නඩු නැතිව වසර දෙකක් සිරගත කරන්න, පාපොච්චාරණවලින් දඬුවම් දෙන්න, මාධ්‍ය නිහඬ කරන්න බලය දෙන පනතක්! – Amnesty International යලි අනතුරු අඟවයි!

සංවිධානාත්මක අපරාධ මර්දනයේ නාමයෙන් පොලිසියට අසීමිත බලතල ලබාදීමේ අවදානමක්! අධිකරණ නියෝග නොමැතිව දුරකථන දත්ත ලබාගැනීමටත්, වරෙන්තු රහිත සෝදිසි කිරීම්වලටත් ඉඩ සලසන යෝජිත පනත සම්පූර්ණයෙන් ඉවත් කරගන්නැයි ජාත්‍යන්තර ක්ෂමා සංවිධානය ශ්‍රී ලංකා රජයෙන් ඉල්ලයි.

කොළඹ | Amnesty International වාර්තාව| 2026 ඔක්තෝබර් 28

ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ජන බලවේග ආණ්ඩුව විසින් ඉදිරිපත් කර ඇති සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත (Prevention of Organised Crimes Bill) පුද්ගල නිදහස, සාධාරණ නඩු විභාගයකට ඇති අයිතිය, මාධ්‍ය නිදහස සහ පෞද්ගලිකත්වය බරපතළ අවදානමකට ලක්කරන බව ජාත්‍යන්තර ක්ෂමා සංවිධානය (Amnesty International) අනතුරු අඟවා තිබේ.

2026 ඔක්තෝබර් 27 වැනිදා නිකුත් කළ විශේෂ නිවේදනයකින් එම සංවිධානය අවධාරණය කරන්නේ, ඔක්තෝබර් 6 වැනිදා පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කළ මෙම පනත් කෙටුම්පත සම්පූර්ණයෙන් ඉවත් කරගැනීමට ශ්‍රී ලංකා රජය වහාම පියවර ගත යුතු බවයි.

ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) යටතේ අතීතයේ සිදුවූ බවට වාර්තා වූ අත්තනෝමතික රඳවා තැබීම්, වධහිංසා සහ මූලික අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් යළි ඇතිවිය හැකි නීතිමය පරිසරයක් මෙම නව පනත් කෙටුම්පත මඟින් නිර්මාණය වන බව එම සංවිධානයේ ප්‍රධාන චෝදනාවයි.

නඩු විභාගයකින් තොරව වසර දෙකක් රඳවා තැබීමේ අවදානම

ජාත්‍යන්තර ක්ෂමා සංවිධානය පෙන්වා දෙන බරපතළම කරුණක් වන්නේ, සංවිධානාත්මක අපරාධ කණ්ඩායමක සාමාජිකයෙකු බවට චෝදනා ලබන පුද්ගලයෙකුට එරෙහිව චෝදනා ගොනු කිරීමට පෙර වසරක් දක්වා රඳවා තැබීමටත්, චෝදනා ගොනු කිරීමෙන් පසුව නඩු විභාගයට පෙර තවත් වසරක් රඳවා තැබීමටත් යෝජිත විධිවිධාන ඉඩ සලසන බවයි.

ඒ අනුව, වරදකරු බව අධිකරණයක් විසින් තීරණය කිරීමට පෙර පුද්ගලයෙකු වසර දෙකක් දක්වා රඳවා තැබීමේ අවදානමක් මතුවේ.

මෙය නිර්දෝෂීභාවයේ පූර්ව නිගමනය සහ සාධාරණ කාලයක් තුළ නඩු විභාගයකට මුහුණදීමට ඇති අයිතිය සම්බන්ධයෙන් බරපතළ ප්‍රශ්න මතුකරන බව සංවිධානයේ ස්ථාවරයයි.

පොලිසියට ලබාදෙන පාපොච්චාරණ අධිකරණයේ සාක්ෂි බවට!

යෝජිත පනතේ තවත් මතභේදාත්මක විධිවිධානයක් වන්නේ සහකාර පොලිස් අධිකාරී තනතුරට ඉහළ නිලයන් දරන පොලිස් නිලධාරීන් හමුවේ සිදුකරන පාපොච්චාරණ අධිකරණයේ සාක්ෂි ලෙස පිළිගැනීමට ඉඩ සැලසීමයි.

ජාත්‍යන්තර ක්ෂමා සංවිධානය පෙන්වා දෙන්නේ, මෙම විධිවිධානය වධහිංසා හෝ වෙනත් බලහත්කාරී ක්‍රම භාවිතයෙන් පාපොච්චාරණ ලබාගැනීමේ අවදානම ඉහළ නංවන බවයි.

