන සංශෝධනයට අභියෝග කරන පෙත්සමේ සාරංශය
ශ්රී ලංකාවේ නීති ප්රජාවේ ප්රමුඛ සාමාජිකයින් වෙනුවෙන් Ramzi Bacha Associates විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද පෙත්සම, ජනතාවගේ ස්වෛරීභාවයේ මූලික අංගයක් වන අධිකරණ ස්වාධීනත්වයට එහි අහිතකර බලපෑම් හේතුවෙන් විසි දෙවන සංශෝධනය ව්යවස්ථා විරෝධී ලෙස අභියෝගයට ලක් කරයි.
පෙත්සම මගින් ව්යවස්ථාමය නීත්යානුකූලභාවය, අධිකරණ සේවා කාලය පිළිබඳ ආරක්ෂාව, මහජන විශ්වාසය සහ ප්රජාතන්ත්රවාදී ආරක්ෂණ අතර ඒත්තු ගැන්වෙන සම්බන්ධතාවයක් ප්රකාශ කරන අතර, පනත් කෙටුම්පත හෝ අවම වශයෙන් එහි ප්රධාන විධිවිධාන (2 සහ 3 වගන්ති) ජනමත විචාරණයකින් අනුමැතිය අවශ්ය වන ලෙස ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයෙන් ඉල්ලා සිටී.
එය තවදුරටත් අධිකරණ සේවා කාලය දීර්ඝ කිරීම සහ අධිකරණ පත්වීම් වලදී ව්යවස්ථාදායක සීමාව ඉක්මවා යාමෙන් ඇති වන අනතුරු අවධාරණය කරයි, මෙම පනත් කෙටුම්පත පුළුල් ප්රජාතන්ත්රවාදී ඇඟවුම් සහිත අපයෝජන ව්යවස්ථාමයවාදයේ අවස්ථාවක් ලෙස ඉදිරිපත් කරයි.
අධිකරණ ස්වාධීනත්වය සහ ජනමත විචාරණ අවශ්යතාවය පිළිබඳ ශ්රී ලංකා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ විසි දෙවන සංශෝධනයට අභියෝග කරමින් ශ්රි ලංකා නීතිඥ සංගමය ඉදිරිපත් කල පෙත්සමේ සාරාංශය මෙසේය.
ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ ගොනු කර ඇති මෙම නීතිමය පෙත්සම, ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයේ සහ අභියාචනාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම යාමේ වයස දීර්ඝ කිරීම අරමුණු කරගත් එහි විධිවිධාන කෙරෙහි මූලික වශයෙන් අවධානය යොමු කරමින්, “ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ විසි දෙවන සංශෝධනයේ” (“පනත් කෙටුම්පත”) ව්යවස්ථානුකූලභාවයට අභියෝග කරයි.
ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමයේ (BASL) ජ්යෙෂ්ඨ සාමාජිකයින් වන පෙත්සම්කරුවන්, පනත් කෙටුම්පත ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 3 වන වගන්තිය යටතේ ජනතාවගේ ස්වෛරීභාවයේ මූලික අංගයක් වන අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය අනතුරේ හෙළන බවට තර්ක කරති. මෙම පනත් කෙටුම්පත අපයෝජන ව්යවස්ථාමයවාදය සහ රජය විසින් උපායමාර්ගික අධිකරණ අල්ලා ගැනීමේ උත්සාහයක් නියෝජනය කරන බවත්, එබැවින් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 83 වන වගන්තිය යටතේ මහජන ජනමත විචාරණයක් හරහා අනුමැතිය අවශ්ය බවත් ඔවුහු තර්ක කරති.
විනිවිද පෙනෙන පාර්ශවකරුවන්ගේ උපදේශනයක් නොමැතිකම, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සභාව පත් කිරීමේ යාන්ත්රණය මඟ හැරීමේ ක්රියා පටිපාටිමය උල්ලංඝනය කිරීම් සහ අධිකරණ ස්වාධීනත්වයට තර්ජනයක් ලෙස දීර්ඝ කරන ලද අධිකරණ කාලය පසුගාමීව යෙදීම පෙත්සම මගින් ඉස්මතු කරයි. මෙම සංශෝධනය මෙම නඩුව තීරණය කරන ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ සාමාජිකයින් ඇතුළු වාඩිලාගෙන සිටින විනිසුරුවරුන්ට සෘජුවම ප්රතිලාභ ලබා දෙන බැවින්, පෙත්සම්කරුවන් උනන්දුව පිළිබඳ ගැටුම් ඇති විය හැකි බැවින් පූර්ණ විනිසුරු මඩුල්ලක් පිහිටුවීමට ඉල්ලා සිටී. පෙත්සමෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ: (අ) පනත් කෙටුම්පත හෝ එහි වගන්ති ව්යවස්ථාමය ස්වෛරීභාවය සහ අධිකරණ ස්වාධීනත්වය උල්ලංඝනය කරන බවට තීරණය කිරීම; සහ (ආ) පනත් කෙටුම්පත ජනමත විචාරණයක් හරහා ජනතාවගේ අනුමැතියෙන් පමණක් සම්මත කළ යුතු බවට තීන්දුවක්.
