ජනපති සමාව දෙන්න කිසිදු බාදාවක් නෑ! විනිසුරු මඩුල්ලේ ඒකමතික තීරණය මෙන්න! ඥානසාර හිමියන්ට ලබාදුන් ජනාධිපති සමාව අවලංගු කළ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුව!

පූජ්‍ය ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර හිමියන්ට ලබාදුන් ජනාධිපති සමාව අවලංගු කළ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුව පිටු 58කින් සමන්විත වන අතර එහි සම්පූර්ණ සිංහල පරිවර්තනයක් අප ඔබ වෙත ඉදිරිපත් කිරිමට කටයුතු කර තිබේ.එම තීන්දුවේ වැදගත්ම නීතිමය වෙනස වන්නේ 2019 ජනාධිපති සමාව අවලංගු කිරීම සහ අනාගතයේදී නීතියට අනුකූලව නව සමාවක් ලබාදීමේ හැකියාව ප්‍රතික්ෂේප නොකිරීමයි.

I hasten to add that these conclusions do not, in any manner, signify that the President is precluded from granting a pardon to the 5th Respondent. Any such pardon may be granted only in accordance with the law and upon due consideration of all relevant material placed before the President.

මෙම නිගමනවලින් ජනාධිපතිවරයාට පස්වන වගඋත්තරකරුට එනම් පූජ්‍ය ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර හිමියන්ට නැවත සමාවක් ලබාදීම තහනම් වන බවක් කිසිසේත් අදහස් නොවන බව ද අවධාරණය කරමි. යනුවෙන් ඉතාම පැහැදිලිව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරු මඩුල්ලේ ඒකමතික තීරණය සදහන් කර තිබේ. ඒ අනුව අනුර දිසානායක ජනාධිපතිවරයාට හොරගල් ඇහිදිමින් සිටිමට කිසිදු හේතුවක් නැති බව අප තරයේ අවධාරණය කරමු.

ඥානසාර හිමියන්ගේ ජනාධිපති සමාව අවලංගු කිරීමට ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය හේතු කරගත් කරුණු

SC/FR/256/2019 සහ SC/FR/257/2019 නඩු තීන්දුව අනුව, 2019දී හිටපු ජනාධිපති මෛත්‍රීපාල සිරිසේන මහතා විසින් පූජ්‍ය ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර හිමියන්ට ලබාදුන් ජනාධිපති සමාව අවලංගු කිරීමට ප්‍රධාන හේතු පහක් බලපා තිබේ.

1. සමාව ලබාදීමට හේතු ඉදිරිපත් නොකිරීම: ජනාධිපතිවරයා සමාව ලබාදීමට ගත් තීරණයට හේතු ලිඛිතව සටහන් කර නොතිබූ අතර, අධිකරණයට ඉදිරිපත් කළ දිවුරුම් ප්‍රකාශයෙන් ද ඒවා පැහැදිලි කර නොතිබුණි.
2. ජනාධිපතිවරයා ස්වාධීනව තීරණය නොකිරීම: ජනාධිපති අතිරේක ලේකම් (නීති) විසින් ඉදිරිපත් කළ නිර්දේශය පමණක් අනුමත කර තිබීමෙන් ජනාධිපතිවරයා තම ව්‍යවස්ථාමය අභිමත බලය ස්වාධීනව ක්‍රියාත්මක කර නොමැති බව අධිකරණය නිගමනය කළේය.
3. නීතිමය වශයෙන් වැරදි උපදෙස් මත ක්‍රියාකිරීම: ජනාධිපති අතිරේක ලේකම් (නීති) විසින් ලබාදුන් උපදෙස් වැදගත් කරුණු සම්බන්ධයෙන් නීතිමය වශයෙන් වැරදි සහගත බව අධිකරණය නිරීක්ෂණය කළේය.
4. අදාළ සියලු කරුණු නිසි ලෙස සලකා බැලූ බව තහවුරු නොවීම: මහානායක හිමිවරුන්ගේ ඉල්ලීම්, සමාව ලබාදීමට විරුද්ධව ඉදිරිපත් වූ කරුණු සහ 2019 මැයි 21 දින හදිසියේ සිදුවූ ක්‍රියාමාර්ග පිළිබඳව අධිකරණය මතු කළ ප්‍රශ්නවලට ප්‍රමාණවත් පිළිතුරු ලබාදී නොතිබුණි.
5. මූලික අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය වීම: මෙම සමාව අත්තනෝමතික, මහජන විශ්වාසභාර මූලධර්මයට සහ ස්වාභාවික යුක්තියට පටහැනි, ජනාධිපතිවරයාගේ නීත්‍යනුකූල බලතල ඉක්මවා ගිය ක්‍රියාවක් බවත්, එමඟින් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 12(1) ව්‍යවස්ථාව උල්ලංඝනය වූ බවත් අධිකරණය තීරණය කළේය.
   තීන්දුවේ වැදගත්ම කරුණ

ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය තීරණය කළේ ඥානසාර හිමියන්ට ජනාධිපති සමාවක් ලබාදීම නීතියෙන් තහනම් බව නොව, 2019දී එම සමාව ලබාදුන් ආකාරය නීතිවිරෝධී බවයි.

ඒ අනුව 2019 මැයි 21 දිනැති සටහන මත පදනම් වූ ජනාධිපති සමාව ශූන්‍ය හා බලරහිත බව ප්‍රකාශ කළ අධිකරණය, අදාළ සියලු කරුණු නිසි ලෙස සලකා බලා නීතියට අනුකූලව නැවත සමාවක් ලබාදීමට ජනාධිපතිවරයාට ඇති බලය ප්‍රතික්ෂේප කළේ නැත.

එමෙන්ම හිටපු ජනාධිපතිවරයා නීතිමය වශයෙන් වැරදි උපදෙස් මත ක්‍රියාකර ඇති බව සැලකිල්ලට ගනිමින් ඔහුට එරෙහිව අතිරේක නියෝග නිකුත් නොකිරීමට ද අධිකරණය තීරණය කළේය.

නඩු අංක: SC/FR/256/2019 සහ SC/FR/257/2019 තීන්දුව ලබාදුන් දිනය: 2026 සැප්තැම්බර් 10 මුල් තීන්දුව: පිටු 58 තීන්දුව ලියූ විනිසුරු: ජනක් ද සිල්වා මහතා

ඔබ ඉල්ලා ඇති පරිදි, තීන්දුවේ නීතිමය තර්ක, උපුටා දැක්වීම්, විනිසුරුවරයාගේ නිරීක්ෂණ සහ පාර්ශ්වයන්ගේ කරුණු වෙනස් නොකර සවිස්තරාත්මක සිංහල පරිවර්තනයක් ඉදිරිපත් කරමි.

පිටු 58ක සම්පූර්ණ තීන්දුව එකම පිළිතුරකට ඇතුළත් කිරීම ප්‍රායෝගික නොවන බැවින්, අඛණ්ඩ කොටස් වශයෙන් පරිවර්තනය ඉදිරිපත් කළ යුතුය. මෙහි ඇතුළත් වන්නේ මුල් තීන්දුවේ 15–23 පිටුවල පරිවර්තනයයි. මුල් පිටු 1–14හි පාර්ශ්වකරුවන්, නීතිඥවරුන් සහ විනිසුරු මඩුල්ල පිළිබඳ තොරතුරු ඇතුළත් වන අතර, ඒවායේ සම්පූර්ණ පරිවර්තනය ද වෙනම ඇතුළත් කළ යුතුය.

පිටුව 15 – විනිසුරු ජනක් ද සිල්වා මහතාගේ තීන්දුව

SC/FR/256/2019 සහ SC/FR/257/2019 යන මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සම් දෙකෙහිම පෙත්සම්කරුවන් විසින් අභියෝගයට ලක්කරනු ලබන්නේ එවකට ජනාධිපති මෛත්‍රීපාල සිරිසේන මහතා විසින් පූජ්‍ය ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර හිමියන්ට ලබාදුන් සමාවයි.

මෙම පෙත්සම් දෙකෙහි සිද්ධිමය පසුබිම සහ තීරණය කළ යුතු නීතිමය ප්‍රශ්න සැලකිය යුතු ලෙස සමාන වේ.

තවද, පොදු තීන්දුවකට යටත්වීමට පාර්ශ්වයන් පැහැදිලිව එකඟ වී ඇති බැවින්, මෙම පෙත්සම් දෙක ඒකාබද්ධව විභාග කරන ලදී.

ඒ අනුව, මෙම තීන්දුව SC/FR/256/2019 සහ SC/FR/257/2019 යන පෙත්සම් දෙකටම අදාළ වන අතර, එම පෙත්සම් දෙකම මෙම තීන්දුව මඟින් අවසන් කරනු ලැබේ.

පහසුව සඳහා, මෙතැන් සිට එවකට ජනාධිපති මෛත්‍රීපාල සිරිසේන මහතා ‘පළමු (අ) වගඋත්තරකරු’ ලෙසත්, පූජ්‍ය ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර හිමියන් ‘පස්වන වගඋත්තරකරු’ ලෙසත් හඳුන්වනු ලැබේ.

සිද්ධිමය පසුබිම

2016 මාර්තු මාසයේදී පමණ, හෝමාගම මහේස්ත්‍රාත්වරයා විසින් 2016 මාර්තු 18 දින යොමු කරන ලද ලිපියක් සහ MC Homagama 40042 දරන නඩුවේ කටයුතු සම්බන්ධ වාර්තා ලැබීමෙන් අනතුරුව, අභියාචනාධිකරණය CA (CC) 04/2016 දරන නඩුව යටතේ පස්වන වගඋත්තරකරුට එරෙහිව අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ නඩු කටයුතු ආරම්භ කළේය.

පස්වන වගඋත්තරකරුට එරෙහිව චෝදනා හතරක් ඉදිරිපත් කරන ලදී.

පිටු 16–18 – ඥානසාර හිමියන්ට එරෙහි චෝදනා හතර

මුල් තීන්දුවේ චෝදනා පත්‍රය සිංහලෙන් දක්වා ඇති අතර, එහි ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනයක් ද ඇතුළත් කර ඇත. පහත දැක්වෙන්නේ එම චෝදනාවල පැහැදිලි සිංහල ඉදිරිපත් කිරීමයි.

පළමු චෝදනාව

2016 ජනවාරි 25 දින හෝ ඊට ආසන්න දිනයකදී හෝමාගම මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයේ පැවති කිසිදු නඩු කටයුත්තකට නීත්‍යනුකූල සම්බන්ධතාවක් නොමැතිව සහ එම නඩු කටයුතුවල පාර්ශ්වකරුවකු නොවී, අධිකරණයේ අවසරය ලබා නොගෙන හිතාමතා සහ ඕනෑකමින් අධිකරණය ඇමතීම.

එමඟින් අධිකරණ කටයුතුවලට බාධා කිරීම, අධිකරණයේ අධිකාරියට අභියෝග කිරීම, එහි ගෞරවයට හානි කිරීම සහ යුක්තිය පසිඳලීමේ අධිකරණ බලයට අහිතකර ආකාරයෙන් හැසිරීම.

මෙම ක්‍රියාව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 105 වන ව්‍යවස්ථාව යටතේ දඬුවම් ලැබිය හැකි අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ වරදක් බවට චෝදනා කරන ලදී.

දෙවන චෝදනාව

පළමු චෝදනාවේ සඳහන් ස්ථානයේදී, වේලාවේදී සහ එම සිදුවීමේදීම, අධිකරණය ලබාදෙන නියෝග තමන් පිළිනොගන්නා බවත්, රටේ පවතින නීතිය අනුගමනය නොකළ යුතු බවත් විවෘත අධිකරණයේදී ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රකාශ කිරීම.

එමඟින් අධිකරණයේ අධිකාරියට සහ ගෞරවයට අභියෝග කරමින් යුක්තිය පසිඳලීමේ කාර්යයට අහිතකර ආකාරයෙන් කටයුතු කළ බවට චෝදනා කරන ලදී.

තුන්වන චෝදනාව

එම සිදුවීමේදීම B 7417/10 දරන නඩුවේ සැකකරුවන්ට ඇප ලබාදිය යුතු බවට අධිකරණයට නියෝගාත්මක ආකාරයෙන් ප්‍රකාශ කිරීම.

එමඟින් අධිකරණ කටයුතුවලට බාධා කිරීම සහ අධිකරණයේ අධිකාරියට අභියෝග කිරීම.

සිව්වන චෝදනාව

එම සිදුවීමේදීම පැමිණිල්ල වෙනුවෙන් පෙනී සිටි ජ්‍යෙෂ්ඨ රජයේ අධිනීතිඥ දිලීප පීරිස් මහතාට විවෘත අධිකරණයේදී අපහාසාත්මක වචන භාවිත කිරීම.

විශේෂයෙන් ඔහු ‘නපුංසක රාජ්‍ය නිලධාරියා’ ලෙස හැඳින්වීම මඟින් අධිකරණයේ අධිකාරිය සහ ගෞරවය අවමානයට ලක්කළ බවට චෝදනා කරන ලදී.

අභියාචනාධිකරණයේ දඬුවම්

අභියාචනාධිකරණය චෝදනා හතරටම පස්වන වගඋත්තරකරු වරදකරු බව තීරණය කළේය.

ඒ අනුව බරපතළ වැඩ සහිත සිරදඬුවම් පහත පරිදි නියම කරන ලදී.

චෝදනාව	සිරදඬුවම
පළමු චෝදනාව	වසර 4
දෙවන චෝදනාව	වසර 4
තුන්වන චෝදනාව	වසර 6
සිව්වන චෝදනාව	වසර 5

එම දඬුවම් සියල්ල එකවර ගෙවී යන පරිදි ක්‍රියාත්මක කිරීමට නියම කරන ලදී.

පස්වන වගඋත්තරකරු විසින් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට අභියාචනය කිරීමට අවසර ඉල්ලා කළ ඉල්ලීම 2016 අගෝස්තු 31 දින අභියාචනාධිකරණය ප්‍රතික්ෂේප කළේය.

2018 ඔක්තෝබර් 5 දින ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය SC/SPL/LA/320/2018 දරන විශේෂ අභියාචනා අවසර ඉල්ලීම ද බහුතර තීරණයකින් ප්‍රතික්ෂේප කළේය.

පිටුව 19 – බුදුන් වහන්සේගේ විනය ඉගැන්වීම පිළිබඳ විනිසුරුවරයාගේ නිරීක්ෂණය

මෙම අවස්ථාවේදී බුදුන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට රටේ නීතියට අනුකූලව කටයුතු කිරීමට උපදෙස් දී ඇති බව සඳහන් කිරීම අදාළ විය හැකිය.

එම කරුණ විනය පිටකයේ මහාවග්ගය, තුන්වන ඛන්ධකයේ, හතරවන පරිච්ඡේදයේ, තුන්වන කොටසේ සඳහන් වේ.

එහි පසුබිම වන්නේ මගධයේ සේනිය බිම්බිසාර රජතුමා භික්ෂූන්ගේ වස් විසීම ආරම්භ කරන කාලය කල්දැමීමට කැමැත්ත පළකර, ඒ පිළිබඳව භික්ෂූන්ට පණිවුඩයක් යැවීමයි.

