ආරක්ෂක ගිවිසුම් රැසක් සමගින් ට්රම්ප්ගේ ප්රබලයා, Eric Mayer එයි!
වොෂින්ටනය සහ කොළඹ දේශපාලන, ආර්ථික සහ ආරක්ෂක සහයෝගීතාව ශක්තිමත් කිරීමට උත්සාහ කරන අවස්ථාවක, සැලකිය යුතු රාජ්ය තාන්ත්රික සංක්රාන්තියක් සනිටුහන් කරමින් එක්සත් ජනපදය Eric Meyer (එරික් මේයර්) ශ්රී ලංකාවේ නව තානාපතිවරයා ලෙස පත් කර තිබේ.
මේයර් වොෂින්ටන් ඩී.සී. හි රාජ්ය දෙපාර්තමේන්තුවේදී නිල වශයෙන් දිවුරුම් දුන් බව කොළඹ එක්සත් ජනපද තානාපති කාර්යාලය නිවේදනය කළේ, ඔහුගේ පැමිණීම “එක්සත් ජනපදය සහ ශ්රී ලංකාව අතර හවුල්කාරිත්වය ගැඹුරු කරනු ඇති බවටත්, අපගේ පොදු අවශ්යතා සහ ප්රමුඛතා ඉදිරියට ගෙන යනු ඇති බවටත්” විශ්වාසය පළ කරමිනි.
වෘත්තීය ජ්යෙෂ්ඨ විදේශ සේවා නිලධාරියෙකු වන මේයර්, දකුණු සහ මධ්යම ආසියානු කටයුතු පිළිබඳ පුළුල් අත්දැකීම් ලබා ඇති අතර, මෑතකදී දකුණු සහ මධ්යම ආසියානු කටයුතු කාර්යාංශයේ (SCA) ජ්යෙෂ්ඨ කාර්යාංශ නිලධාරියෙකු ලෙස සේවය කළේය. ඔහුගේ පසුබිමට කලාපීය ආරක්ෂාව, පාලනය, සංවර්ධන හවුල්කාරිත්වයන් සහ ඉන්දු-පැසිෆික් කලාපය පුරා එක්සත් ජනපද උපායමාර්ගික සම්බන්ධතාවය පිළිබඳ කටයුතු ඇතුළත් වේ.
එක්සත් ජනපද රාජ්ය දෙපාර්තමේන්තුවට සම්බන්ධ වීමට පෙර, එරික් ගුවන් සේවා කර්මාන්තයේ ආයතනික විකුණුම් සහ රජයේ සබඳතාවල සේවය කළේය. ඔහු කැලිෆෝනියා බර්ක්ලි විශ්ව විද්යාලයෙන් දේශපාලන විද්යාව පිළිබඳ උපාධියක් ලබා ඇති අතර ජෝර්ජ්ටවුන් විශ්ව විද්යාලයෙන් MBA උපාධියක් ලබා ඇත. ඔහු රාජ්ය දෙපාර්තමේන්තු උසස් සහ ගෞරව සම්මාන කිහිපයක් ලබා ඇති අතර ඩෙන්මාර්ක, ප්රංශ, කෙමර්, රුසියානු සහ ස්පාඤ්ඤ භාෂාව කතා කරයි.
2022 සිට කොළඹ සේවය කිරීමෙන් පසු 2026 ජනවාරි මාසයේදී සිය ධුර කාලය සම්පූර්ණ කළ තානාපතිනි ජූලි ජේ. චුන්ග් මහත්මියගේ අනුප්රාප්තිකයා ලෙස ඔහු පත් වේ. අන්තර්කාලීන කාලය තුළ, නියෝජ්ය දූත මණ්ඩල ප්රධානී ජේන් හොවෙල්, මේයර් කොළඹට පැමිණෙන තෙක් තානාපති කාර්යාල මෙහෙයුම් අධීක්ෂණය කරමින් භාරකාර තනතුරේ කටයුතු කරමින් සිටී.
ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථික ප්රකෘතිය, පාලන ප්රතිසංස්කරණ සහ සමුද්රීය ආරක්ෂක සහයෝගීතාවයට සහාය වීම සඳහා එක්සත් ජනපදයේ අලුත් වූ උනන්දුව මධ්යයේ මේයර්ගේ පත්වීම සිදු වේ. ඔහුගේ ධුර කාලය ද්විපාර්ශ්වික සබඳතා ස්ථාවර කිරීම, සංවර්ධන ආධාර පුළුල් කිරීම සහ කලාපීය ආරක්ෂාව සහ ප්රජාතන්ත්රවාදී පාලනය පිළිබඳ සහයෝගීතාව ශක්තිමත් කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
ඉදිරි සති කිහිපය තුළ කොළඹ රාජකාරි භාර ගැනීමට සූදානම් වන විට මේයර්ගේ නායකත්වය යටතේ කටයුතු කිරීමට බලාපොරොත්තු වන බව තානාපති කාර්යාලය පැවසීය.
කවුද මේ Eric Mayer
ජූලි චුන්ග් වෙනුවට පත් කරන ලද නව තානාපති එරික් මේයර් , Eric Mayer ට්රම්ප්ගේ රිපබ්ලිකන් පක්ෂයේ කැපී පෙනෙන චරිතයක් වන අතර ඔහු මධ්යම සහ දකුණු ආසියානු කලාපවල පෙර කටයුතුවල නියැලී සිටි පළපුරුදු නිලධාරියෙකි. දේශපාලන විශ්ලේෂකයින් දැක්ම අනුව Eric Mayer බයිඩන්ට හිතකර පරිපාලනය ඉතා විවේචනාත්මක ලෙස දකින අයෙකු වන බවයි.
පැමිණිමට නියමිත එක්සත් ජනපද තානාපති එරික් මේයර් ශ්රී ලංකාව තුළ චීනයේ බලපෑමට එරෙහිව සටන් කිරීම, ආර්ථික ප්රතිසංස්කරණවලට සහාය වීම සහ උපායමාර්ගික සමුද්රීය ආරක්ෂක ගැටළු ඉස්මතු කිරීම ප්රමුඛත්වය දෙනු ඇති බව ඇමරිකානු රාජ්ය දෙපාර්තමේන්තුව බලාපොරොත්තු තබා තිබේ.
මේ වනතෙක් සෙනෙට් සභික එරික් මේයර් ඇමරිකානු විදේශ සබඳතා කමිටුව ඉදිරියේ සාක්ෂි දෙමින්, සදහන් කර තිබුනේ “ශ්රී ලංකාව ඉන්දියානු සාගරයේ ලෝකයේ කාර්යබහුලම නැව් මාර්ග කිහිපයක් අසල පිහිටා ඇති අතර, එක්සත් ජනපද නාවික යාත්රා සහ ලෝකයේ මුහුදු බොරතෙල් වලින් තුනෙන් දෙකක් නිතිපතා එහි ජලය හරහා ගමන් කරයි,” ඒ අනුව ලංකාව “උපායමාර්ගික පිහිටීම, නිදහස් හා විවෘත ඉන්දු-පැසිෆික් කලාපයක් ප්රවර්ධනය කිරීමේ එක්සත් ජනපද උත්සාහයන් සඳහා කේන්ද්රීය ලක්ෂ්යයක් බවට පත් කරන බවයි.”
ප්රධාන ගෝලීය නැව් මාර්ග ඔස්සේ ශ්රී ලංකාවේ උපායමාර්ගික පිහිටීම, “නිදහස් හා විවෘත ඉන්දු-පැසිෆික් කලාපයක්” ප්රවර්ධනය කිරීමට සහ “කලාපය තුළ චීනයේ වර්ධනය වන පැවැත්ම ඇතුළුව එදිරිවාදී බලපෑම්වලට” එරෙහිව සටන් කිරීමට එක්සත් ජනපද උත්සාහයන්හි කේන්ද්රීය වන බවත් පුළුල් ඉන්දු-පැසිෆික් ප්රවේශයක කොටසක් ලෙස, ආරක්ෂක සහ නීතිය ක්රියාත්මක කිරීමේ සහයෝගීතාවය ශ්රී ලංකාව සමඟ එක්සත් ජනපද සම්බන්ධතාවයේ කේන්ද්රීය වනු ඇති බවයි ඔහු එහිදි අවධාරණය කලේ.