ඉස්මතු කිරීම්
පෙත්සම විසි දෙවන සංශෝධනයේ අධිකරණ විශ්රාම ගැන්වීමේ වයස දීර්ඝ කිරීම ව්යවස්ථා විරෝධී ලෙස අභියෝගයට ලක් කරයි.
ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 3 වන වගන්තිය යටතේ අධිකරණ ස්වාධීනත්වය ජනතා ස්වෛරීභාවයේ මුල් ගලක් ලෙස සලකනු ලැබුවේ නැත.
සංශෝධන යෝජනාවට පෙර කිසිදු අර්ථවත් පාර්ශවකරුවෙකුගේ උපදේශනයක් හෝ මහජන කතිකාවක් නොතිබුණි.
පනත් කෙටුම්පතේ විධිවිධාන ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සභාව මඟ හරින බව කියනු ලැබේ, එය ව්යවස්ථාමය පත්වීම් ක්රියා පටිපාටිවලට අවහිර කරයි.
දැනට සිටින විනිසුරුවරුන්ගේ ධුර කාලය දීර්ඝ කිරීමේ වගන්තිය පසුකාලීනව පෙළඹවීම සහ අපක්ෂපාතීත්වය පිළිබඳ ගැටළු මතු කරයි.
පෙත්සම පනත් කෙටුම්පත ‘අපයෝජන ව්යවස්ථාමයවාදය’ සහ රජය විසින් ‘අධිකරණ අල්ලා ගැනීමේ’ උපාය මාර්ගයක් ලෙස විස්තර කරයි.
ප්රජාතන්ත්රවාදී නීත්යානුකූලභාවය සහ උනන්දුව පිළිබඳ ගැටුම් ගැටළු අවධාරණය කරමින්, සංශෝධනය අනුමත කිරීම සඳහා ජනමත විචාරණයක් සඳහා ඉල්ලීම්.
ප්රධාන අවබෝධය
ස්වෛරීභාවයේ අත්යවශ්ය අංගයක් ලෙස අධිකරණ ස්වාධීනත්වය:
3 වන වගන්තිය යටතේ, ස්වෛරීභාවය ජනතාව සමඟ පවතින බවත්, අධිකරණය ජනතාවගේ අධිකරණ බලය ස්වාධීනව ක්රියාත්මක කරන බවත් පෙත්සමෙන් අවධාරණය කෙරේ. එබැවින්, අධිකරණ ස්වාධීනත්වය අඩු කරන ඕනෑම සංශෝධනයක් වක්රව ජනතාවගේ ස්වෛරීභාවය උල්ලංඝනය කරන අතර ජනමත විචාරණයක් අවශ්ය වේ. 83 වන වගන්තිය යටතේ පැහැදිලිව ලැයිස්තුගත කර නොමැති වුවද, ව්යවස්ථාමය බැඳීමක කොටසක් ලෙස අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය තහවුරු කරමින්, ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් පූර්ව තීරණ වලදී මෙම මූලධර්මය නැවත තහවුරු කරන ලදී.
අධිකරණ සේවා කාලය පසුගාමීව දීර්ඝ කිරීම මධ්යස්ථභාවයට හානි කරයි:
සැගවී සිටින විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම යන වයස දීර්ඝ කිරීම, සම්මත ජාත්යන්තර සම්මතයන්ට (ICCPR, බැංගලෝර් මූලධර්ම, එක්සත් ජාතීන්ගේ මූලික මූලධර්ම) පටහැනිව, රජයට පක්ෂව අධිකරණ තීරණවලට බලපෑම් කිරීමේ හැකියාව ඇති ව්යවස්ථාදායක “ඉන්ඩක්ෂන්” ලෙස ප්රතික්රියාශීලීව ක්රියා කරයි. එවැනි දීර්ඝ කිරීම් අධිකරණ සේවා කාලය පිළිබඳ ආරක්ෂාව අවුල් කරයි – විනිසුරුවරුන්ගේ අපක්ෂපාතීත්වයට බලපාන දිරිගැන්වීම් වලින් ආරක්ෂා කරන ව්යවස්ථාමය ආරක්ෂාවක් වන අතර, සැබෑ සහ සංජානනීය උනන්දුව පිළිබඳ ගැටුම් ඇති කරයි.