එම අවස්ථාවේදී බුදුන් වහන්සේ පහත විනය නියමය පනවා ඇත.

“අනුජානාමි, භික්ඛවේ, රාජූනං අනුවත්තිතුං.”

එහි අර්ථය වන්නේ:

“මහණෙනි, රජවරුන්ගේ නියමයන්ට අනුකූලව කටයුතු කිරීමට මම අවසර දෙමි.”

2019 මැයි 23 දින හෝ ඊට ආසන්න දිනයකදී පස්වන වගඋත්තරකරුට පළමු (අ) වගඋත්තරකරුගෙන් ජනාධිපති සමාවක් ලැබුණි.

පිටු 19–21 – පෙත්සම්කරුවන්ගේ ස්ථාවරය

පෙත්සම්කරුවන් ඉදිරිපත් කළේ 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ පරමාධිපත්‍යය ජනතාව සතු වන අතර, එය අන්සතු කළ නොහැකි බවයි.

එම පරමාධිපත්‍යයට රාජ්‍ය බලතල, මූලික අයිතිවාසිකම් සහ ඡන්ද බලය ඇතුළත් වේ.

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් නියම කර ඇති ආකාරයට ව්‍යවස්ථාදායකය, විධායකය සහ අධිකරණය හරහා එම පරමාධිපත්‍යය ක්‍රියාත්මක කළ යුතුය.

අධිකරණ බලය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථානුකූලව පාර්ලිමේන්තුවට පැවරී ඇති නමුත්, එය සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රියාත්මක කරනු ලබන්නේ අධිකරණය හරහාය.

පාර්ලිමේන්තුවේ වරප්‍රසාද, මුක්තීන් සහ බලතල සම්බන්ධ සීමිත ව්‍යතිරේකයක් හැර, අධිකරණ බලය සෘජුව ක්‍රියාත්මක කිරීමට පාර්ලිමේන්තුවට ද නොහැකිය.

විධායකයට සෘජුව හෝ වක්‍රව අධිකරණ බලය ක්‍රියාත්මක කිරීමට ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව අවසර නොදෙන බව පෙත්සම්කරුවන්ගේ ස්ථාවරය විය.

මෙම ව්‍යවස්ථාමය සැලැස්ම මඟින් විධායකයේ මැදිහත්වීම්වලින් අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය ආරක්ෂා කිරීමට අපේක්ෂා කර ඇත.

අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ වරදෙහි විශේෂ ස්වභාවය

පෙත්සම්කරුවන් තවදුරටත් පෙන්වා දුන්නේ අධිකරණයට අපහාස කිරීම සාමාන්‍ය අපරාධ වරදකින් වෙනස් වන බවයි.

අධිකරණයට අපහාස කිරීම සම්බන්ධයෙන් දඬුවම් කිරීමේ බලය, අධිකරණයේ අධිකාරිය, ස්වාධීනත්වය සහ ඵලදායී ක්‍රියාකාරිත්වය ආරක්ෂා කිරීමට අත්‍යවශ්‍ය වේ.

අධිකරණය ජනතාවගේ අධිකරණ බලය ඔවුන් වෙනුවෙන් විශ්වාසභාරයක් ලෙස ක්‍රියාත්මක කරන ආයතනයකි.

එබැවින් 34 වන ව්‍යවස්ථාව යටතේ ජනාධිපතිවරයාට පැවරී ඇති බලය ක්‍රියාත්මක කළ යුත්තේ අධිකරණයේ අධිකාරිය, ගෞරවය හෝ ස්වාධීනත්වය දුර්වල නොවන ආකාරයට බව පෙත්සම්කරුවන් තර්ක කළහ.

අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ ක්‍රියා අධිකරණයේ අධිකාරියට පහර දෙන අතර, යුක්තිය පසිඳලීම පිළිබඳ මහජන විශ්වාසය අඩු කරයි.

එමඟින් අධිකරණයට පැවරී ඇති ව්‍යවස්ථාමය කාර්යයන් ඉටු කිරීමේ හැකියාව ද දුර්වල වේ.

විශේෂයෙන් අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ වරදකට ලබාදුන් දඬුවමක් සම්බන්ධයෙන් අධිකරණ ස්වාධීනත්වය දුර්වල වන ආකාරයට ජනාධිපති සමාවක් ලබාදීමට 34 වන ව්‍යවස්ථාවෙන් අවසර නොලැබෙන බව ඔවුහු තර්ක කළහ.

මෙම සමාව ලබාදීමට පෙර අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වයට සහ අධිකාරියට ඇතිවිය හැකි බලපෑම පිළිබඳ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය හෝ අගවිනිසුරුවරයා සමඟ සාකච්ඡා කර නොතිබූ බව ද ඔවුහු පෙන්වා දුන්හ.

ජනාධිපතිවරයාගේ ව්‍යවස්ථාමය වගකීම

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 33(1) ව්‍යවස්ථාව යටතේ ජනාධිපතිවරයාට ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට ගරු කිරීමට සහ එය ආරක්ෂා කිරීමට වගකීමක් තිබෙන බව පෙත්සම්කරුවන් ඉදිරිපත් කළහ.

විධායක බලය සාධාරණව සහ පරමාධිපත්‍යය හිමි ජනතාවගේ යහපත වෙනුවෙන් ක්‍රියාත්මක කළ යුතුය.

දහනවවන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයෙන් පසුව, යුද්ධය සහ සාමය ප්‍රකාශ කිරීමේ බලය හැර ජනාධිපතිවරයාගේ අනෙකුත් බලතල ක්‍රියාත්මක කිරීම මූලික අයිතිවාසිකම් නඩු කටයුතු යටතේ අධිකරණ සමාලෝචනයට ලක්කළ හැකි බව ඔවුහු තර්ක කළහ.

මහේස්ත්‍රාත්වරයකු සිය අධිකරණ කාර්යයන් ඉටුකරමින් සිටියදී ඔහුට එරෙහිව තර්ජනාත්මක සහ අභියෝගාත්මක හැසිරීමක් සම්බන්ධයෙන් ලබාදුන් වරදකරු කිරීමකට සමාව ලබාදීම, අධිකරණයේ අධිකාරිය සහ ගෞරවය කෙරෙහි එල්ල කළ ප්‍රහාරයක් බව ඔවුන්ගේ ස්ථාවරය විය.

විධායක මැදිහත්වීමක් මඟින් අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ වරදකට නියම කළ දඬුවමකින් නිදහස් විය හැකි බවට පණිවුඩයක් එමඟින් සමාජයට ලබාදෙන බව ද පෙත්සම්කරුවන් සඳහන් කළහ.

එම නිසා මෙම සමාව බලතල බෙදීමේ මූලධර්මයට හානි කරන, අධිකරණ ස්වාධීනත්වය සහ ගෞරවය අනතුරට පත්කරන, ජනතා පරමාධිපත්‍යය උල්ලංඝනය කරන සහ 34 වන ව්‍යවස්ථාවෙන් ලබාදී ඇති බලය ඉක්මවා යන තීරණයක් බව ඔවුහු තර්ක කළහ.

තවද එය නීතිවිරෝධී, අත්තනෝමතික, අදාළ කරුණු නිසි ලෙස සැලකිල්ලට නොගත් සහ වෙනත් දේශපාලන අරමුණු මත පදනම් වූ තීරණයක් බවට ද චෝදනා කළහ.

පිටුව 21 – හිටපු ජනාධිපති මෛත්‍රීපාල සිරිසේන මහතාගේ ස්ථාවරය

පළමු (අ) වගඋත්තරකරු වෙනුවෙන් ඉදිරිපත් කළ කරුණු අනුව, පස්වන වගඋත්තරකරුට සමාව ලබාදීමට පෙර බෞද්ධ භික්ෂු නායකයන් කිහිපදෙනකුගෙන් ඉල්ලීම් ලැබී තිබුණි.

ඒ අතර සියම් මහා නිකායේ මල්වතු සහ අස්ගිරි පාර්ශ්වයන්ගේ මහානායක හිමිවරුන් සහ කෝට්ටේ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් ඇතුළත් වූහ.

අනෙකුත් ආගමික නියෝජිතයන්, සිවිල් සමාජ නියෝජිතයන් සහ ශ්‍රී දළදා මාලිගාවේ දියවඩන නිලමේවරයා ද සමාව ලබාදෙන ලෙස ඉල්ලා තිබූ බව ඉදිරිපත් කරන ලදී.

තවද, සිරගතව සිටි කාලය තුළ පස්වන වගඋත්තරකරුගේ හැසිරීම සම්බන්ධයෙන් අහිතකර තොරතුරු අනාවරණය නොවූ බව ද සඳහන් කරන ලදී.

ජනාධිපතිවරයාගේ සහකාර ලේකම් (නීති) සහ එවකට ජනාධිපති ලේකම්වරයා විසින් සමාව ලබාදීම නිර්දේශ කර තිබූ බව ද ඉදිරිපත් කරන ලදී.

පළමු (අ) වගඋත්තරකරු විසින් 2019 මැයි 21 දින ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 34 වන ව්‍යවස්ථාව යටතේ පස්වන වගඋත්තරකරුට පූර්ණ සමාව ලබාදුන්නේ සාධාරණව, නියමිත ක්‍රියාපටිපාටියට සහ නීතියට අනුකූලව බව ඔහු වෙනුවෙන් තර්ක කරන ලදී.

මෙම සමාව 34 වන ව්‍යවස්ථාවේ විශේෂ විධිවිධානයට අයත් නොවන බැවින්, ජනාධිපතිවරයාගේ අභිමත බලය ව්‍යවස්ථාමය වශයෙන් සීමා නොවූ බව ද ඉදිරිපත් කරන ලදී.

පිටු 22–23 – ඥානසාර හිමියන් වෙනුවෙන් ඉදිරිපත් කළ කරුණු

පස්වන වගඋත්තරකරු වෙනුවෙන් ඉදිරිපත් කළ කරුණු අනුව, සිරගතව සිටි කාලය තුළ ඔහුගේ හැසිරීම සම්බන්ධයෙන් කිසිදු පැමිණිල්ලක් ඉදිරිපත් වී නොතිබූ අතර, කිසිදු විමර්ශනයක් ද සිදුකර නොතිබුණි.

තවද, අභියෝගයට ලක්කර ඇති ජනාධිපති සමාව ලබාදුන් දිනයේ සිට වසර හයක් ගතවී තිබියදීත්, ඔහුගේ හැසිරීම සම්බන්ධයෙන් රජය විසින් අපරාධ නඩු කටයුතු ආරම්භ කර නොතිබූ බව සඳහන් කරන ලදී.

එම කරුණු සමාව ලබාදීම සාධාරණීකරණය කරන බව ඔහු වෙනුවෙන් තර්ක කරන ලදී.

සාමාන්‍ය අපරාධ වරද සහ අධිකරණයට අපහාස කිරීම

අපරාධ නීතිය යටතේ වරදකරු කිරීමක් සහ අධිකරණයට අපහාස කිරීම සම්බන්ධයෙන් වරදකරු කිරීමක් අතර නීතිමය වෙනසක් නොමැති බව පස්වන වගඋත්තරකරු වෙනුවෙන් ඉදිරිපත් කරන ලදී.

ඒ අනුව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 34 වන ව්‍යවස්ථාව යටතේ ජනාධිපතිවරයාට පැවරී ඇති බලතල සීමා කිරීමට පෙත්සම්කරුවන්ට අයිතියක් නොමැති බව ඔහුගේ ස්ථාවරය විය.

අධිකරණයේ අධිකාරිය සහ ගෞරවය ආරක්ෂා කළ යුතු බවත්, අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ ක්‍රියා සඳහා දඬුවම් ලබාදිය යුතු බවත් පිළිගන්නා අතරම, ප්‍රමුඛ පෙළේ බෞද්ධ නායක හිමිවරුන් ඇතුළු පිරිසක් සමාව ලබාදෙන ලෙස ඉල්ලා තිබීම පිළිබඳව ද අවධානය යොමු කරන ලදී.

2019 මැයි 21 දින ජනාධිපතිවරයාගේ සහකාර ලේකම් (නීති) විසින් ඉදිරිපත් කළ වාර්තාවට ද ඔහු වෙනුවෙන් අවධානය යොමු කරන ලදී.

එම වාර්තාවේදී 2015 අංක 4 දරන අපරාධයක වින්දිතයන්ට සහ සාක්ෂිකරුවන්ට සහාය දීමේ සහ ආරක්ෂාව සැලසීමේ පනතේ 3(q) වගන්තිය සලකා බලා තිබුණි.

එහි නිගමනය වූයේ සමාව ලබාදීමට පෙර වෙනත් කිසිදු පුද්ගලයකුට දැනුම්දීම අවශ්‍ය නොවන බවයි.

ජනාධිපතිවරයාගේ අභිමත බලය

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ ජනාධිපතිවරයාට, සාධාරණ තීරණයක් ගැනීමට ප්‍රමාණවත් කරුණු තමන් ඉදිරියේ තිබෙන විට, සමාව ලබාදීමේ අභිමත බලයක් තිබෙන බව පස්වන වගඋත්තරකරු වෙනුවෙන් ඉදිරිපත් කරන ලදී.

මරණ දඬුවම නියම නොවූ වරදකරුවන් සම්බන්ධයෙන් එම අභිමත බලය වඩාත් පුළුල් බව ද තර්ක කරන ලදී.

ඥානසාර හිමියන්ගේ කොන්දේසි විරහිත කනගාටුව

තම විරෝධතාවල සඳහන් කරුණු කිසිවකට හානියක් නොවන පරිදි, 2016 ජනවාරි 25 දින හෝමාගම මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණ පරිශ්‍රයේ සිදුවූ සිදුවීම් සම්බන්ධයෙන් පස්වන වගඋත්තරකරු කොන්දේසි විරහිත කනගාටුව සහ පසුතැවිල්ල ප්‍රකාශ කළේය.

තවද, රටේ අධිකරණ පද්ධතියේ අධිකාරියට සහ නීත්‍යනුකූල ක්‍රියාපටිපාටියට තමන් පූර්ණ ගෞරවය දක්වන බව ද තහවුරු කළේය.

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 12(1) ව්‍යවස්ථාව යටතේ මෙම පෙත්සම් විභාගයට ගැනීමට අවසර ලබාදී තිබුණි.

පිටුව 23 – ජනාධිපති සමාව අධිකරණ සමාලෝචනයට ලක්කළ හැකිද?

විනිසුරුවරයා මීළඟට සලකා බලන්නේ ජනාධිපතිවරයාගේ සමාව ලබාදීමේ බලය අධිකරණ සමාලෝචනයට යටත් වන්නේද යන්නයි.

මෙහිදී ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ පෙර තීන්දු දෙකක් සඳහන් කර ඇත.

හිරුණිකා ප්‍රේමචන්ද්‍ර එදිරිව නීතිපති සහ තවත් අය — SC/FR/221/2021, 2024 ජනවාරි 17.

Women & Media Collective එදිරිව නීතිපති සහ තවත් අය — SC/FR/446/2019, 2024 ජූනි 6.