එපමණක් නොව, වධහිංසා සිදුවූ බව ඔප්පු කිරීමේ වගකීම චූදිතයා මත පැටවෙන ආකාරයේ විධිවිධාන ද පනත් කෙටුම්පතට ඇතුළත් බව නිවේදනයේ සඳහන් වේ.

එවැනි තත්ත්වයකදී බලහත්කාරයෙන් ලබාගත් ප්‍රකාශයක් මත පුද්ගලයෙකු වරදකරු කිරීමේ අවදානමක් ඇති බව සංවිධානය අවධාරණය කරයි.

අධිකරණ නියෝගයක් නැතිව දුරකථන දත්ත ලබාගැනීම

පනත් කෙටුම්පත යටතේ පොලිසියට අධිකරණ නියෝගයකින් තොරව විදුලි සංදේශ, චන්ද්‍රිකා, ඩිජිටල් සහ දත්ත සේවා සපයන ආයතනවලින් පුද්ගලික තොරතුරු ලබාගැනීමේ බලතල ලබාදීමට යෝජනා කර තිබේ.

එම තොරතුරු අතර,

• දුරකථන ග්‍රාහකයන්ගේ අනන්‍යතා තොරතුරු
• දුරකථන ඇමතුම් වාර්තා
• ජංගම දුරකථන සහ උපාංගවල පිහිටීම් දත්ත
• ඩිජිටල් සේවා සපයන්නන් සතු පුද්ගලික දත්ත

ඇතුළත් විය හැකි බව නිවේදනය පෙන්වා දෙයි.

මෙම බලතල මාධ්‍යවේදීන්ගේ රහසිගත තොරතුරු මූලාශ්‍ර, නීතිඥවරුන්ගේ සන්නිවේදන සහ නීත්‍යනුකූල විරෝධතා සංවිධායකයන්ගේ ක්‍රියාකාරකම් නිරීක්ෂණය කිරීමට අවභාවිත කළ හැකි බවට ජාත්‍යන්තර ක්ෂමා සංවිධානය අනතුරු අඟවයි.

අධිකරණ වාර්තාකරණයටත් සීමා

පනත් කෙටුම්පතේ අධිකරණ ක්‍රියාදාමයන් පිළිබඳ මාධ්‍ය වාර්තාකරණය තහනම් කිරීමට ඉඩ සලසන විධිවිධාන ද ඇතුළත් බව Amnesty International සඳහන් කරයි.

එමඟින් මහජනතාවට අධිකරණ ක්‍රියාදාමයන් පිළිබඳ තොරතුරු දැනගැනීමේ අවස්ථාව සීමාවිය හැකි අතර, නඩු විභාගවල විනිවිදභාවය සම්බන්ධයෙන් ද ගැටලු මතුවිය හැකිය.

මෙවැනි විධිවිධාන ප්‍රායෝගිකව රහසිගත නඩු විභාගවලට සමාන තත්ත්වයක් නිර්මාණය කිරීමේ අවදානමක් ඇති බව සංවිධානයේ විවේචනයයි.

ඇඳුම, පච්චය, ආශ්‍රය සහ ගමන් කරන ස්ථාන අපරාධ කණ්ඩායමක සාමාජිකත්වයට සාක්ෂිද?

මෙම පනත් කෙටුම්පතේ විශේෂ අවධානයට ලක්ව ඇති තවත් කරුණක් වන්නේ පුද්ගලයෙකු සංවිධානාත්මක අපරාධ කණ්ඩායමකට අයත් බව තීරණය කිරීමේදී අධිකරණයට සලකා බැලිය හැකි සාක්ෂි වර්ගයි.

පනත් කෙටුම්පත අනුව, අපරාධ කණ්ඩායමක සාමාජිකත්වය තීරණය කිරීම සඳහා පුද්ගලයෙකුගේ ඇඳුම් විලාසිතාව, අත් සංඥා, භාෂාව, පච්ච කොටා තිබීම, පෙර හැසිරීම්, ආශ්‍රය කරන පුද්ගලයන් සහ අපරාධ කණ්ඩායම් භාවිත කරන බවට හඳුනාගත් ස්ථානවලට යාම වැනි පරිවේෂණීය සාක්ෂි සලකා බැලිය හැකිය.

ජාත්‍යන්තර ක්ෂමා සංවිධානයේ දකුණු ආසියානු අධ්‍යක්ෂ ස්ම්‍රිති සිං පෙන්වා දෙන්නේ, අපරාධයකට වරදකරු කිරීම පුද්ගලයාගේ සැබෑ ක්‍රියාකලාපය පිළිබඳ නිරවද්‍ය සාක්ෂි මත පදනම් විය යුතු බවයි.

