X‑Press Pearl ඩොලර් බිලියනයට කල හරියක්! අනුර ,සුරසේන ඩොලර් බිලියන් ගේම් මෙන්න!
ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ ඉතිහාසයේ 48 වන අග විනිසුරු ලෙස කටයුතු කල මුර්දු ප්රනාන්දු සහ විනිසුරු මඩුල්ල විසින් එක්ස්ප්රස් පර්ල් අනතුරෙන් පීඩාවට පත් පාර්ශ්වයන්ට ඩොලර් බිලියනයක් ප්රදානය කරමින් ලබාදුන් ඓතිහාසික තීන්දුව මේ වනවිට වෙනස් මගක ගමන් කරමින් තිබේන බව නොරහසකි.
ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරු ප්රීති පද්මන් සූරසේන ශ්රී ලංකාවේ 49 වන අග්ර විනිශ්චයකාරවරයා ලෙස පත්විමෙන් අනතුරුව මෙම තීන්දුව කල් දමා ඇති අතර, ඇත්ත වශයෙන්ම බේරුම්කරණය සදහා කටයුතු කරමින් සිටීන අතර අධිකරණ තීන්දුවකට මැදිහත් වන ලෙස ඉල්ලා රක්ෂණකරු ජනාධිපතිවරයා වෙත යවා ඇති ලිපි දෙකක්ද මේ වනවිට හෙළිදරවු වි තිබේ.
MV X‑Press Pearl ව්යසනයෙන් විපතට පත් වූවන්ට ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 1 ක වන්දියක් ප්රදානය කරමින් ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් නිකුත් කරන ලද සන්ධිස්ථානීය තීන්දුව, ප්රමාදයන්, විනිසුරු මඩුලු වෙනස්කම් සහ අධිකරණ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ වැඩිවන ගැටළු වලින් පිරී ගොස් ඇති අතර, බලපෑමට ලක් වූ වෙරළබඩ ප්රජාවන්ට පොරොන්දු වූ සහනය කවදා හෝ ලැබේද යන්න පිළිබඳ හදිසි ප්රශ්න මතු කරයි.
එවකට අගවිනිසුරු මුර්දු ප්රනාන්දුගේ නායකත්වයෙන් යුත් පස් දෙනෙකුගෙන් යුත් විනිසුරු මඩුල්ලක් විසින් ලබා දුන් 2025 තීන්දුව, ශ්රී ලංකා ඉතිහාසයේ දරුණුතම සමුද්ර පාරිසරික ව්යසනය සඳහා නෞකාවේ හිමිකරු, ක්රියාකරු සහ දේශීය නියෝජිතයා ඒකාබද්ධව සහ තනි තනිව වගකිව යුතු බව ප්රකාශ කළේය. ජීවනෝපායන් විනාශ වූ ධීවරයින් 19,000 කට වැඩි පිරිසකට වන්දි ගණනය කර බෙදා හැරීම සඳහා විශ්රාමික ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරු E.A.G.R. අමරසේකරගේ සභාපතිත්වයෙන් යුත් MV X‑Press Pearl වන්දි කොමිසම ද අධිකරණය විසින් පිහිටුවන ලදී.
නමුත් වසරකට වැඩි කාලයකට පසු, භාණ්ඩාගාරයට ළඟා වී ඇත්තේ ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 1 ක් පමණ පමණි – ඇණවුම් කළ මුදලින් දහසෙන් එකක්. තීන්දුවෙන් මාස දෙකක් ඇතුළත ගෙවිය යුතු ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 250 ක පළමු වාරිකය කිසි විටෙකත් ගෙවා නැත. ඒ වෙනුවට, නෞකාවේ ක්රියාකරු ආරවුල සිංගප්පූරුවේ ජාත්යන්තර බේරුම්කරණයට මාරු කර ඇති අතර, එහිදී වගකීම ශ්රී ලාංකික සම්මානයෙන් සුළු කොටසකට සීමා වේ.
විනිසුරු මඩුල්ලේ වෙනස්කම් සහ ක්රියාදාමය අවසන් කිරීම
එකම පස් දෙනෙකුගෙන් යුත් විනිසුරු මඩුල්ල විසින් මෙම කාරණය දිගටම විභාග කරන ලෙස තීන්දුවේ පැහැදිලි නියෝගය තිබියදීත්, 2025 සැප්තැම්බර් 25 වන දින පළමු පශ්චාත් විනිශ්චය රැස්වීම විනිසුරුවරුන් තිදෙනෙකු විසින් ගනු ලැබීය. 2026 ජනවාරි 26 වන දින, එම විනිසුරුවන් තිදෙනා නඩු කටයුතු සම්පූර්ණයෙන්ම අවසන් කළහ – ඵලදායී ලෙස බලාත්මක කිරීමේ ක්රියාවලිය වසා දැමූහ.