මෙම නඩු තීන්දු අනුව, ජනාධිපතිවරයා විසින් සමාව ලබාදීමට හෝ සමාව ලබාදීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට ගනු ලබන තීරණයක් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 126 සහ 17 වන ව්‍යවස්ථා යටතේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ සමාලෝචනයට ලක්කළ හැකිය.

එම සමාලෝචනය ක්‍රියාපටිපාටියට අදාළ නීතිමය බලතල ඉක්මවා යාම පිළිබඳ කරුණු වලට පමණක් සීමා නොවේ.

තීරණයේ අන්තර්ගත සාධාරණත්වය සහ නීතිමය පදනම ද සමාලෝචනය කළ හැකිය.

ජනාධිපති සමාවක විෂය පථය සහ සීමාවන් හඳුනාගැනීම සඳහා එවැනි සමාවක් ලබාදීමෙන් ඇතිවන නීතිමය ප්‍රතිඵල සලකා බැලීම අවශ්‍ය වේ.

එම පරීක්ෂණය සඳහා මුලින්ම ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ අධිකරණ බලය බෙදා ඇති ආකාරය සලකා බැලීම සුදුසුය.

ඒ මඟින් ජනාධිපතිවරයාගේ සමාව ලබාදීමේ බලය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ නීතිමය ප්‍රතිඵල සහ ව්‍යවස්ථාමය බලපෑම් තීරණය කිරීමට අවශ්‍ය පසුබිම ලැබේ.

පිටුව 24 – ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ අධිකරණ බලය

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ අදාළ විධිවිධාන අර්ථ නිරූපණය කිරීමේදී ඒවායේ ව්‍යවස්ථාමය සහ ඓතිහාසික පසුබිම සැලකිල්ලට ගත යුතුය.

Ratnasiri Perera v. Dissanayake, Assistant Commissioner of Co-operative Development and Others [(1992) 1 Sri L.R. 286, පිටුව 296] නඩුවේදී ප්‍රනාන්දු විනිසුරුවරයා නිරීක්ෂණය කළේ, 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ විධිවිධාන සම්පාදනය කරන ලද්දේ ඊට පෙර දශක තුනක කාලය තුළ වර්ධනය වූ ව්‍යවස්ථාමය සැලැස්ම, අධිකරණ තීරණ සහ නොවිසඳුණු ව්‍යවස්ථාමය ගැටලු පසුබිම් කරගෙන බවයි.

1972 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට පෙර අධිකරණ බලය අධිකරණය සතුව පැවතුණි.

මෙය Liyanage and Others v. The Queen (68 N.L.R. 265, පිටුව 282) නඩුවේදී ප්‍රිවි කවුන්සිලය විසින් පිළිගෙන තිබුණි.

එම තීන්දුව අනුව, අධිකරණ බලය පැවරීම පිළිබඳ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව නිහඬව සිටීමෙන් අදහස් වූයේ එම බලය අධිකරණය සතුවම පවතින බව මිස, එය විධායකය හෝ ව්‍යවස්ථාදායකය සමඟ බෙදාගැනීමට අදහස් කළ බව නොවේ.

1972 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ජනතා පරමාධිපත්‍යය අන්සතු කළ නොහැකි බව පිළිගත්තද, බලතල බෙදීමේ මූලධර්මය එහි අන්තර්ගත කර නොතිබුණි.

ජාතික රාජ්‍ය සභාව රාජ්‍ය බලයේ උත්තරීතර ආයතනය ලෙස නම් කර තිබූ අතර, නීතියෙන් පිහිටුවන ලද අධිකරණ සහ වෙනත් ආයතන හරහා ජනතාවගේ අධිකරණ බලය ක්‍රියාත්මක කිරීමට එයට බලය ලබාදී තිබුණි.

එහිම බලතල සහ වරප්‍රසාද සම්බන්ධ කාරණා එයට ව්‍යතිරේකයක් විය.

එසේ වුවද, Local Authorities (Imposition of Civic Disabilities) (No. 2) Bill [Decisions of the Constitutional Court of Sri Lanka, Vol. 6, p. 30] සම්බන්ධ තීරණයේදී ජාතික රාජ්‍ය සභාවට අධිකරණ බලය සෘජුව ක්‍රියාත්මක කිරීමට හැකියාවක් නොමැති බව තීරණය කරන ලදී.

ඒ අනුව 1972 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ පවා බලතල අතර ක්‍රියාකාරී වෙන්වීමක් පිළිගෙන තිබුණි.

ව්‍යවස්ථාදායකය, විධායකය සහ අධිකරණය අතර බලතල වෙන්ව පවත්වාගෙන යාමේ වැදගත්කම ව්‍යවස්ථා න්‍යාය තුළ දිගු කලක් තිස්සේ පිළිගෙන ඇත.

මොන්ටෙස්කියු සහ බ්ලැක්ස්ටෝන්ගේ ලේඛනවලින් ද එම අදහස පිළිබිඹු වේ.

ඔවුන් දෙදෙනාම අවධාරණය කළේ අධිකරණ ස්වාධීනත්වය අත්තනෝමතික රාජ්‍ය පාලනයට එරෙහි අත්‍යවශ්‍ය ආරක්ෂාවක් වන අතර, නිදහස සහ නීතියේ ආධිපත්‍යය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා එය අත්‍යවශ්‍ය බවයි.

පිටුව 25 – ජනතා පරමාධිපත්‍යය සහ අධිකරණ ස්වාධීනත්වය

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් ජාතික රාජ්‍ය සභාවේ විශේෂ කාරක සභාව ඉදිරිපත් කළ වාර්තාව අනුව, 1972 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ පැවති ව්‍යවස්ථාමය සැලැස්ම ජනතා පරමාධිපත්‍යය ප්‍රමාණවත් ලෙස ආරක්ෂා කිරීමට අපොහොසත් වී තිබුණි.

ඊට හේතුව වූයේ ව්‍යවස්ථාදායකය සහ විධායකය පාලනය කිරීම සඳහා ඵලදායී සංවරණ සහ තුලන ක්‍රමවේද නොතිබීමයි.

එම වාර්තාව සමඟ ඉදිරිපත් කළ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා කෙටුම්පත මඟින් ව්‍යවස්ථාදායක, විධායක සහ අධිකරණ බලතල වෙන වෙනම රාජ්‍ය ආයතන අතර බෙදාදීමට යෝජනා කරන ලදී.

තවද, ජනතාවගේ අධිකරණ බලය ස්වාධීන අධිකරණයක් හරහා ක්‍රියාත්මක කළ යුතු බවත්, අධිකරණ ස්වාධීනත්වය සහ විනිසුරුවරුන්ගේ ධුර සුරක්ෂිතභාවය ව්‍යවස්ථාමය සහතික මඟින් ආරක්ෂා කළ යුතු බවත් එහි පැහැදිලිව සඳහන් විය.

එම කෙටුම්පතේ 4(e) ව්‍යවස්ථාව වර්තමාන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 4(c) ව්‍යවස්ථාවට සැලකිය යුතු ලෙස අනුරූප වේ.

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 4(c) ව්‍යවස්ථාව

4(c) ව්‍යවස්ථාව පිළිගන්නේ අධිකරණ බලය ජනතාවගේ අන්සතු කළ නොහැකි පරමාධිපත්‍යයේ එක් අංගයක් ලෙස ජනතාවගෙන් උත්පන්න වන බවයි.

එම බලය පාර්ලිමේන්තුව විසින් ක්‍රියාත්මක කරනු ලබන්නේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් හෝ නීතියෙන් පිහිටුවන ලද හෝ පිළිගත් අධිකරණ, විනිශ්චය සභා සහ වෙනත් ආයතන හරහා පමණි.

කෙසේ වෙතත්, පාර්ලිමේන්තුවේ සහ එහි මන්ත්‍රීවරුන්ගේ වරප්‍රසාද, මුක්තීන් සහ බලතල සම්බන්ධ කාරණාවලදී පාර්ලිමේන්තුවට නීතියට අනුකූලව අධිකරණ බලය සෘජුව ක්‍රියාත්මක කළ හැකිය.

එසේ වුවද, 1978 අංක 5 දරන පාර්ලිමේන්තු (බලතල හා වරප්‍රසාද) පනතේ සංශෝධිත විධිවිධාන මඟින් එම සෘජු බලය ද සීමා කර ඇති බවට තර්ක ඉදිරිපත් වී ඇත.

එම පනතේ උපලේඛනයේ B කොටසෙහි සඳහන් කාරණාවලට පාර්ලිමේන්තුවේ අධිකරණ බලය සීමා වන අතර, වෙනත් පාර්ලිමේන්තු වරප්‍රසාද උල්ලංඝනය කිරීම් සම්බන්ධයෙන් දඬුවම් කිරීමේ බලය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය සතුව පවතී.

ඒ අනුව 4(c) ව්‍යවස්ථාව, ජනතා පරමාධිපත්‍යය සහ අධිකරණය විසින් අධිකරණ බලය ක්‍රියාත්මක කිරීම අතර ඇති ව්‍යවස්ථාමය සම්බන්ධතාව ආරක්ෂා කරයි.

මෙහිදී පාර්ලිමේන්තුව ජනතාවගේ අධිකරණ බලය අධිකරණය වෙත ගෙනයන ව්‍යවස්ථාමය මාධ්‍යයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.

එමඟින් අධිකරණයේ ආයතනික ස්වාධීනත්වය ද සහතික කෙරේ.

එබැවින් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ අධිකරණ බලය අධිකරණය සතුව පවතින අතර, එය ක්‍රියාත්මක කරනු ලබන්නේ ද අධිකරණය විසිනි.

පාර්ලිමේන්තු (බලතල හා වරප්‍රසාද) පනතේ උපලේඛනයේ B කොටසෙහි සඳහන් කාරණා සම්බන්ධයෙන් පාර්ලිමේන්තුවට සහ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට ලබාදී ඇති සීමිත සමගාමී බලය පමණක් මෙයට ව්‍යතිරේකයකි.

මෙම ස්ථාවරය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ නඩු තීන්දු මඟින් අඛණ්ඩව තහවුරු කර ඇත.

පිටුව 26 – Hewamanne v. De Silva නඩු තීන්දුව

Hewamanne v. De Silva and Another [(1983) 1 Sri L.R. 1, පිටුව 20] නඩුවේදී වනසුන්දර විනිසුරුවරයා පහත පරිදි තීරණය කළේය.

නීතිමය උපුටා දැක්වීමේ සිංහල පරිවර්තනය

4(c) ව්‍යවස්ථාවෙහි මෙසේ සඳහන් වේ.

[…]

මෙම විධිවිධානය සාමාන්‍ය අර්ථයෙන් කියවීමේදී පැහැදිලි වන්නේ, පාර්ලිමේන්තුවේ වරප්‍රසාද, මුක්තීන් සහ බලතල සම්බන්ධ කාරණා හැර, ජනතාවගේ අධිකරණ බලය ක්‍රියාත්මක කළ හැක්කේ 170 වන ව්‍යවස්ථාවෙහි අර්ථ දක්වා ඇති ‘අධිකරණ නිලධාරීන්’ විසින් පමණක් බවයි.

අප ඉදිරියේ පෙනී සිටි කිසිදු නීතිඥවරයකු මෙම විධිවිධාන මඟින් ජනතාවගේ අධිකරණ බලය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් හෝ ඒ යටතේ පිහිටුවන ලද අධිකරණයට පැහැදිලිව පවරා ඇති බවට විරුද්ධ වූයේ යැයි මම නොසිතමි.

පාර්ලිමේන්තුව ක්‍රියා කරන්නේ ජනතාවගේ අධිකරණ බලය අධිකරණය වෙත ගමන් කරන මාධ්‍යයක් ලෙසය.

4(c) ව්‍යවස්ථාවේ වචනවලින් කවර අදහසක් මතුවුවද, එම ව්‍යවස්ථාව අනෙකුත් විධිවිධාන සමඟ කියවීමේදී, අවම වශයෙන් අපගේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව තුළ අධිකරණ බලය අනෙකුත් බලතලවලින් ක්‍රියාකාරීව වෙන්කර ඇති බවට සැකයක් තිබිය නොහැකිය.

ඒ අනුව පාර්ලිමේන්තුව සඳහා වෙන්කර ඇති විශේෂ ක්ෂේත්‍රය හැර, අධිකරණ බලයට අයත් ක්ෂේත්‍රය සම්පූර්ණයෙන්ම සහ තනිකරම අධිකරණයට භාරදී ඇත.

Premachandra v. Major Montague Jayawickrema නඩුව

Premachandra v. Major Montague Jayawickrema and Another (Provincial Governors’ Case) [(1994) 2 Sri L.R. 90, පිටුව 107] නඩුවේදී මෙසේ තීරණය කරන ලදී.

4(c) ව්‍යවස්ථාව මඟින් අධිකරණ බලය පාර්ලිමේන්තුවට පවරා තිබුණද, එම බලය ක්‍රියාත්මක කළ හැක්කේ අධිකරණ සහ වෙනත් අධිකරණ විනිශ්චය සභා හරහා පමණක් වන බැවින් බලතල අතර ක්‍රියාකාරී වෙන්වීමක් පවතී.

පාර්ලිමේන්තු වරප්‍රසාද සම්බන්ධයෙන් පමණක් එක් ව්‍යතිරේකයක් පවතී.

එම ක්ෂේත්‍රයේදී පවා පාර්ලිමේන්තුව අධිකරණ බලය සෘජුව ක්‍රියාත්මක කරන ආයතනයක් ලෙස කටයුතු කරන විට, 140 වන ව්‍යවස්ථාව යටතේ අධිකරණ සමාලෝචනයෙන් එය පැහැදිලිව බැහැර කර ඇති බවක් හෝ නිදහස් කර ඇති බවක් නොමැත.

පිටුව 27 – අධිකරණය රාජ්‍යයේ ස්වාධීන බල මධ්‍යස්ථානයකි

ඉහත Premachandra නඩු තීන්දුවේ උපුටා දැක්වීම තවදුරටත් මෙසේ සඳහන් කරයි.

ඒ අනුව ඉහළ අධිකරණ, ක්‍රියාකාරී වශයෙන් රාජ්‍යයේ වෙනම සහ අනෙකුත් රාජ්‍ය අංශ සමඟ සමාන තත්ත්වයක පවතින ආයතනයකි.

එහි අධිකරණ සමාලෝචන බලය පාර්ලිමේන්තුවට යටත් ආයතනයක බලයට වඩා අඩු විය නොහැකිය.

අධිකරණය අනෙකුත් රාජ්‍ය අංශ සමඟ සමාන තත්ත්වයක පවතින ආයතනයක් නම් ‘දේශපාලන ප්‍රශ්න’ අධිකරණ සමාලෝචනයෙන් බැහැර බවත්, එය යටත් ආයතනයක් නම් එවැනි ප්‍රශ්න සමාලෝචනය කළ හැකි බවත් පැවසීම තර්කානුකූල නොවේ.

ආර්ථික අර්බුදය සම්බන්ධ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුව

Dr. Athulasiri Kumara Samarakoon and Others v. Ranil Wickramasinghe and Others [SC/FR/195/2022 සහ 212/2022, 2023 නොවැම්බර් 14, පිටුව 64] නඩුවේ බහුතර විනිසුරු මතය මෙසේ විය.

ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ජනරජයේ ඉහළම සහ අවසාන අධිකරණ වාර්තා අධිකරණය වේ.

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 4(c) ව්‍යවස්ථාව පිළිගන්නේ පාර්ලිමේන්තුව ජනතාවගේ අධිකරණ බලය ක්‍රියාත්මක කරන්නේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් හෝ නීතියෙන් පිහිටුවන ලද හෝ පිළිගත් අධිකරණ හරහා බවයි.

කෙසේ වෙතත්, පාර්ලිමේන්තුවේ සහ එහි මන්ත්‍රීවරුන්ගේ වරප්‍රසාද, මුක්තීන් සහ බලතල සම්බන්ධ කාරණාවලදී ජනතාවගේ අධිකරණ බලය නීතියට අනුකූලව සෘජුව ක්‍රියාත්මක කිරීමට පාර්ලිමේන්තුවට බලය ඇත.

එබැවින් 4(c) ව්‍යවස්ථාව මඟින් විශේෂයෙන් බැහැර කර ඇති අවස්ථාව හැර, නීතියෙන් පිළිගත් සියලු කාරණා සම්බන්ධයෙන් ජනතාවගේ අධිකරණ බලය ක්‍රියාත්මක කිරීමට අධිකරණයට ඇති බලය පිළිබඳ කිසිදු සැකයක් හෝ අපැහැදිලි බවක් නොමැත.

ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ උත්තරීතර නීතිය වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව, අනාගත පරම්පරාවල ජනතාවගේ ගෞරවය සහ යහපැවැත්ම සහතික කරන අස්පෘශ්‍ය උරුමයක් ලෙස අධිකරණ ස්වාධීනත්වය ආරක්ෂා කරයි.

පිටුව 28 – ජනාධිපතිවරයාට අධිකරණ බලයක් තිබේද?

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 4(c) ව්‍යවස්ථාව සාමාන්‍ය අර්ථයෙන් කියවීමේදී පැහැදිලි වන්නේ, විධායකයට කිසිදු අධිකරණ බලයක් පැවරීමට ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව අදහස් නොකරන බවයි.

මෙම අදහස ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 34 වන ව්‍යවස්ථාව පරීක්ෂා කිරීමෙන් තවදුරටත් තහවුරු වේ.

34(1) ව්‍යවස්ථාවේ සිංහල පරිවර්තනය

ශ්‍රී ලංකා ජනරජය තුළ පිහිටි ඕනෑම අධිකරණයක් විසින් යම් වරදකට වරදකරු කරනු ලැබූ පුද්ගලයකු සම්බන්ධයෙන් ජනාධිපතිවරයාට පහත බලතල ඇත.

(අ) කොන්දේසි විරහිතව හෝ නීත්‍යනුකූල කොන්දේසිවලට යටත්ව සමාවක් ලබාදීම.

(ආ) එම වරදකරුට නියම කර ඇති දඬුවම ක්‍රියාත්මක කිරීම දින නියමයක් නොමැතිව හෝ ජනාධිපතිවරයා සුදුසු යැයි සලකන කාලයක් සඳහා කල්දැමීම.

(ඇ) එම වරදකරුට නියම කර ඇති දඬුවම වෙනුවට අඩු බරපතළකමකින් යුත් දඬුවමක් ආදේශ කිරීම.

(ඈ) එම වරද සම්බන්ධයෙන් නියම කර ඇති දඬුවමක සම්පූර්ණ කොටස හෝ යම් කොටසක්, නැතහොත් ජනරජයට ගෙවිය යුතු දඩයක් හෝ රාජසන්තක කිරීමක් සම්පූර්ණයෙන් හෝ කොටසක් ප්‍රේෂණය කිරීම.

විනිසුරු ජනක් ද සිල්වා මහතාගේ නිගමනය

ජනාධිපතිවරයාගේ සමාව ලබාදීමේ බලය සම්බන්ධ ව්‍යවස්ථාමය විධිවිධාන මඟින්, සමාවක් ලබාදීම, දඬුවමක් ක්‍රියාත්මක කිරීම කල්දැමීම, අඩු දඬුවමක් ආදේශ කිරීම හෝ දඬුවමක් ප්‍රේෂණය කිරීම නිසා නිසි අධිකරණයක් විසින් ලබාදුන් වරදකරු කිරීමේ තීන්දුව හෝ දඬුවම අහෝසි වන බවට කිසිදු ව්‍යවස්ථා සම්පාදන අභිප්‍රායක් පෙන්නුම් නොකරයි.

එවැනි අර්ථ නිරූපණයක් විධායකයට අධිකරණ බලය නොපවරන 4(c) ව්‍යවස්ථාවට පටහැනි වනු ඇත.

අර්ථ නිරූපණ එකකට වැඩි ගණනක් තිබිය හැකි අවස්ථාවකදී, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට අනුකූල වන අර්ථ නිරූපණය තෝරාගැනීමට අධිකරණය බැඳී සිටී.

ඒ අනුව, 34(1) ව්‍යවස්ථාවෙන් ජනාධිපතිවරයාට ලබාදී ඇති බලය නිසි අධිකරණයක තීන්දුවක් හෝ දඬුවමක් වෙනස් නොකරන අතර, එය අවලංගු කිරීමක් ද සිදු නොකරයි.

එම බලය ක්‍රියාත්මක වන්නේ සමාවෙහි සඳහන් ප්‍රමාණයට අනුව දඬුවම ක්‍රියාත්මක කිරීමෙන් වරදකරු නිදහස් කිරීම සඳහා පමණි.

පිටුව 29 – ජනාධිපති සමාව ලබාදීමේ ක්‍රියාපටිපාටි අවශ්‍යතා

පෙත්සම්කරුවන් පස්වන වගඋත්තරකරුට ලබාදුන් සමාව අභියෝගයට ලක්කරන එක් පදනමක් වන්නේ එම සමාව ලබාදීමේදී අනුගමනය කළ ක්‍රියාපටිපාටිය නීතියට අනුකූල නොවූ බවයි.

එබැවින්, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 34 වන ව්‍යවස්ථාව යටතේ ජනාධිපති සමාව ලබාදීමේ බලය ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී 2015 අංක 4 දරන අපරාධයක වින්දිතයන්ට සහ සාක්ෂිකරුවන්ට සහාය දීමේ සහ ආරක්ෂාව සැලසීමේ පනතේ 3(q) වගන්තියේ අදාළත්වය සහ ක්‍රියාත්මක වීම පිළිබඳව, ඉහත සඳහන් Hirunika Premachandra සහ Women & Media Collective නඩු තීන්දු සලකා බැලීම සුදුසුය.

3(q) වගන්තිය – අපරාධයක වින්දිතයාගේ අයිතිවාසිකම්

එම වගන්තිය අනුව, යම් වරදකට වරදකරු කරනු ලැබූ පුද්ගලයකුට සමාවක් ලබාදීම හෝ නියම කර ඇති දඬුවම ප්‍රේෂණය කිරීම පිළිබඳව බලධාරියකු සලකා බලන අවස්ථාවකදී, ඒ පිළිබඳ දැනුම්දීමක් ලබාගැනීමට අපරාධයේ වින්දිතයාට අයිතිය ඇත.

තවද, එම වරද තම ජීවිතයට බලපා ඇති ආකාරය අදාළ අධිකාරිය හරහා සමාව ලබාදෙන පුද්ගලයා වෙත ඉදිරිපත් කිරීමට ද වින්දිතයාට අයිතිය ඇත.

එම බලපෑම්වලට වින්දිතයාගේ ශරීරය, මානසික තත්ත්වය, රැකියාව, වෘත්තිය, ආදායම, ජීවන තත්ත්වය, දේපළ සහ ජීවිතයට අදාළ වෙනත් ඕනෑම අංශයක් ඇතුළත් වේ.

හිරුණිකා ප්‍රේමචන්ද්‍ර නඩුවේ සුරසේන විනිසුරුවරයාගේ මතය

එම නඩුවේ 52 වන පිටුවේ සඳහන් නීතිමය උපුටා දැක්වීමේ පරිවර්තනය:

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ විධිවිධාන ඕනෑම සාමාන්‍ය නීතියක විධිවිධානවලට වඩා ප්‍රමුඛත්වය ගත යුතු බවට මම එකඟ වෙමි.

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ විධිවිධාන සහ සාමාන්‍ය නීතියේ විධිවිධාන අතරින් කවරක් ප්‍රමුඛ වන්නේද යන ප්‍රශ්නය මතුවන්නේ ඒවා එකිනෙකට පටහැනි වන අවස්ථාවකදී පමණි.

මෙම අවස්ථාවේදී 34 වන ව්‍යවස්ථාව සහ අපරාධයක වින්දිතයන්ට සහ සාක්ෂිකරුවන්ට සහාය දීමේ සහ ආරක්ෂාව සැලසීමේ පනතේ 3(q) වගන්තිය අතර කිසිදු ගැටුමක් මම නොදකිමි.

එම විධිවිධාන දෙක අතර කිසිදු නොහැකියාවක්, බාධාවක් හෝ පරස්පරතාවක් නොමැත.

ඒවා නිසැකවම එකට පැවතිය හැකිය.

පිටුව 30 – පෙර ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දු සමඟ විනිසුරුවරයාගේ එකඟ නොවීම

Women & Media Collective නඩුවේදී තුරෙයිරාජා ජනාධිපති නීතිඥ විනිසුරුවරයා 110 සිට 138 දක්වා ඡේදවලදී ප්‍රකාශ කර තිබුණේ, පනතේ 3(q) වගන්තිය සහ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 34(1) ව්‍යවස්ථාවේ අතුරු විධිවිධානය අතර ගැටුමක් නොමැති බවයි.

ව්‍යවස්ථාදායකය 34 වන ව්‍යවස්ථාව යටතේ ඇති බලය වඩාත් අර්ථවත් කිරීම සඳහා නීත්‍යනුකූලව අතිරේක ක්‍රියාපටිපාටි පනවා ඇති ආකාරයටම, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ සැලැස්මට අනුකූල වන තාක් එම බලයේ සීමාවන් දැඩි කිරීමට ද හැකි බව ඔහුගේ මතය විය.

කෝදාගොඩ ජනාධිපති නීතිඥ විනිසුරුවරයා ද 585 සිට 603 දක්වා ඡේදවලදී 3(q) වගන්තිය 34(1) ව්‍යවස්ථාවේ අතුරු විධිවිධානයේ සඳහන් ක්‍රියාපටිපාටියට පටහැනි නොවන බවට මතය පළකර තිබුණි.

ජනක් ද සිල්වා විනිසුරුවරයාගේ ප්‍රතිචාරය

ඉහත මතයන්ට උපරිම ගෞරවය දක්වමින් වුවද, ඒවාට එකඟ වීමට මට නොහැකිය.

මගේ ගෞරවාන්විත මතය අනුව, එම නඩු තීන්දුවලදී අනුගමනය කළ ප්‍රවේශය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් එහි XII වන පරිච්ඡේදයේ සඳහන් විධිවිධානවලට පටහැනි අර්ථ නිරූපණයකට මඟ පාදයි.

මගේ මතය අනුව, මෙම ප්‍රශ්නය සලකා බැලිය යුතුව තිබුණේ 3(q) වගන්තිය සහ 34(1) ව්‍යවස්ථාව අතර ගැටුමක් තිබේද යන්න පමණක් පදනම් කරගෙන නොවේ.

ඒ වෙනුවට 34(1) ව්‍යවස්ථාවේ ව්‍යුහය සහ සැලැස්ම, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ XII වන පරිච්ඡේදයේ විධිවිධාන සමඟ එකට කියවා සලකා බැලිය යුතුව තිබුණි.

මගේ ගෞරවාන්විත එකඟ නොවීමට හේතු දැන් පැහැදිලි කරමි.

3(q) වගන්තිය අපරාධයක වින්දිතයන්ගේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීමේ නීත්‍යනුකූල සහ ප්‍රශංසනීය අරමුණින් සම්මත කරන ලද යහපත් විධිවිධානයක් බවට සැකයක් නොමැත.

එසේ වුවද, එම වගන්තිය 34(1) ව්‍යවස්ථාව යටතේ ජනාධිපතිවරයාගේ සමාව ලබාදීමේ බලයට අදාළ වන්නේද, නැතහොත් එම බලය පාලනය කරන්නේද යන්න තීරණය කළ නොහැක්කේ එම වගන්තිය යහපත් එකක් වීම හෝ එහි ප්‍රයෝජනවත් අරමුණ පමණක් සැලකිල්ලට ගැනීමෙනි.

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ජනරජයේ උත්තරීතර නීතියයි.

එහි උත්තරීතරභාවය ආරක්ෂා කිරීම මෙම අධිකරණයේ ව්‍යවස්ථාමය යුතුකමකි.

එම යුතුකම වරින්වර පමණක් ඉටුකළ යුතු හෝ යම් තත්ත්වයක් මත රඳා පවතින යුතුකමක් නොවේ.

එය අඛණ්ඩ ව්‍යවස්ථාමය වගකීමකි.

ඕනෑම පනත් විධිවිධානයක විෂය පථය සහ ක්‍රියාත්මක වීම තීරණය කිරීමේදී ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ උත්තරීතරභාවයට හානියක් නොවන බව සහතික කිරීමට එම වගකීම මෙම අධිකරණයට නියම කරයි.

පිටුව 31 – මරණ දඬුවම සහ වෙනත් දඬුවම් අතර ව්‍යවස්ථාමය වෙනස

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ අවසාන සහ බලයලත් අර්ථ නිරූපකයා ලෙස, එහි විධිවිධානවල සැබෑ අර්ථය විශ්වාසනීය, මූලධර්මානුකූල සහ ව්‍යවස්ථාමය වශයෙන් නිවැරදි අර්ථ නිරූපණ ක්‍රියාවලියක් හරහා හඳුනාගෙන ඒවා ක්‍රියාත්මක කිරීමේ වගකීම මෙම අධිකරණයට ඇත.

34(1) ව්‍යවස්ථාව එකිනෙකට වෙනස් කොටස් දෙකකින් සමන්විත වේ.

එහි ප්‍රධාන විධිවිධානය මඟින් ශ්‍රී ලංකා ජනරජය තුළ පිහිටි ඕනෑම අධිකරණයක් විසින් ඕනෑම වරදකට වරදකරු කරනු ලැබූ පුද්ගලයකුට සමාව ලබාදීමේ අභිමත බලය ජනාධිපතිවරයාට පවරා ඇත.

වැදගත් කරුණ වන්නේ එම ප්‍රධාන විධිවිධානය එම බලය ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා කිසිදු විශේෂ ක්‍රියාපටිපාටියක් නියම නොකිරීමයි.

කෙසේ වෙතත්, 34(1) ව්‍යවස්ථාවේ අතුරු විධිවිධානය නිසි අධිකරණයක තීන්දුවක් මඟින් මරණ දඬුවම නියම කරන ලද වරදකරුවකුට සමාව ලබාදීම සම්බන්ධයෙන් විශේෂයෙන් කටයුතු කරයි.