ශ්රී ලංකාව සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය අතර ඇති කර ගත් ACSA (අත්පත් කර ගැනීම සහ හරස් සේවා ගිවිසුම) අභ්යාස, මානුෂීය ආධාර සහ සාම සාධක කටයුතු සඳහා ඔවුන්ගේ හමුදා අතර සැපයුම් සහාය, සැපයුම් සහ ඉන්ධන පිරවීම සඳහා පහසුකම් සපයන අතර, ආහාර, ඉන්ධන සහ ප්රවාහනය වැනි සම්පත් අන්යෝන්ය වශයෙන් හුවමාරු කර ගැනීමට ඉඩ සලසයි, නමුත් අවි ආයුධ/පතොරම් පැහැදිලිවම බැහැර කරයි. 2007 දී අත්සන් කර 2017 දී රහසිගතව අලුත් කරන ලද මෙය, එක්සත් ජනපද හමුදාවන්ට ශ්රී ලංකාවේ වරායන්/ගුවන් තොටුපළවල් වෙත ප්රවේශ වීමට ඉඩ සලසනු ලබයි.
Acquisition and Cross-Servicing Agreement (ACSA)
අදාළ ගිවිසුම හරහා එක්සත් ජනපද හමුදාවට හම්බන්තොට වරාය සහ ගුවන්තොටුපළ ඇතුළු සියලුම ශ්රී ලංකා වරායන් වෙත අසීමිත ප්රවේශය ලබා දී තිබේ. ශ්රී ලංකා රජය 2007 දී රහසිගතව ACSA (පිටු 7) අත්සන් කර ඇති අතර,ඊට ආසන්නතම හේතුව වුයේ එවකට පැවති යුද්ධය වන අතර එය වසර 10 ක් සඳහා ශ්රී ලංකා රජයට LTTE පරාජය කිරීමට පහසුකම් සැලසීය.ඒ අනුව ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය චන්ද්රිකා බුද්ධි තොරතුරු සැපයූ අතර එය ශ්රී ලංකා රජයට LTTE පරාජය කිරීමට පහසුකම් සැලසීය.
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය 2017 දී ACSA රහසිගතව නැවත අත්සන් කරන බව සහතික කිරීම සඳහා, 10 ගුණයකින් වැඩි සහන (පිටු 83) සමඟින්, යහපාලනයේ එම අපහසු සන්ධානය සැලසුම් කර අරමුදල් සැපයූ අතර, 2015 දී SLFP, UNP සහ JVP යන කොටස් එකට එකතු කර ඒ හරහා ගිවිසුම යලි බලාත්මක කර ගැනිමට සමත් විය.කෙසේවෙතත් SOFA (Status of Forces Agreement) අත්සන් කිරීමට බල කිරීමට නොහැකි වු අතර MCC (Millennium Challenge Corporation) අවසන් කිරීමට ඔවුන්ට නොහැකි විය. තත්ත්වයන් සියල්ල එසේ තිබියදි ගෝඨාභය රාජපක්ෂ තේරී පත්වීම වැළැක්වීමට ද ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට නොහැකි විය, නමුත් ඔවුන් ඉක්මනින්ම හිඟයක් සහ ආර්ථික අර්බුදයක් නිර්මාණය කළ අතර, අරමුදල් සම්පාදනය කර ව්යාජ කුමන්ත්රණයක් ඇති කළ අතර, එමඟින් රට 17 වන වරටත් IMF හි හස්තයට යවන ලදී.
SOFA (Status of Forces Agreement)
ශ්රී ලංකාවේ හමුදා තත්ත්ව ගිවිසුමක් (SOFA) යනු එක්සත් ජනපද නිලධාරීන් සඳහා ක්රියා පටිපාටි විධිමත් කිරීම අරමුණු කරගත් එක්සත් ජනපදය සමඟ ඇති කරගත් මතභේදාත්මක කෙටුම්පත් හමුදා ගිවිසුම් ය. නමුත් ජාතික ස්වෛරීභාවය, විභව එක්සත් ජනපද කඳවුරු ස්ථාපිත කිරීම සහ ඇමරිකානු හමුදා සඳහා රේගු/නීතිමය නිදහස් කිරීම් පිළිබඳ විවාදයක් ඇති කරයි.
ශ්රී ලංකා රජය ACSA ගිවිසුම දීර්ඝ කර SOFA අත්සන් කරන්නේද යන්න මත පදනම්ව, අධික ආපසු ගෙවීම් සඳහා ඔවුන්ගේ IMF කොන්දේසි ලිහිල් කිරීමට ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය කටයුතු කරනු ඇත.එය කළමනාකරණය කිරිමට වත්මන් පාලනය සමත් වනු ඇද්ද?