ඇඳුම් පැළඳුම්, ආශ්‍රය හෝ යන එන ස්ථාන පමණක් පදනම් කරගෙන පුද්ගලයන් අපරාධ කණ්ඩායම්වල සාමාජිකයන් ලෙස හඳුනාගැනීමට ඉඩදීම වෙනස්කොට සැලකීමේ අවදානම ඉහළ නංවන බව ඇය පවසයි.

පොලිසියට තොරතුරු නොදුන්නොත් වසර හතක සිරදඬුවමක්!

පොලිසියට තොරතුරු ලබාදීම නීතිමය වගකීමක් බවට පත්කිරීමට ද පනත් කෙටුම්පත යෝජනා කරයි.

ජාත්‍යන්තර ක්ෂමා සංවිධානයේ විග්‍රහයට අනුව, සාමාන්‍යයෙන් නීතිමය රහස්‍යභාවයෙන් ආරක්ෂා වන තොරතුරු පවා මෙම විධිවිධානවලට අදාළ විය හැකිය.

එවැනි තොරතුරු දැනුවත්ව ලබා නොදීම සම්බන්ධයෙන් වසර හතක් දක්වා සිරදඬුවමක් හෝ රුපියල් ලක්ෂ දෙකක් දක්වා දඩයක් හෝ එම දඬුවම් දෙකම පැනවීමේ හැකියාවක් යෝජනා වී තිබේ.

මේ හේතුවෙන් නීතිඥ–සේවාදායක රහස්‍යභාවය ඇතුළු නීතිමය ආරක්ෂණ සම්බන්ධයෙන් ද ප්‍රශ්න මතුවන බව සංවිධානය පෙන්වා දෙයි.

වරෙන්තු රහිත සෝදිසි කිරීම් සහ සාක්ෂි සම්බන්ධ නව අවදානම්

යෝජිත නීතිය මඟින් පොලිසියට අධිකරණ වරෙන්තුවකින් තොරව සෝදිසි කිරීම් සිදුකිරීම සඳහා පුළුල් බලතල ලබාදෙන බව ද Amnesty International සඳහන් කරයි.

මීට අමතරව, මියගොස් ඇති හෝ සොයාගත නොහැකි පුද්ගලයන් විසින් මහේස්ත්‍රාත්වරයෙකු හමුවේ ලබාදුන් ප්‍රකාශ, එම පුද්ගලයන්ගෙන් හරස් ප්‍රශ්න ඇසීමට නොහැකි වුවද, අපරාධ ක්‍රියාකලාපය සම්බන්ධ සාක්ෂි ලෙස පිළිගැනීමට ඉඩ සැලසෙන බව නිවේදනයේ දැක්වේ.

සංවිධානාත්මක අපරාධයක් බව තහවුරු නොවන අවස්ථාවක නඩුව අතරතුර චෝදනා වෙනස් කිරීමට විනිසුරුවරුන්ට ඉඩ සලසන විධිවිධාන ද සාධාරණ නඩු විභාගයකට ඇති අයිතිය සම්බන්ධයෙන් ප්‍රශ්න මතුකරන බව සංවිධානය පෙන්වා දෙයි.

ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනතේ අතීතය යළිත්?

ජාත්‍යන්තර ක්ෂමා සංවිධානය මෙම නව පනත් කෙටුම්පත සම්බන්ධයෙන් කරන ප්‍රධාන සංසන්දනය වන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත සමඟය.

1970 දශකයේ අගභාගයේ සිට ක්‍රියාත්මක වූ PTA නීතිය සුළුතර ජනකොටස් ඉලක්ක කරගැනීමට සහ විරෝධාකල්ප මර්දනය කිරීමට අවභාවිත කළ බවට දිගුකාලීන මානව හිමිකම් චෝදනා පවතී.

එම නීතිය ඉවත් කිරීමට පොරොන්දු වූ ජාතික ජන බලවේග ආණ්ඩුව, ත්‍රස්තවාදයෙන් රාජ්‍යය ආරක්ෂා කිරීමේ නව පනත් කෙටුම්පතක් ද යෝජනා කර ඇති අතර, එහි විධිවිධාන පිළිබඳව ද ජාත්‍යන්තර ක්ෂමා සංවිධානය මීට පෙර අනතුරු අඟවා තිබේ.

එම පසුබිම තුළ සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ නව පනත් කෙටුම්පත මඟින් PTA හි විවේචනයට ලක්වූ විධිවිධාන රැසක් තවත් පුළුල් අපරාධ කාණ්ඩයකට අදාළ කර ඇති බව එම සංවිධානයේ චෝදනාවයි.