එවැනි අවස්ථාවක අනුගමනය කළ යුතු ක්‍රියාපටිපාටිය එහි පැහැදිලිව සඳහන් වේ.

එම විධිවිධානයට අයත් නඩුවකදී සමාව ලබාදීමට පෙර ජනාධිපතිවරයා නඩුව විභාග කළ විනිසුරුවරයාගෙන් වාර්තාවක් කැඳවිය යුතුය.

එම වාර්තාව සම්බන්ධයෙන් නීතිපතිවරයාගේ උපදෙස් ලබාගත යුතුය.

එසේම අධිකරණ විෂය භාර අමාත්‍යවරයාගේ නිර්දේශ ද සලකා බැලිය යුතුය.

34(1) ව්‍යවස්ථාවේ ව්‍යුහය සහ වචන භාවිතය පෙන්වා දෙන්නේ, ඕනෑම වරදකරුවකුට සමාව ලබාදීමේ අභිමත බලය ජනාධිපතිවරයාට පවරා ඇති නමුත්, එම බලය ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා විශේෂ ක්‍රියාපටිපාටි අවශ්‍යතා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින් හිතාමතාම නියම කර ඇත්තේ මරණ දඬුවම නියම වූ වරදකරුවන් සම්බන්ධයෙන් පමණක් බවයි.

වෙනත් කිසිදු වරදකරුවකු සම්බන්ධයෙන් සමාව ලබාදීමේ බලය ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා එවැනි ක්‍රියාපටිපාටි අවශ්‍යතා නියම කර නොමැත.

34(1) ව්‍යවස්ථාව සහ පනතේ 3(q) වගන්තිය එකට කියවමින්, ජනාධිපතිවරයා සමාව ලබාදීමේ බලය ක්‍රියාත්මක කරන අවස්ථාවේදී සමාවක් හෝ දඬුවම් ප්‍රේෂණයක් සලකා බලන බව අපරාධයක වින්දිතයාට දැනුම්දිය යුතු යැයි අර්ථ නිරූපණය කිරීමෙන් නව ක්‍රියාපටිපාටි අවශ්‍යතාවක් ඇතිවනු ඇත.

පිටුව 32 – සාමාන්‍ය පනතක් මඟින් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කළ හැකිද?

එවැනි අර්ථ නිරූපණයක් මරණ දඬුවම නියම වූ වරදකරුවකුට සමාව ලබාදීමේදී නව ක්‍රියාපටිපාටි අවශ්‍යතාවක් එකතු කිරීමක් වනු ඇත.

ඒ සමඟම, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින් එවැනි අවශ්‍යතාවක් නියම කර නොමැති වෙනත් වරදකරුවන් සම්බන්ධයෙන් ද නව ක්‍රියාපටිපාටි අවශ්‍යතාවක් හඳුන්වාදීමක් වනු ඇත.

තවද, දැනුම්දීමක් ලබාදීමේ අවශ්‍යතාව එහිම අවසාන අරමුණක් ලෙස සැලකිය නොහැකිය.

සමාවක් හෝ දඬුවම් ප්‍රේෂණයක් ලබාදීමට පෙර අපරාධයේ වින්දිතයාගේ අදහස් ලබාගෙන සලකා බැලීමේ අනුරූප වගකීමක් එම බලය ක්‍රියාත්මක කරන බලධාරියාට නොමැති නම්, දැනුම්දීමක් ලබාගැනීමේ අයිතියට අර්ථවත් ප්‍රතිඵලයක් නොමැති වනු ඇත.

එවැනි අර්ථ නිරූපණයක් එහි සාරය සහ ප්‍රතිඵලය අනුව 34(1) ව්‍යවස්ථාවට නව විධිවිධානයක් එකතු කිරීමක් වන අතර, එබැවින් එම ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කිරීමක් වනු ඇත.

මෙය තවදුරටත් පැහැදිලි කරමි.

82(7) ව්‍යවස්ථාව – ‘සංශෝධනය’ යන්නෙහි අර්ථය

82(7) ව්‍යවස්ථාව අනුව XII වන පරිච්ඡේදයේ ‘සංශෝධනය’ යන්නට අවලංගු කිරීම, වෙනස් කිරීම සහ එකතු කිරීම ඇතුළත් වේ.

එය ඇතුළත් කිරීම් සහිත අර්ථ දැක්වීමකි.

Bindraගේ Interpretation of Statutes, දසවන සංස්කරණයේ 1646 වන පිටුව අනුව, ‘ඇතුළත් වේ’ යන වචනය අර්ථ නිරූපණයේදී විෂය පථය පුළුල් කරන වචනයක් ලෙස භාවිත කිරීම ප්‍රසිද්ධ මූලධර්මයකි.

සාමාන්‍යයෙන් එයින් අදහස් වන්නේ ඊට පෙර සඳහන් පොදු වචනවල ස්වාභාවික අර්ථයට අමතර යමක් ද ඇතුළත් කර ඇති බවයි.

එබැවින් එවැනි වචන හෝ වාක්‍ය ඛණ්ඩ අර්ථ නිරූපණය කිරීමේදී ඒවායේ සාමාන්‍ය ස්වාභාවික අර්ථයෙන් ඇතුළත් වන දේවල් පමණක් නොව, අර්ථ නිරූපණ විධිවිධානය මඟින් ඇතුළත් කර ඇති බව ප්‍රකාශ කරන දේවල් ද ආවරණය වන පරිදි අර්ථ දැක්විය යුතුය.

වෙනත් වචනවලින් කිවහොත්, ‘ඇතුළත් වේ’ යන වචනය භාවිත කර ඇති පදයකට නීතියෙන් පුළුල් කර ඇති අර්ථය මෙන්ම, සුදුසු අවස්ථාවල එහි සාමාන්‍ය, ජනප්‍රිය සහ ස්වාභාවික අර්ථය ද අදාළ වේ.

දහතුන්වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය සම්බන්ධ නඩුව

Re The Thirteenth Amendment to the Constitution and The Provincial Councils Bill [(1987) 2 Sri LR 312] නඩුවේදී, දහතුන්වන සංශෝධනයේ 154G(2)(b) සහ 154G(3)(b) විධිවිධාන 83 වන ව්‍යවස්ථාවට සංශෝධනයක් වන්නේද යන ප්‍රශ්නය මතු විය.

පිටුව 33 – රණසිංහ විනිසුරුවරයාගේ නීතිමය විග්‍රහය

එම නඩුවේ 385 වන පිටුවේදී රණසිංහ විනිසුරුවරයා පහත පරිදි තීරණය කළේය.

උපුටා දැක්වීමේ සිංහල පරිවර්තනය

දහතුන්වන සංශෝධනයේ 154G(2)(b) සහ 154G(3)(b) විධිවිධාන මඟින්, පිළිවෙළින් XVIIA වන පරිච්ඡේදය සංශෝධනය කිරීම සඳහා වූ පනත් කෙටුම්පතක් සහ පළාත් සභා ලැයිස්තුවේ සඳහන් කාරණයක් සම්බන්ධ පනත් කෙටුම්පතක් නීතියක් බවට පත්වන ආකාරය නියම කර ඇත.

එය අදාළ වන්නේ පළාත් සභා එකක් හෝ කිහිපයක් එම පරිච්ඡේදය සංශෝධනය කිරීමට හෝ අවලංගු කිරීමට, නැතහොත් අදාළ පනත් කෙටුම්පත සම්මත කිරීමට එකඟ නොවන අවස්ථාවලදීය.

මෙම එක් එක් අවස්ථාවේදී සංශෝධනය කිරීමේ ක්‍රියාපටිපාටිය සහ ආකෘතිය 83 වන ව්‍යවස්ථාවෙන් නියම කර ඇති ක්‍රියාපටිපාටියට සමාන වේ.

එම ක්‍රියාපටිපාටිය 83 වන ව්‍යවස්ථාවම හෝ එහි සඳහන් 1, 2, 3, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 30(2) සහ 60(2) ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය කිරීම සඳහා අවශ්‍ය වන ක්‍රියාපටිපාටියයි.

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ තුනෙන් දෙකක බහුතරයකින් සහ ජනමත විචාරණයකින් පමණක් සංශෝධනය කළ හැකි සියලු ව්‍යවස්ථා 83 වන ව්‍යවස්ථාව යටතේ එකට ගොනු කර ඇත.

එම විශේෂ ආකාරයෙන් ආරක්ෂා කර ඇති සියලු ව්‍යවස්ථා 83 වන ව්‍යවස්ථාව තුළ ඇතුළත් වේ.

83 වන ව්‍යවස්ථාව සාමාන්‍ය ක්‍රියාපටිපාටිය යටතේ සංශෝධනය කිරීමෙන්, එහි සඳහන් ව්‍යවස්ථා විශේෂ සංශෝධන අවශ්‍යතාවෙන් ඉවත් කිරීම වැළැක්වීම සඳහා, 83 වන ව්‍යවස්ථාවම සංශෝධනය කළ හැක්කේ තුනෙන් දෙකක බහුතරයක් සහ ජනමත විචාරණයක් යන එම ක්‍රියාපටිපාටියෙන් පමණක් වන පරිදි සකස් කර ඇත.

83 වන ව්‍යවස්ථාවේ විධිවිධානවල ප්‍රතිඵලය එයයි.

එබැවින් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ක්‍රියාත්මක වූ පසු, 83 වන ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කළ හැක්කේ සාමාන්‍ය සරල බහුතරයකින් නොව, එම ව්‍යවස්ථාවෙහි පැහැදිලිව සඳහන් කර ඇති තුනෙන් දෙකක බහුතරයක් සහ ජනමත විචාරණයක් යන විශේෂ ක්‍රියාපටිපාටියෙන් පමණි.

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ සැලැස්ම එයයි.

එතැන් සිට, 83 වන ව්‍යවස්ථාව වැනි දැනටමත් විශේෂ ආරක්ෂාවක් යටතේ පවතින විධිවිධානයක් පැහැදිලිව හෝ අවශ්‍ය අර්ථයෙන් සංශෝධනය කරන ඕනෑම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයක් වලංගු ලෙස සිදුකළ හැක්කේ 83 වන ව්‍යවස්ථාවේ නියම කර ඇති ක්‍රියාපටිපාටිය අනුගමනය කිරීමෙන් පමණි.

පිටුව 34 – ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයක් වක්‍රව සිදුකිරීම

රණසිංහ විනිසුරුවරයාගේ ඉහත උපුටා දැක්වීම තවදුරටත් මෙසේ සඳහන් කරයි.

එබැවින්, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට දැනට ඇතුළත් කර ඇති හෝ ඉදිරියේදී ඇතුළත් කරන වෙනත් ව්‍යවස්ථාවක් සංශෝධනය කිරීම සඳහා එම විශේෂ ක්‍රියාපටිපාටියම නියම කරමින් එය විශේෂ ආරක්ෂාවක් යටතට පත්කිරීමට ගන්නා ඕනෑම පියවරක්, සැබෑ ස්වභාවයෙන්ම 83 වන ව්‍යවස්ථාවේ දැනට සඳහන් විධිවිධානවලට නව එකතු කිරීමක් වනු ඇත.

83 වන ව්‍යවස්ථාව ඇතුළත් පරිච්ඡේදයේම පිහිටි 82(7) ව්‍යවස්ථාව අනුව ‘සංශෝධනය’ යන්නට අවලංගු කිරීම, වෙනස් කිරීම සහ එකතු කිරීම ඇතුළත් වේ.

එබැවින් 83 වන ව්‍යවස්ථාව යටතේ අවශ්‍ය ක්‍රියාපටිපාටිය අනුගමනය නොකර, නව ව්‍යවස්ථාවක් එම විශේෂ ආරක්ෂාව යටතට ගෙන ඒමෙන් 83 වන ව්‍යවස්ථාවේ දැනට ඇතුළත් විධිවිධානවලට නව විධිවිධානයක් එකතු වනු ඇත.

එය නීතිය අනුව 83 වන ව්‍යවස්ථාවේ ‘ව්‍යංග සංශෝධනයක්’ (implied amendment) වනු ඇත.

සංශෝධන පනතක ආකෘතිය සම්බන්ධ ව්‍යවස්ථාමය අවශ්‍යතා උල්ලංඝනය වී තිබේද යන්න තීරණය කිරීමේදී අධිකරණ විසින් ‘ව්‍යංග සංශෝධනය’ යන සංකල්පය භාවිත කර ඇත.

නව විධිවිධානය මඟින් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ නීත්‍යනුකූල පරමාධිපත්‍යය හිමි ජනතාව වෙත අවසාන තීරණය යොමුකරන බව පමණක් පදනම් කරගෙන, එම විධිවිධානය 83 වන ව්‍යවස්ථාවෙන් වෙන්ව සහ ස්වාධීනව විශේෂ ආරක්ෂාවක් යටතට පත්කළ හැකි බව පැවසිය නොහැකිය.

එවැනි ප්‍රවේශයක් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ ආත්මයට ද අනුකූල නොවනු ඇත.

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ක්‍රියාත්මක වූ දිනයෙන් පසු ජනතාවගේ පැහැදිලි අනුමැතියකින් තොරව කිසිදු විධිවිධානයක් විශේෂ ආරක්ෂාවක් යටතට පත් නොකළ යුතු බව ව්‍යවස්ථා සම්පාදකයන්ගේ අභිප්‍රාය වූ බව පෙනේ.

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක සම්පූර්ණ ව්‍යවස්ථාවක් නොව එහි උපව්‍යවස්ථාවක් පමණක් විශේෂ ආරක්ෂාවක් යටතට පත්කළ හැකි බව A.G. of Trinidad v. McLeod [1984] (1) AER 697 නඩුවෙන් පැහැදිලි වේ.

එහෙත් 83 වන ව්‍යවස්ථාවට යොමු නොවී සහ එහි නියම කර ඇති විශේෂ ක්‍රියාපටිපාටිය අනුගමනය නොකර නව ව්‍යවස්ථාවක් එවැනි ආරක්ෂාවක් යටතට පත්කිරීමට ගන්නා උත්සාහයක්…

පිටුව 35 – වක්‍ර සංශෝධනයක නීතිමය ප්‍රතිඵල

ඉහත උපුටා දැක්වීමේ අවසාන කොටස:

…සෘජුව කළ නොහැකි දෙයක් වක්‍රව සිදුකිරීමට සමාන වේ. එවැනි ක්‍රියාපටිපාටියකට අවසර නොමැත.

මෙම කරුණු අනුව, දහතුන්වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයේ 154G(2)(b) සහ 154G(3)(b) විධිවිධාන 83 වන ව්‍යවස්ථාවට සංශෝධනයක් වන බව මගේ මතයයි.

එබැවින් එය නීතියක් බවට පත්විය හැක්කේ 83 වන ව්‍යවස්ථාවෙන් නියම කර ඇති ආකාරයට සහ ක්‍රියාපටිපාටියට අනුව සම්මත කරනු ලැබුවහොත් පමණි.

154G(2)(b) සහ 154G(3)(b) විධිවිධාන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට එකතු කිරීමක් සහ ඒ හේතුවෙන් ව්‍යංග සංශෝධනයක් වන බව තීරණය කරන ලදී.