මේ අතර පෙත්සම්කරුවන් පවසන්නේ නඩුව අවසන් කිරීමට හේතු වූ නීතිපතිවරයාගේ යෝජනා කිසි විටෙකත් ඔවුන්ට ලබා නොදුන් බවත්, නඩුව ජයග්රහණය කළ පාර්ශ්වයන්ටම ඔවුන්ගේ ජයග්රහණය අහිමි වන බව නොදැන සිටි බවත්ය.
අධිකරණ ක්රියාවලිය ඇණහිට තිබියදී, නෞකාවේ වගකීම් රක්ෂණකරු වන ලන්ඩන් P&I සමාජය අසාමාන්ය පියවරක් ගත්තේය: දේශපාලන මැදිහත්වීමක් ඉල්ලා සිටිමින් ශ්රී ලංකා ජනාධිපතිවරයාට දෙවරක් සෘජුවම සහ එක්සත් රාජධානියේ භාණ්ඩාගාර චාන්සලර්වරයාට වෙන වෙනම ලිවීම.
එහි ලිපිවල, රක්ෂණ සමාගම ශ්රී ලංකා ජනාධිපතිවරයාගෙන් ඉල්ලා ඇත්තේ
“අධිකරණ විකල්ප විධිවිධාන සකස් කරන ලෙස ඔබ පෙනී සිටින ලෙස අපි නිහතමානීව ඉල්ලා සිටිමු…”
අධිකරණ ක්රියාවලීන්ට බලපෑම් කරන ලෙස රාජ්ය නායකයින්ට ආයාචනා කිරීම පිළිගත් නීතිමය පිළියමක් නොවන බවත් ස්වාධීන අධිකරණයකට දේශපාලන බලපෑම් කිරීමට ගන්නා උත්සාහයන් පිළිබඳව බරපතල කනස්සල්ලක් මතු කරන බව නොරහසකි.
22 වන සංශෝධනය අධිකරණ මැදිහත්වීම් පිළිබඳ බියක් ඇති කිරිම සාධාරණ නොවේද?
ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයේ සහ අභියාචනාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම යාමේ වයස ඉහළ නංවන 22 වන සංශෝධනය සම්මත කිරීමට රජය වේගයෙන් පියවර ගෙන තිබේ.සංශෝධනයට පෙර නොවූ විරූ විරෝධයක් එල්ල වෙමින් තිබියදි ජනාධිපතිවරයා මුරණ්ඩු සහ දැඩි තින්දුවක සිටි.මේ වනවිටත් එම ක්ෂේත්රයට සම්බන්ධ ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමය,අධිකරණ සේවා සංගමය, ආගමික නායකයින්සි,විල් සමාජය ඒකමතිකව සිය විරෝධය පලකර තිබේ.
ඊට අමතරව ජාත්යන්තර නීති ආයතන – විරුද්ධ විය, සමහරු එය “අධිකරණයට ඇඟිලි ගැසීමේ නිර්ලජ්ජිත උත්සාහයක්” ලෙස හඳුන්වති
ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය විසින්ම 2022 දී තීන්දු කරන ලද්දේ, වාඩි වී සිටින විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම යාමේ වයස වෙනස් කිරීම අධිකරණ ස්වාධීනත්වයට බාධාවක් වන අතර ජනමත විචාරණයක් අවශ්ය බවයි. නමුත් , අගවිනිසුරු පද්මන් සූරසේන මෙම වසර අගදී විශ්රාම යාමේ වයසට පැමිණෙන තෙක්, ජනමත විචාරණයකින් තොරව පාර්ලිමේන්තුව හරහා පමණක් සංශෝධනය තල්ලු කරමින් සිටී. සම්මත වුවහොත්, ඔහු 2028 දක්වා ධුරයේ රැඳී සිටිනු ඇත.
එසේ වුවහොත් ඩොලර් බිලියනයක තීන්දුවක් ක්රියාත්මක කිරීමද කිසිදිනෙක සිදු නොවනු ඇත.