Montana Agreement ගිවිසුම අත්සන් කිරීම තීරුබදු අඩු කිරීම සඳහා වූ දේශපාලන කොන්දේසියක්ද? මෙම අවබෝධතා ගිවිසුම ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සමඟ SOFA අත්සන් කිරීමේ පූර්වගාමියාද? ශ්රී ලංකාවේ අමෙරිකාවේ මොන්ටානා ජාතික ආරක්ෂක බලකාය සහ ශ්රී ලංකා සන්නද්ධ හමුදා අතර අවබෝධතා ගිවිසුම පසුගිය නොවැම්බර් 14 වැනිදා අත්සහන් කල අතර මෙම අවබෝධතා ගිවිසුම මඟින් ඇමරිකා එක්සත් ජනපද ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුවේ රාජ්ය හවුල්කාරිත්ව වැඩසටහන යටතේ මොන්ටානා ජාතික ආරක්ෂක බලකාය, එක්සත් ජනපද වෙරළාරක්ෂක බලකායේ 13 වැනි දිස්ත්රික් ඛණ්ඩය සහ ශ්රී ලංකා සන්නද්ධ හමුදා අතර සහයෝගීතාව ශක්තිමත් කර තිබේ.
එම අවබෝධතාවය එතරම් ප්රසිද්ධ නැති විය හැකි නමුත්, ශ්රී ලංකා සන්නද්ධ හමුදා වසර ගණනාවක් තිස්සේ මොන්ටානා ජාතික ආරක්ෂක බළකාය සහ එක්සත් ජනපද වෙරළාරක්ෂක දිස්ත්රික්කය 13 සමඟ විශාල සහයෝගයක් ලබාගෙන තිබුනි. නමුත් එය ගිවිසුම් ගත කරගනු ලැබුවේ ඇයිද යන්න තෙරුම් ගැනිමට කාලයක් ගතවනු ඇත.
හමුදා, නාවික සහ ගුවන් හමුදා යටිතල පහසුකම් මෙන්ම ශ්රී ලංකාවේ වරාය සහ ගුවන්තොටුපළ, ඇමරිකානු යුද යන්ත්රයේ භාවිතයට යොමු කෙරේද? ඒ හරහා ශ්රී ලංකාව ආසියාවේ එක්සත් ජනපද හමුදා ආක්රමණයේ ඉත්තෙකු වීම වැලැක්වීමට හැකිද?
Montana Agreement
“මොන්ටානා ගිවිසුම” යනු 2025 නොවැම්බර් මාසයේදී මොන්ටානා ජාතික ආරක්ෂක බළකාය, ශ්රී ලංකා සන්නද්ධ හමුදා සහ එක්සත් ජනපද වෙරළාරක්ෂක බළකාය අතර අත්සන් කරන ලද අවබෝධතා ගිවිසුමක් (MOU) වන අතර එය එක්සත් ජනපද රාජ්ය හවුල්කාරිත්ව වැඩසටහන (SPP) යටතේ හවුල්කාරිත්වයක් විධිමත් කරයි. මෙම නොබැඳි ගිවිසුම ආරක්ෂාව, ආපදා ප්රතිචාර, සයිබර් ආරක්ෂාව සහ කලාපීය ආරක්ෂක සහයෝගීතාව වැඩි දියුණු කරන අතර, 2026 සඳහා සැලසුම් කර ඇති ඒකාබද්ධ ක්රියාකාරකම් සමඟ ඉන්දු-පැසිෆික් කලාපයේ විශ්වාසය සහ බෙදාගත් ඉලක්ක වර්ධනය කිරීම සඳහා 2021 දී පිහිටුවන ලද හවුල්කාරිත්වයක් මත ගොඩනඟයි.
මේ හරහා මෑතකදී රටට ඇතුළු වූ එක්සත් ජනපද වාණිජ දෙපාර්තමේන්තුවේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ජාතික සාගර හා වායුගෝලීය පරිපාලනයේ (NOAA) සහ එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාවේ කාලගුණ විද්යා හා සාගර විද්යා විධානයේ (NMOC) නම් නොකළ විශේෂඥයින්ගේ සපත්තු මුහුදු පතුලේ කොතැනට ගොඩබසිනු ඇත්ද? යන්න දන්නේ ඔහුන් පමණී.