එම නිගමනයට පදනම වූයේ, එම විධිවිධාන මඟින් XVIIA වන පරිච්ඡේදය සංශෝධනය කිරීම සඳහා 83 වන ව්‍යවස්ථාවේ ක්‍රියාපටිපාටියට සමාන විශේෂ ක්‍රියාපටිපාටියක් හඳුන්වාදීමයි.

එබැවින් ඒවායේ සාරය සහ ප්‍රතිඵලය අනුව 83 වන ව්‍යවස්ථාවේ දැනට පවතින විධිවිධානවලට එකතු කිරීමක් සිදුවිය.

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ XII වන පරිච්ඡේදය එය සංශෝධනය කිරීම පාලනය කරන විධිවිධාන දක්වයි.

82(1) ව්‍යවස්ථාව අනිවාර්ය ස්වභාවයකින් සකස් කර ඇත.

එය අනුව, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ යම් විධිවිධානයක් සංශෝධනය කිරීම සඳහා වූ පනත් කෙටුම්පතක් පාර්ලිමේන්තුවේ න්‍යාය පත්‍රයට ඇතුළත් කළ නොහැක්කේ, අවලංගු කිරීමට, වෙනස් කිරීමට හෝ එකතු කිරීමට අදහස් කරන විධිවිධාන සහ ඒ හේතුවෙන් අවශ්‍ය වන අනෙකුත් සංශෝධන එම පනත් කෙටුම්පතේ පැහැදිලිව සඳහන් කර නොමැති නම්ය.

තවද එම පනත් කෙටුම්පතේ දීර්ඝ නාමයෙන් එය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කිරීමේ පනතක් බව සඳහන් කළ යුතුය.

වර්තමාන නඩුවේදී, 2015 අංක 4 දරන අපරාධයක වින්දිතයන්ට සහ සාක්ෂිකරුවන්ට සහාය දීමේ සහ ආරක්ෂාව සැලසීමේ පනතේ 34 වන ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කරන බව පැහැදිලිව සඳහන් කර නොමැත.

එම පනතේ දීර්ඝ නාමයෙන් ද එය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කිරීමේ පනතක් බව සඳහන් නොවේ.

125 වන ව්‍යවස්ථාව මඟින් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව අර්ථ නිරූපණය කිරීමේ තනි සහ අනන්‍ය බලය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට පවරා ඇත.

එම බලය ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ විධිවිධාන එකිනෙකින් වෙන්කර සලකා බැලීම නිවැරදි නොවේ.

ඒවා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කිරීම පාලනය කරන ව්‍යවස්ථාමය සැලැස්ම නිසි ලෙස සැලකිල්ලට ගනිමින් එකිනෙකට ගැළපෙන පරිදි අර්ථ නිරූපණය කළ යුතුය.

පිටුව 36 – ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 82(6) සහ 80(3) ව්‍යවස්ථා

මෙම පසුබිම තුළ 82(6) ව්‍යවස්ථාවට විශේෂ වැදගත්කමක් හිමි වේ.

එම ව්‍යවස්ථාව පැහැදිලිව නියම කරන්නේ, 82 වන ව්‍යවස්ථාවේ ඊට පෙර සඳහන් විධිවිධානවල අවශ්‍යතා අනුව සම්මත කර නොමැති නම්, කිසිදු නීතියක විධිවිධානයක් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව හෝ එහි යම් විධිවිධානයක් සංශෝධනය කිරීමක්, අවලංගු කිරීමක් හෝ ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමක් නොකළ යුතු බවයි.

එවැනි ප්‍රතිඵලයක් ඇතිවන ලෙස එය අර්ථ නිරූපණය කිරීම ද නොකළ යුතුය.

අනෙක් අතට 80(3) ව්‍යවස්ථාව අනුව, අදාළ පනතක වලංගුභාවය කිසිදු පදනමක් මත පරීක්ෂා කිරීමට, ඒ පිළිබඳ තීරණයක් ප්‍රකාශ කිරීමට හෝ කිසිදු ආකාරයකින් ප්‍රශ්න කිරීමට අධිකරණයකට හෝ විනිශ්චය සභාවකට නොහැකි බව මම සැලකිල්ලට ගනිමි.

කෙසේ වෙතත්, එම විධිවිධානය 82(6) ව්‍යවස්ථාවෙන් වෙන්කර හෝ ස්වාධීනව අර්ථ නිරූපණය කළ නොහැකිය.

82(6) ව්‍යවස්ථාවේ භාවිත කර ඇති භාෂාව පැහැදිලිය.

එහි විෂය පථය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව හෝ එහි යම් විධිවිධානයක් සංශෝධනය කිරීමට, අවලංගු කිරීමට හෝ ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමට පැහැදිලිව අදහස් කරන නීතිමය විධිවිධානයකට පමණක් සීමා නොවේ.

එවැනි ප්‍රතිඵලයක් ඇතිවන ලෙස අර්ථ නිරූපණය කිරීමට උත්සාහ කරන විධිවිධානයක් ද එයට ඇතුළත් වේ.

82 වන ව්‍යවස්ථාවේ ඊට පෙර සඳහන් අවශ්‍යතා අනුව එම විධිවිධානය සම්මත කර නොමැති නම්, එවැනි අර්ථ නිරූපණයක් ව්‍යවස්ථාමය වශයෙන් අවසර නොලැබේ.

ඒ අනුව 82(6) ව්‍යවස්ථාවේ අන්තර්ගත ව්‍යවස්ථාමය තහනම, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කිරීමේ, අවලංගු කිරීමේ හෝ ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමේ ප්‍රතිඵලයක් ඇතිවන ලෙස අර්ථ නිරූපණය කිරීමට උත්සාහ කරන ඕනෑම නීතිමය විධිවිධානයකට අදාළ වේ.

82 වන ව්‍යවස්ථාවේ ඊට පෙර සඳහන් අවශ්‍යතා නිසි ලෙස සපුරා නොමැති නම්, පනතක විධිවිධානයකට එවැනි ප්‍රතිඵලයක් ඇතිවන ලෙස අර්ථ නිරූපණය කිරීම 82(6) ව්‍යවස්ථාවට අනුකූල නොවේ.

Hirunika Premachandra නඩුවේ ඒකමතික තීන්දුව සහ Women & Media Collective නඩුවේ බහුතර මතයන්, පනතේ 3(q) වගන්තිය අදාළ වීම මෙම දෘෂ්ටිකෝණයෙන් සලකා බලා නොතිබුණි.

පිටුව 37 – 33(h) ව්‍යවස්ථාව සහ ජනාධිපතිවරයාගේ බලතල

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 33(h) ව්‍යවස්ථාව ද මම සැලකිල්ලට ගනිමි.

එම ව්‍යවස්ථාව අනුව, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් හෝ යම් ලිඛිත නීතියකින් ජනාධිපතිවරයාට පැහැදිලිව පවරා ඇති බලතල සහ කාර්යයන්ට අමතරව, ජාත්‍යන්තර නීතිය, සම්ප්‍රදාය හෝ භාවිතය අනුව කිරීමට අවශ්‍ය හෝ අවසර ඇති සියලු ක්‍රියා කිරීමට ජනාධිපතිවරයාට බලය ඇත.

කෙසේ වෙතත්, එම ක්‍රියා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට හෝ ලිඛිත නීතියට පටහැනි නොවිය යුතුය.

මෙම විධිවිධානයේ ප්‍රතිඵලය වන්නේ ජනාධිපතිවරයාට පැහැදිලිව පවරා ඇති බලතලවලට අමතරව ජාත්‍යන්තර නීතිය, සම්ප්‍රදාය හෝ භාවිතය අනුව කිරීමට අවශ්‍ය හෝ අවසර ඇති ක්‍රියා කිරීමට බලය ලැබීමයි.

එහෙත් එම බලය ක්‍රියාත්මක කිරීම ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ හෝ ලිඛිත නීතියේ විධිවිධානවලට පටහැනි නොවිය යුතුය යන පැහැදිලි කොන්දේසියට යටත් වේ.

කෙසේ වෙතත්, මගේ මතය අනුව 33(h) ව්‍යවස්ථාව මඟින් 34(1) ව්‍යවස්ථාව යටතේ ජනාධිපතිවරයාට පැවරී ඇති අභිමත බලය 3(q) වගන්තියට යටත් කිරීමක් සිදු නොවේ.

ඉහත සියලු හේතු අනුව, පනතේ 3(q) වගන්තිය 34(1) ව්‍යවස්ථාවට නව ක්‍රියාපටිපාටි අවශ්‍යතාවක් පනවන ලෙස හෝ එහි අතුරු විධිවිධානයට අතිරේක ක්‍රියාපටිපාටි අවශ්‍යතාවක් එකතු කරන ලෙස අර්ථ නිරූපණය කළ නොහැකි බව මම තීරණය කරමි.

මෙයින් Hirunika Premachandra හෝ Women & Media Collective නඩු වැරදි ලෙස තීරණය කර ඇති බවක් කිසිසේත් නිගමනය නොවන බව ද ඉක්මනින් අවධාරණය කරමි.

එම නඩු දෙකෙහි අභියෝගයට ලක්වූ ජනාධිපති සමාවන් අවලංගු කිරීමට වෙනත් නීතිමය පදනම් කිහිපයක් තිබුණි.

අභිමත බලය

පළමු (අ) සහ පස්වන වගඋත්තරකරුවන් ඉදිරිපත් කළේ 34(1) ව්‍යවස්ථාව මඟින් ජනාධිපතිවරයාට අභිමත බලයක් ලබාදී ඇති බවයි.

මම එයට එකඟ වෙමි.

කෙසේ වෙතත්, නූතන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජයක රාජ්‍ය ආයතනයකට පැවරී ඇති කිසිදු බලයක් අසීමිත නොවන බව ප්‍රතික්ෂේප කළ නොහැකිය.

එවැනි සෑම බලයකටම ස්වභාවයෙන්ම සීමාවන් පවතී.

පිටුව 38 – ජනාධිපති බලය මහජන විශ්වාසභාරයකි

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ ජනාධිපතිවරයා ජනතාවගේ විධායක බලය ක්‍රියාත්මක කරයි.

එම විධායක බලය දරන පුද්ගලයා ලෙස ජනාධිපතිවරයා එම බලය ජනතාව වෙනුවෙන් සහ ජනතාවගේ නාමයෙන් විශ්වාසභාරයක් ලෙස දරයි.

එබැවින් එම බලය ක්‍රියාත්මක කිරීම මහජන යහපත වෙනුවෙන් යොමු විය යුතුය.

එය පෞද්ගලික, දේශපාලන හෝ වෙනත් ස්වාර්ථකාමී අරමුණක් සඳහා ක්‍රියාත්මක කිරීමට අවසර දිය නොහැකිය.

Waters Edge නඩුවේ තිලකවර්ධන විනිසුරුවරියගේ ප්‍රකාශය

Sugathapala Mendis and Another v. Chandrika Kumaratunga and Others [(2008) 2 Sri LR 339, පිටුව 374] නඩුවේදී තිලකවර්ධන විනිසුරුවරිය මෙසේ ප්‍රකාශ කළාය.

ජනාධිපති බලය ක්‍රියාත්මක කිරීම නීතියේ ආධිපත්‍යයට අනුකූල විය යුතු යුතුකමක් වන අතර, එම අනුකූලතාව ජනතාවට තමන් ණයගැති වන හෘදසාක්ෂියෙන් සහ අවංකභාවය පිළිබඳ හැඟීමෙන් ද උත්පන්න විය යුතුය.

එයින් අදහස් වන්නේ, තම පෞද්ගලික බලය සහ පෞද්ගලික දේපළ භාවිත කරමින් වරප්‍රසාද හෝ අනුග්‍රහ ලබාදීමේදී අසීමිතව කටයුතු කිරීමටත්, අතිශය ත්‍යාගශීලී ක්‍රියාවක් ලෙස තම පෞද්ගලික දේපළ සියල්ලම පවා ලබාදීමටත් හැකි වුවද, මහජන බලය භාවිත කළ යුත්තේ ජනතාවගේ පුළුල් යහපත, රටේ දිගුකාලීන තිරසර සංවර්ධනය සහ නීතියේ ආධිපත්‍යයට අනුකූලව පමණක් බවයි.

බලයේ ස්වභාවයම මෙම නිගමනය තවදුරටත් තහවුරු කරයි.

ජනාධිපති සමාවක් යනු ජනාධිපතිවරයාගේ ප්‍රයෝජනය සඳහා හෝ පෞද්ගලික, දේශපාලන හෝ වෙනත් ස්වාර්ථකාමී අරමුණක් ඉදිරියට ගෙනයාම සඳහා සිදුකරන පෞද්ගලික කරුණා ක්‍රියාවක් නොවේ.

එය ජනතා පරමාධිපත්‍යයෙන් උත්පන්න වන ව්‍යවස්ථාමය බලයක් ක්‍රියාත්මක කිරීමකි.

එබැවින් එම බලය මහජන යහපතට අනුකූල අරමුණක් සඳහා යොමු විය යුතුය.

Women & Media Collective නඩුවේදී මෙම අධිකරණය පිළිගෙන ඇත්තේ සමාව ලබාදීමේ බලය නීත්‍යනුකූලව ක්‍රියාත්මක කළ හැකි අරමුණු සියල්ල සම්පූර්ණ ලැයිස්තුවක් ලෙස දැක්විය නොහැකි බවයි.

එම අරමුණුවලට පුනරුත්ථාපනය, සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණය සහ මහජන යහපතට සේවය කරන වෙනත් කරුණු ඇතුළත් විය හැකිය.

පිටුව 39 – ජනාධිපති සමාව පෞද්ගලික වරප්‍රසාදයක් නොවේ

Women & Media Collective නඩුවේදී අධිකරණය තවදුරටත් නිරීක්ෂණය කළේ ප්‍රතිපත්තිමය කරුණු මතු වන අවස්ථාවකදී පවා සමාව ලබාදීමේ බලය මහජන යහපත වෙනුවෙන් ක්‍රියාත්මක කළ යුතු බලයක් ලෙස තේරුම් ගත යුතු බවයි.

එබැවින් 34(1) ව්‍යවස්ථාව යටතේ ජනාධිපතිවරයාට පුළුල් අභිමත බලයක් ලබාදී තිබුණද, එම අභිමත බලය ව්‍යවස්ථාමය විශ්වාසභාරයක් මිස පෞද්ගලික වරප්‍රසාදයක් නොවේ.

තීරණාත්මක කරුණ වන්නේ ජනාධිපතිවරයාට සමාව ලබාදීමේ බලය තිබේද යන්න පමණක් නොවේ.

එම බලය ව්‍යවස්ථාමය වශයෙන් අවසර ලැබෙන අරමුණක් සඳහා සහ මහජන යහපත ඉදිරියට ගෙනයාම සඳහා ක්‍රියාත්මක කර තිබේද යන්නයි.

වෙනත් සැඟවුණු, නුසුදුසු හෝ ස්වාර්ථකාමී අරමුණක් සඳහා එම බලය ක්‍රියාත්මක කිරීම 34(1) ව්‍යවස්ථාවෙන් ලබාදී ඇති අභිමත බලයේ නීත්‍යනුකූල සීමාවන් ඉක්මවා යනු ඇත.