පාර්ශවකරුවන්ගේ උපදේශනයක් නොමැතිකම නරක විශ්වාසයක් පිළිබිඹු කරයි:
සංශෝධනය සම්බන්ධයෙන් සංවාදයක් සහ පැහැදිලි කිරීම් සඳහා BASL විසින් කරන ලද බහුවිධ සන්නිවේදනයන් සහ ඉල්ලීම් පෙත්සමෙහි ලේඛනගත කර ඇති අතර, පනත් කෙටුම්පත හදිසියේ ප්රකාශයට පත් කිරීමට පෙර රජයේ සැලකිය යුතු ප්රතිචාරයක් ලබා නොදේ. මෙම රහසිගත ප්රවේශය යහපත් විශ්වාසයක් නොමැතිකම පෙන්නුම් කරන අතර මූලික ප්රජාතන්ත්රවාදී ආයතනවලට බලපාන ව්යවස්ථාමය සංශෝධන සඳහා වන ව්යවස්ථාදායක ක්රියාවලිය කෙරෙහි මහජන විශ්වාසය අඩපණ කරයි.
ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සභාව මඟ හැරීම පත්වීම් පරීක්ෂාවන් අඩපණ කරයි:
41C වගන්තිය යටතේ ව්යවස්ථානුකූලව නියම කර ඇති පත්වීම් ක්රියා පටිපාටිය පනත් කෙටුම්පත විකෘති කරයි, ඒ සඳහා උසස් අධිකරණ විනිසුරුවරුන් සඳහා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සභාවේ අනුමැතිය අවශ්ය වේ. මෙම යාන්ත්රණය නොමැතිව සේවා කාලය දීර්ඝ කිරීම අධිකරණ ස්වාධීනත්වය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා නිර්මාණය කර ඇති තීරණාත්මක ව්යවස්ථාමය පෙරහනක් මග හරින අතර එය ව්යවස්ථාදායකය විසින් ආයතනික අත්පත් කර ගැනීමකට සමාන වන අතර එය චෙක්පත් සහ තුලන ඛාදනය කරයි.
අධිකරණ බලය පිරවීම සහ තනුක කිරීම සඳහා උපක්රමයක් ලෙස අධිකරණ පුළුල් කිරීම:
අභියාචනාධිකරණයේ විනිසුරුවන් සංඛ්යාව පස් දෙනෙකුගෙන් වැඩි කිරීම, අධිකරණය “ඇසුරුම්” කිරීමට හිතාමතා ගත් උත්සාහයක් ලෙස සලකනු ලැබේ, පවතින විනිසුරුවරුන්ගේ බලපෑම දුර්වල කිරීම සහ රජයට අධිකරණයේ සංයුතිය උපායමාර්ගිකව හැඩගැස්වීමට හැකියාව ලබා දීම. මෙම උපක්රමය අභියාචනාධිකරණයේ ස්වාධීනත්වයට බලපානවා පමණක් නොව, දේශපාලන අරමුණු සඳහා අධිකරණ ව්යුහය වෙනස් කිරීම සඳහා කනස්සල්ලට කරුණක් ද වේ.
ප්රජාතන්ත්රවාදී ආරක්ෂාවක් සහ ව්යවස්ථාමය අවශ්යතාවයක් ලෙස ජනමත විචාරණය:
ජනමත විචාරණයකදී ජනතාව විසින් අනුමත කිරීම, ව්යවස්ථාදායකය හෝ විධායකය විසින් අත්තනෝමතික ලෙස වෙනස් කිරීමෙන් අධිකරණ ස්වාධීනත්වය ආරක්ෂා කරන බවත්, අධිකරණ සේවා කාලය වැනි මුල් බැසගත් මූලධර්මවලට බලපාන ඕනෑම ව්යවස්ථාමය වෙනසක් නීත්යානුකූල කරන බවත් පෙත්සම අවධාරණය කරයි. ජනමත විචාරණය නීතිමය අවශ්යතාවයක් ලෙස පමණක් නොව, අධිකරණය සහ ප්රජාතන්ත්රවාදී පිළිවෙල කෙරෙහි මහජනතාවගේ විශ්වාසය පවත්වා ගැනීම සඳහා අත්යවශ්ය යාන්ත්රණයක් ලෙස නිරූපණය කෙරේ.