ආණ්ඩුවට ජාත්‍යන්තර ක්ෂමා සංවිධානයෙන් දැඩි පණිවුඩයක්

ජාත්‍යන්තර ක්ෂමා සංවිධානයේ දකුණු ආසියානු අධ්‍යක්ෂ ස්ම්‍රිති සිං මෙම පනත් කෙටුම්පත විස්තර කරන්නේ ජාතික ජන බලවේග ආණ්ඩුව විසින් යෝජනා කරන ලද මර්දනකාරී නීති මාලාව අතර විශේෂයෙන් කනස්සල්ලට හේතු වන පනත් කෙටුම්පතක් ලෙසය.

එය ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනතේ දැඩි ලෙස විවේචනයට ලක්වූ අංග බොහොමයක් යළි හඳුන්වා දෙන බවත්, ඒවා පුළුල් අපරාධ පරාසයකට අදාළ කරන බවත් ඇය පවසයි.

වධහිංසා, අත්තනෝමතික රඳවා තැබීම් සහ පොලිස් බලය අවභාවිත කිරීම වැළැක්වීමට පවතින ආරක්ෂණ දුර්වල කිරීමෙන් වගවීමෙන් තොර ක්‍රියාකාරකම් සඳහා ඉඩකඩ වැඩිවිය හැකි බව ඇය අනතුරු අඟවයි.

ඇයගේ ඉල්ලීම වන්නේ මෙම පනත් කෙටුම්පත සම්පූර්ණයෙන් ඉවත් කරගෙන, සංවිධානාත්මක අපරාධ මර්දනය සහ මානව හිමිකම් ආරක්ෂාව අතර සමබරතාවක් ඇති නීතිමය ක්‍රමවේදයක් පිළිබඳ පුළුල් මහජන උපදේශන ක්‍රියාවලියක් ආරම්භ කරන ලෙසයි.

අපරාධ මර්දනය සහ පුරවැසි අයිතිවාසිකම් අතර ගැටුම

සංවිධානාත්මක අපරාධ මර්දනය කිරීම රාජ්‍යයක නීත්‍යනුකූල සහ වැදගත් වගකීමකි. අපරාධ ජාල හඳුනාගැනීම, සාක්ෂි රැස්කිරීම, අපරාධවලට සම්බන්ධ පුද්ගලයන් නීතිය හමුවට පැමිණවීම සහ මහජන ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම සඳහා ක්‍රියාකාරී නීතිමය මෙවලම් අවශ්‍ය වේ.

කෙසේ වෙතත්, එම අරමුණු ඉටුකරගැනීමේදී වධහිංසාවෙන් ආරක්ෂා වීමට ඇති අයිතිය, නීතිමය නියෝජනය, පෞද්ගලිකත්වය, මාධ්‍ය නිදහස සහ සාධාරණ නඩු විභාගයක් ලබාගැනීමට ඇති අයිතිය ආරක්ෂා කිරීම ද අත්‍යවශ්‍යය.

ජාත්‍යන්තර ක්ෂමා සංවිධානයේ නවතම නිවේදනය මඟින් මතුකරන්නේ මෙම මූලික නීතිමය සමබරතාව පිළිබඳ ප්‍රශ්නයයි.

විශේෂයෙන්ම, සංවිධානාත්මක අපරාධ මර්දනය සඳහා ලබාදෙන බලතල කෙතරම් දුරට අධිකරණ අධීක්ෂණයට යටත් වන්නේද, බලහත්කාරයෙන් ලබාගත් සාක්ෂි බැහැර කිරීමේ ආරක්ෂණ ප්‍රමාණවත්ද, සහ පුරවැසියන්ගේ පෞද්ගලික දත්තවලට ප්‍රවේශ වීමේදී ස්වාධීන අවසරයක් අවශ්‍යද යන කරුණු පිළිබඳව පැහැදිලි පිළිතුරු අවශ්‍ය වේ.

ජාත්‍යන්තර ක්ෂමා සංවිධානයේ ස්ථාවරය වන්නේ, වර්තමාන පනත් කෙටුම්පත සංශෝධනය කිරීමෙන් පමණක් නොව එය සම්පූර්ණයෙන් ඉවත් කරගෙන මානව හිමිකම් ආරක්ෂාව සහිත නව ප්‍රවේශයක් පිළිබඳ මහජන සාකච්ඡාවක් පැවැත්විය යුතු බවයි.

මූලාශ්‍රය: Amnesty International – Sri Lanka: Outrageous organized crime bill granting authorities unchecked powers must be withdrawn, 27 October 2026.