එය නීතියේ ආධිපත්‍යයට සහ ව්‍යවස්ථාමය සැලැස්මට පටහැනි වනු ඇත.

මෙම පසුබිම තුළ අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ වරදේ ස්වභාවය සහ ලක්ෂණ, එවැනි වරදකට වරදකරු වූ පුද්ගලයකුට සමාව ලබාදීම මහජන යහපතට අනුකූලද යන්න තීරණය කිරීමේදී අනිවාර්යයෙන්ම අදාළ වේ.

අධිකරණයට අපහාස කිරීම

පළමුව සංසන්දනාත්මක නීතිමය විග්‍රහයකින් ආරම්භ කරමි.

AG v. Leveller Magazine Ltd. [(1979) AC 440, පිටුව 449] නඩුවේදී ඩිප්ලොක් සාමිවරයා ප්‍රකාශ කළේ අධිකරණයට සාපරාධී අපහාස කිරීම විවිධ ස්වරූප ගත හැකි වුවද, ඒ සියල්ලටම පොදු ලක්ෂණයක් පවතින බවයි.

එනම්, ඒවා විශේෂිත නඩුවකදී හෝ යුක්තිය පසිඳලීමේ අඛණ්ඩ ක්‍රියාවලියට පොදුවේ හෝ නිසි යුක්තිය පසිඳලීමට බාධා කිරීමක් වීමයි.

අධිකරණයට අපහාස කිරීම මඟින් අවමානයට ලක්වන්නේ යුක්තිය පසිඳලීමට උත්සාහ කරන තනි අධිකරණය හෝ විනිසුරුවරයා නොව, යුක්තියම වේ.

පිටුව 40 – අධිකරණයට අපහාස කිරීම සහ විධායකයේ සමාව ලබාදීමේ බලය

අධිකරණයට අපහාස කිරීම සහ එවැනි වරදකරුවකුට විධායක ජනාධිපතිවරයාට සමාව ලබාදිය හැකිද යන්න පිළිබඳ ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ ප්‍රවේශය Francis T. Ready විසින් සාකච්ඡා කර ඇත.

මූලාශ්‍රය: Francis T. Ready, “Pardon for Contempt”, Notre Dame Law Review, Vol. 5, Issue 1, 1929 ඔක්තෝබර් 1, පිටුව 32.

නීතිමය උපුටා දැක්වීමේ පරිවර්තනය

පෞද්ගලික සහ මහජන අයිතිවාසිකම් ප්‍රකාශ කිරීම සහ බලාත්මක කිරීම අධිකරණයේ කාර්යය වේ.

අධිකරණයට අපහාස කිරීම සඳහා දඬුවම් කිරීමේ බලය, අධිකරණයේ නියෝග සහ තීන්දු බලාත්මක කිරීමටත්, පොදුවේ අධිකරණය පිහිටුවන ලද කාර්යයන් ඉටුකිරීමට එයට හැකියාව ලබාදීමටත් පවතින ස්වභාවික බලයකි.

අපගේ රාජ්‍යයේ නිර්මාතෘවරුන් අදහස් කළේ ව්‍යවස්ථාදායකය, විධායකය සහ අධිකරණය යන රාජ්‍ය අංශ තුන එකිනෙකින් වෙන්ව සහ ස්වාධීනව පැවතිය යුතු බවයි.

තම තමන්ගේ ව්‍යවස්ථාමය කාර්යයන් ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී එක් එක් අංශය අනෙකුත් අංශවල මැදිහත්වීම්වලින් නිදහස් විය යුතුය.

රාජ්‍යයේ අනෙකුත් අංශවලට වඩා අධිකරණය බාහිර බලපෑම් සහ මැදිහත්වීම්වලින් ආරක්ෂා විය යුතුය.

අධිකරණයට අපහාස කිරීම සම්බන්ධයෙන් වරදකරුවන් වූ පුද්ගලයන්ට සමාව ලබාදීමට ආණ්ඩුකාරවරයාට අවසර ලැබේ නම්, එම ප්‍රමාණයට අධිකරණ අංශය විධායක අංශය මත රඳා පවතින තත්ත්වයකට පත්වේ.

අධිකරණයේ අධිකාරියට සහ ගෞරවයට ඉහළම ගෞරවය ලබා නොදෙන්නේ නම්, යුක්තිය පසිඳලීමේ කාර්යයන් ඵලදායී ලෙස ඉටුකිරීමට අධිකරණයට නොහැකි බව පැහැදිලිය.

අධිකරණයට අපහාස කිරීම සහ අධිකරණ නියෝගවලට අවනත නොවීම සම්බන්ධයෙන් දඬුවම් කිරීමේ අධිකරණ බලය මත නිෂේධ බලයක් විධායකයට තිබෙන විට, අධිකරණයේ ගෞරවය සහ අධිකාරිය අනතුරට පත්වේ.

ඉන්දියාවේ Advocate General, Bihar v. M.P. Khair Industries [(1980) 3 SCC 311] නඩුවේදී යුක්තිය නිසි ලෙස පසිඳලීම සම්බන්ධ මහජන යහපත පරීක්ෂා කරන ලදී.

එහිදී චින්නප්පා රෙඩ්ඩි විනිසුරුවරයා මෙසේ ප්‍රකාශ කළේය.

යුක්තිය ඵලදායීව සහ විධිමත්ව පසිඳලීම සම්බන්ධයෙන් මහජනතාවට අඛණ්ඩ, සැබෑ සහ අතිශයින් වැදගත් උනන්දුවක් සහ හිමිකමක් ඇත.

මන්ද යුක්තිය එසේ පසිඳලනු නොලැබුවහොත් සියලු අයිතිවාසිකම් සහ නිදහස විනාශ වීමේ අනතුරක් පවතින බැවිනි.

යුක්තිය පසිඳලීම සම්බන්ධයෙන් මහජනතාවගේ යහපත ආරක්ෂා කිරීමේ යුතුකම අධිකරණයට ඇත…

පිටුව 41 – මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ බරපතළකම

Advocate General, Bihar v. M.P. Khair Industries නඩුවේ චින්නප්පා රෙඩ්ඩි විනිසුරුවරයාගේ උපුටා දැක්වීම මෙසේ අවසන් වේ.

එබැවින් අධිකරණයට අපහාස කිරීම සම්බන්ධයෙන් පුද්ගලයකු සිරගත කිරීමට අධිකරණයට බලය ලබාදී ඇත්තේ, ‘අධිකරණයට අපහාස කිරීම’ යන ප්‍රකාශයෙන් පෙනී යා හැකි පරිදි, අධිකරණයේ ගෞරවය අපහාසයෙන් හෝ හානියෙන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා නොවේ.

එම බලය ලබාදී ඇත්තේ යුක්තිය පසිඳලීම වැළැක්වීමෙන්, එයට අගතියක් කිරීමෙන්, බාධා කිරීමෙන් හෝ මැදිහත්වීමෙන් තොරව එය පවත්වාගෙන යාමට මහජනතාවට ඇති අයිතිය ආරක්ෂා කිරීම සහ තහවුරු කිරීම සඳහාය.

මෙම සංසන්දනාත්මක විග්‍රහය අවසන් කිරීම සඳහා Chandradasa Nanayakkara v. Liyanage Cyril [(1984) 2 Sri L.R. 193] නඩුව සලකා බැලීම සුදුසුය.

වර්තමාන නඩුව මෙන්ම එම නඩුව ද මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයක සිදුකළ අධිකරණයට අපහාස කිරීමක් සම්බන්ධ වූ බැවින්, එම තීන්දුව මෙහිදී වැදගත් වේ.

අතුකෝරල විනිසුරුවරයා එම තීන්දුවේ 195–196 පිටුවල මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයක සිදුවන අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ වරදේ ස්වභාවය පහත පරිදි පැහැදිලි කළේය.

නීතිමය උපුටා දැක්වීමේ පරිවර්තනය

මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයක් යනු මේ රටේ යුක්තිය පසිඳලීම සඳහා නිර්මාණය කර පිහිටුවන ලද ආයතනවලින් එකකි.

එම අරමුණ සඳහා මහේස්ත්‍රාත්වරයකුට වැදගත් අධිකරණ කාර්යයන් සහ යුතුකම් පැවරී ඇත.

එම කාර්යයන් සහ යුතුකම් ඉටුකිරීමේදී විවිධ තීරණ සහ නියෝග ලබාදීමට ඔහුට සිදුවේ.

ඔහු ලබාදෙන කිසිදු තීරණයක් හෝ නියෝගයක් අභියෝගයට ලක්කළ නොහැකි එකක් නොවේ.

එහෙත් එම අභියෝගය නීතියට අනුකූලව මෙම අධිකරණයට ඉදිරිපත් කරන සුදුසු ඉල්ලීමක් හෝ නඩු කටයුත්තක් මඟින් සිදුකළ යුතුය.

මහේස්ත්‍රාත්වරයා වෙත සෘජුව එල්ල කරන ප්‍රචණ්ඩ වාචික තර්ජන හෝ ප්‍රසිද්ධියේ අභියෝගාත්මක හැසිරීම් මඟින් එවැනි තීරණයක් අභියෝගයට ලක්කළ නොහැකිය.

නීත්‍යනුකූල අධිකරණ අධිකාරියට එරෙහිව සිදුකරන සියලු අපහාස අතරින් ඉතාමත් බරපතළ වන්නේ, විනිසුරුවරයකු සිය අධිකරණ කාර්යයන් ඉටුකරමින් ලබාදුන් නියෝගයක් හෝ තීරණයක් අවලංගු කිරීමට හෝ වෙනස් කිරීමට ඔහු බියගැන්වීමේ අරමුණින් ඔහුට ශාරීරික හානියක් සිදුකිරීම හෝ එවැනි හානියක් කරන බවට තර්ජනය කිරීම ඇතුළත් ක්‍රියාවන්ය.

වගඋත්තරකරු සිදුකළ ක්‍රියාවන්ගේ අතිශය පිළිකුල් සහගත ස්වභාවය අධිකරණයේ ගෞරවයට සහ අධිකාරියට කරන ලද අපහාසයක් පමණක් නොව, නීතියේ මූලික උත්තරීතරභාවයට සෘජුව එල්ල කරන ලද අභියෝගයක් ද වේ.

එවැනි අධිකරණයට අපහාසාත්මක හැසිරීමක් මේ රටේ අධිකරණ ඉතිහාසයේ පෙර නොවූ විරූ එකක් ලෙස අපට පෙනී ගියේය.

පිටුව 42 – අධිකරණයේ අධිකාරිය ආරක්ෂා කිරීමේ වගකීම

ඉහත උපුටා දැක්වීම තවදුරටත් මෙසේ සඳහන් කරයි.

එවැනි හැසිරීමක් කවර අවස්ථාවක හෝ කවර අධිකරණයක සිදුවුවද, එයට ඉක්මනින්, දැඩිව සහ කිසිදු ලිහිල්භාවයකින් තොරව මුහුණදීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

වගඋත්තරකරු වැනි නීතිය, සාමය සහ රටේ අධිකරණ පිළිබඳ ඉතා අඩු ගෞරවයක් දක්වන පුද්ගලයන්ට, අධිකරණයේ අධිකාරිය දුර්වල කිරීමට ගන්නා ඕනෑම උත්සාහයක් පරාජය කිරීමට නීතියේ හස්තය ප්‍රමාණවත් තරම් දිගු සහ ශක්තිමත් බව අවබෝධ කරවිය යුතුය.

වර්තමාන නඩුවේ මතු වී ඇති තත්ත්වයන් වැනි අවස්ථාවල අපගේ යුතුකම වන්නේ අදාළ ධුරය දරන පුද්ගලයාගේ පෞද්ගලික කීර්තිය ආරක්ෂා කිරීම නොවේ.

ඒ වෙනුවට නීතිය සහ සාමය ආරක්ෂා කිරීමත්, අනාගතයේ යුක්තිය පසිඳලීම ආරක්ෂා කිරීමත් සඳහා අධිකරණයේ අධිකාරියේ පාරිශුද්ධත්වය සහ උත්තරීතරභාවය ආරක්ෂා කිරීම හා තහවුරු කිරීමයි.

මෙම දෘෂ්ටිකෝණයෙන් සලකා බැලීමේදී මෙම නඩුවේ තත්ත්වයන් වගඋත්තරකරුට ඉතා දැඩි නිවාරණාත්මක දඬුවමක් ලබාදීම අවශ්‍ය කරයි.

සිදුවීම් කාලරාමුව

දෙවන (ආ) වගඋත්තරකරු විසින් පහත අංක දරන ගොනු දෙකක් අධිකරණයට ඉදිරිපත් කර ඇත.

PS/LD/Podu/24-30/2019 – සටහන් පත්‍ර I–IX සහ අංක 1 සිට 30 දක්වා ලේඛන.

PS/CSA/00/9/3/88 – සටහන් පත්‍ර I සහ අංක 1 සිට 10 දක්වා ලේඛන.

දෙවන (ආ) වගඋත්තරකරු වෙනුවෙන් ඉදිරිපත් කර ඇත්තේ මෙම ගොනු පස්වන වගඋත්තරකරුට සමාව ලබාදීම සම්බන්ධ ලේඛන අඩංගු ගොනු බවයි.

ඒ අනුව අභියෝගයට ලක්වූ සමාව ලබාදීම දක්වා වූ ලේඛනමය ක්‍රියාවලිය පරීක්ෂා කිරීමට අධිකරණයට හැකියාව ලැබී ඇත.

PS/LD/Podu/24-30/2019 දරන ගොනුව පළමුව විවෘත කර ඇති බව පෙනේ.

එහි සටහන් පත්‍රය අනුව ගොනුව විවෘත කර ඇත්තේ 2019 ජනවාරි 22 දිනයි.

ඒ එවකට ජනාධිපති අතිරේක ලේකම් (නීති) ලෙස කටයුතු කළ නීතිඥ ලක්ෂ්මි ජයවික්‍රම මහත්මිය සහ පූජ්‍ය විතරන්දෙණියේ නන්ද හිමියන් අතර පැවති දුරකථන සාකච්ඡාවකින් පසුවය.

එම සාකච්ඡාව පවත්වා තිබුණේ එවකට ජනාධිපති ලේකම් උදය සෙනෙවිරත්න මහතාගේ උපදෙස් මතය.

අදාළ අධිකරණ නඩු වාර්තා එදිනම ලබාදෙන බව නන්ද හිමියන් අතිරේක ලේකම් (නීති) වෙත දැනුම්දී තිබුණි.

එදිනම පස්වරු 4.15ට අතිරේක ලේකම් (නීති) විසින් අභියාචනාධිකරණ නඩු කටයුතුවල සම්පූර්ණ පිටපතක් ලැබී ඇති බවට සටහනක් තබා ඇත.

පිටුව 43 – මහානායක හිමිවරුන්ගේ ඉල්ලීම් සහ ජනාධිපතිවරයාට දැනුම්දීම

2019 ජනවාරි 22 දිනැති ඊළඟ සටහන ද අතිරේක ලේකම් (නීති) විසින් තබා ඇත.

එහි සඳහන් වන්නේ එවකට ජනාධිපති ලේකම්වරයා ඉදිරියේදී ඇය පළමු (අ) වගඋත්තරකරු සමඟ සාකච්ඡා කළ බවයි.

එම සටහන අනුව වැඩිදුර පියවර එම අවස්ථාවේදී නොව පසුව ගත යුතු බව සඳහන් කර තිබුණි.

ඊළඟ සටහන 2019 පෙබරවාරි 2 දිනැතිය.

එහි පස්වන වගඋත්තරකරුට සමාව ලබාදෙන ලෙස මහානායක හිමිවරුන් කළ ඉල්ලීමක් සඳහන් වේ.

සියම් මහා නිකායේ මල්වතු සහ අස්ගිරි පාර්ශ්වයන්ගේ මහානායක හිමිවරුන් ඉදිරිපත් කළ ලිපි 2018 දෙසැම්බර් 20 දිනැති අතර, කෝට්ටේ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන්ගේ ලිපිය 2018 දෙසැම්බර් 16 දිනැතිය.

කෙසේ වෙතත්, එම ලිපි පළමු (අ) වගඋත්තරකරුගේ අවධානයට යොමුකළ බවට එම කාලයේම තබන ලද සටහනක් නොමැත.

එසේ වුවද, 2019 පෙබරවාරි 15 දින අතිරේක ලේකම් (නීති) විසින් ජනාධිපති ලේකම්වරයා වෙත යොමු කළ සටහනේ සඳහන් වන්නේ 2019 ජනවාරි 22 දින එම ලිපි පිළිබඳව පළමු (අ) වගඋත්තරකරුට ඇය විසින් දැනුම්දුන් බවයි.

ඒ හා සමාන ඉල්ලීමක් කරමින් දියවඩන නිලමේවරයා යොමු කළ ලිපිය පිළිබඳව ද පළමු (අ) වගඋත්තරකරුට දැනුම්දුන් බව ඇය සඳහන් කර ඇත.

තවද, ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයේ මුතූර් සම්බන්ධීකරණ ලේකම් ජයිනුදීන් අමීර් විසින් පස්වන වගඋත්තරකරු මුතූර් ප්‍රදේශයට කළ සේවය සැලකිල්ලට ගෙන නිදහස් දිනයේදී සමාව ලබාදෙන ලෙස ඉල්ලීමක් කර තිබූ බව ද සටහන් කර ඇත.

2019 පෙබරවාරි 15 දිනැති සටහන පිළිබඳ ජනාධිපති ලේකම්වරයා දැනුවත් වූයේද යන්න පෙන්වන සටහනක් නොමැත.

ඊළඟ සටහන 2019 මාර්තු 1 දිනැතිය.

එමඟින් අතිරේක ලේකම් (නීති) විසින් 2019 පෙබරවාරි 1 දිනැති, අත්සන් නොකළ නමුත් නම් කිහිපයක් සඳහන් වූ ලිපියක අන්තර්ගතය ජනාධිපති ලේකම්වරයාට දැනුම්දී ඇත.

එම ලිපිය මඟින් පස්වන වගඋත්තරකරුට සමාව ලබා නොදෙන ලෙස පළමු (අ) වගඋත්තරකරුගෙන් ඉල්ලා තිබුණි.

මෙම කරුණ ජනාධිපති ලේකම්වරයාගේ අවධානයට යොමු කරන ලදී.

2019 මාර්තු 15 දිනැති සිය සටහන මඟින් ජනාධිපති ලේකම්වරයා නියෝග කර තිබුණේ එම ලිපිය පළමු (අ) වගඋත්තරකරුගේ අවධානයට යොමු කිරීම සඳහා පසුව ඉදිරිපත් කරන ලෙසයි.

පිටුව 44 – 2019 මැයි 21 දින සිදුවූ ක්‍රියාමාර්ග

අභියෝගයට ලක්වූ සමාව ලබාදීමට පෙර දිනය වූ 2019 මැයි 21 දින අතිරේක ලේකම් (නීති) විසින් ජනාධිපති ලේකම්වරයාට දැනුම්දී තිබුණේ බන්ධනාගාරයෙන් සවිස්තරාත්මක වාර්තාවක් කැඳවන ලෙස තමන්ට උපදෙස් ලැබී ඇති බවයි.

එම වාර්තාව ඉල්ලා යැවීමට ජනාධිපති ලේකම්වරයාගේ අත්සන සඳහා ලිපියක් ද ඉදිරිපත් කර තිබුණි.

එහෙත් එවැනි වාර්තාවක් කැඳවන ලෙස උපදෙස් ලබාදුන් පුද්ගලයා කවුරුන්ද යන්න එම සටහනේ සඳහන් නොවේ.

ජනාධිපති ලේකම්වරයාගේ අත්සනින් යුත් එම ලිපිය එදිනම ෆැක්ස් මඟින් යවා තිබුණි.

2019 මැයි 21 දිනැති ඊළඟ සටහනේ බන්ධනාගාර වාර්තාව ලැබී ඇති බව සඳහන් වේ.

එදිනම අතිරේක ලේකම් (නීති) විසින් පළමු (අ) වගඋත්තරකරු සහ ජනාධිපති ලේකම්වරයා වෙත තවත් සටහනක් යොමු කර ඇත.

පස්වන වගඋත්තරකරුට සමාව ලබාදීම සම්බන්ධයෙන් මෙම සටහන විශේෂ වැදගත්කමක් දරයි.

එහි වැදගත්කම සැලකිල්ලට ගෙන මම එය පහතින් උපුටා දක්වමි.

පිටු 44–46 – ජනාධිපති අතිරේක ලේකම් (නීති) ලක්ෂ්මි ජයවික්‍රම මහත්මියගේ සටහන

මෙම කොටස මුල් අධිකරණ තීන්දුවේම සිංහලෙන් ඇතුළත් කර ඇත. පහත දැක්වෙන්නේ එහි අක්ෂර දෝෂ නිවැරදි කර කියවීමට පහසු ලෙස සකස් කළ පෙළයි.

අතිගරු ජනාධිපතිතුමනි / ජනාධිපති ලේකම්තුමනි,

සිරකරුගේ නම: පූජ්‍ය ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර හිමි

සිර අංකය: ඩබ්ලිව් 17640

බන්ධනාගාරය: වැලිකඩ

ඉහත නම් සඳහන් සිරකරු සම්බන්ධයෙන් අද දින බන්ධනාගාර මූලස්ථානය වෙතින් වාර්තාවක් කැඳවන ලද අතර, එකී වාර්තාව නිශ් (16) ලෙස ඉදිරිපත් කරමි.

ඒ අනුව ඉහත නම් සඳහන් සිරකරුට නඩු අංක දෙකක් පවතින බව වාර්තා වී ඇත.

පළමුවන නඩුව

හෝමාගම මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයේ 11309.

එකී නඩුවෙන් ඉහත විත්තිකරුට බරපතළ වැඩ සහිතව මාස හය බැගින් සිරදඬුවමක් එකවර ගෙවී යන ලෙස නියම කර ඇති අතර, එකී නඩු තීන්දුවට එරෙහිව මහාධිකරණයට අභියාචනය කිරීමෙන් අනතුරුව (මහාධිකරණ නඩු අංකය HC 28/2018) එකී සිරදඬුවම වසර පහකට අත්හිටුවා ඇත.

එබැවින් එකී දඬුවම මෙම අවස්ථාවේදී ක්‍රියාත්මක නොවන අතර, ඉදිරි වසර පහ තුළ තදානන්තර වරදක් සිදු කරන්නේ නම් ඉහත හය මාසයක දඬුවම් කාලය ද ගෙවීමට සිදුවනු ඇත.

දෙවන නඩුව (අධිකරණයට අපහාස කිරීම)

හෝමාගම – 40042.

එකී නඩුවෙන් අවුරුදු 19ක සිරදඬුවමක් වසර හයකින් ගෙවී යන පරිදි මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණය විසින් නියෝග කර තිබුණ ද, ඊට එරෙහිව අභියාචනාධිකරණය වෙත ඉදිරිපත් කරන ලද සියලු අභියාචන නිෂ්ප්‍රභ කර ඇති බැවින් එකී වසර හයක සිරදඬුවම ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා බන්ධනාගාරගත වී ඇත.

ඒ අනුව බන්ධනාගාර සියලු සමාවන් සහිතව 2022 ජූලි 28 වන දින එම සිරදඬුවම අවසන් වීමට නියමිතය.

එසේම නිශ් (10) සඳහන් පරිදි 2015 අංක 4 දරන අපරාධයක වින්දිතයන්ට හා සාක්ෂිකරුවන්ට සහාය දීමේ හා ආරක්ෂා කිරීමේ පනතේ අදාළ වගන්තිය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරමින්, යම් බලධරයකු විසින් සමාව ප්‍රදානය කරන අවස්ථාවකදී ඒ පිළිබඳව වින්දිතයකු හා සාක්ෂිකරුවකු ලෙස ඇය දැනුවත් වීමට අයිතියක් ඇති බව සඳහන් කර ඇත.

එනමුත් ජනාධිපති සමාව ප්‍රදානය කිරීමට අපේක්ෂිත දෙවන නඩුවේ කේ. එම්. එස්. පී. එක්නැලිගොඩ යන අය වින්දිතයකු හෝ සාක්ෂිකරුවකු නොවන අතර, එකී දෙවන නඩුවේ ඉදිරිපත් කර ඇති චෝදනා හතරම අධිකරණයට අපහාස කිරීම සහ එකී නඩුව මෙහෙයවන ලද රජයේ නීතිඥ දිලීප පීරිස් මහතාට පරිභවාත්මක වචනවලින් ඇමතීමට අදාළ වන හෙයින් ඉහත වගන්තියේ අදාළත්වයක් මෙම අවස්ථාවේදී නොමැත්තේය.

එහෙත් පළමුවන නඩුවේදී එකී එක්නැලිගොඩ යන අය සාක්ෂිකරුවකු හා වින්දිතයකු වන බැවින්, එම නඩුව සම්බන්ධයෙන් යම් සමාවක් දෙන්නේ නම් එකී කොමිෂන් සභාව විසින් ඉදිරිපත් කර ඇති කරුණු අවධානයට ලක්කිරීම සුදුසු වන නමුත්, මේ වනවිට එම නඩුව සම්බන්ධයෙන් අත්හිටවූ සිරදඬුවමක් පවතින බැවින් ඉහත තත්ත්වය අදාළ නොවන බව හැඟේ.

කරුණු එසේ හෙයින්, අතිගරු ජනාධිපතිතුමන්ගේ අනුමැතිය මත මෙම සිරකරුට පූර්ණ ජනාධිපති සමාව ලබාදීම සඳහා අදාළ නියෝගය අධිකරණ හා බන්ධනාගාර ප්‍රතිසංස්කරණ අමාත්‍යාංශය වෙත යොමු කිරීම මැනවි.

එබැවින් ඉහත නම් සඳහන් සිරකරුට ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 34(1)(ඈ) ව්‍යවස්ථාව ප්‍රකාරව දඬුවම මුළුමනින්ම නිෂ්ප්‍රභ කොට දඬුවමින් නිදහස් කිරීමට අතිගරු ජනාධිපතිතුමාගේ අනුමැතිය ලබාගැනීම සඳහා කරුණාවෙන් ඉදිරිපත් කරමි.

නීතිඥ ලක්ෂ්මි ජයවික්‍රම ජනාධිපති අතිරේක ලේකම් (නීති) 2019 මැයි 21

සටහන: ඉහත ලිපියේ අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ දඬුවම මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයෙන් නියම කළ බව සඳහන් වුවද, තීන්දුවේ මුල් සිද්ධි විස්තරය අනුව එම දඬුවම් නියම කර තිබුණේ අභියාචනාධිකරණය විසිනි. මෙය මුල් ලේඛන අතර පවතින වෙනසක් ලෙස රඳවා ඇත.

පිටුව 46 අවසානය සහ පිටුව 47 – ජනාධිපතිවරයාගේ අනුමැතිය

ජනාධිපති අතිරේක ලේකම් (නීති) විසින් ඉදිරිපත් කළ සටහනට අනතුරුව, ජනාධිපති ලේකම්වරයාගේ අත්සන සඳහා වූ කොටස සහ ජනාධිපතිවරයාගේ අනුමැතිය සඳහා වූ කොටස ඇතුළත් වේ.

එහි සඳහන් වන්නේ හෝමාගම මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයේ අංක 40042 සහ අභියාචනාධිකරණයේ CA(CC) 04/2016 යටතේ වරදකරු කරනු ලැබූ සිරකරුට පූර්ණ සමාව ලබාදීම සඳහා අනුමැතිය ලබාදෙන ලෙසයි.

2019 මැයි 21 දිනැති එම සටහනේ ජනාධිපතිවරයා සඳහා ‘අනුමත කරමි/නොකරමි’ යන තේරීම් දක්වා තිබුණි.

විනිසුරුවරයාගේ විශ්ලේෂණය

මෙම සටහනේ අන්තර්ගතය සාමාන්‍යයෙන් කියවීමේදී පැහැදිලි වන්නේ පස්වන වගඋත්තරකරුට ලබාදුන් සමාව අතිරේක ලේකම් (නීති) විසින් සකස් කළ සටහනේ අන්තර්ගතය මත පදනම් වී ඇති බවයි.

එම සටහන 3(q) වගන්තිය අදාළ වන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ හේතු දක්වයි. එහෙත් එම හේතු මා ඉහත පැහැදිලි කළ හේතුවලට වඩා වෙනස් වේ.

කෙසේ වෙතත්, පළමු (අ) වගඋත්තරකරු පස්වන වගඋත්තරකරුට සමාව ලබාදීම පිළිබඳ සලකා බැලිය යුත්තේ ඇයිද යන්න සම්බන්ධයෙන් එම සටහන කිසිදු හේතුවක් අනාවරණය නොකරයි.

එසේ තිබියදීත්, පළමු (අ) වගඋත්තරකරු පස්වන වගඋත්තරකරුට සමාව ලබාදීම අනුමත කිරීම පමණක් සිදුකර ඇත.

සමාව ලබාදීමට හේතු පළමු (අ) වගඋත්තරකරු විසින් කිසිදු ආකාරයකින් සටහන් කර නොමැත.

තවද, අතිරේක ලේකම් (නීති) විසින් ඉදිරිපත් කළ නිර්දේශය සරලව අනුමත කිරීම මඟින් පළමු (අ) වගඋත්තරකරු යාන්ත්‍රික ආකාරයෙන් ක්‍රියාකර, තමන්ට පැවරී තිබූ බලය සහ වගකීම් ක්‍රියාත්මක කිරීම අත්හැර ඇති බව පැහැදිලිය.

මෙම ක්‍රියාවන්ගෙන් මතුවන නීතිමය ප්‍රතිඵල දැන් සලකා බලමි.

තීරණයකට හේතු දැක්වීම

සාම්ප්‍රදායිකව ඉංග්‍රීසි අධිකරණ, පරිපාලන තීරණ සඳහා හේතු දැක්වීමේ පොදු යුතුකමක් ස්වාභාවික යුක්තියේ අවශ්‍යතාවලට ඇතුළත් වන බව පිළිගෙන නොතිබුණි.

ඒ සම්බන්ධයෙන් Minister of National Revenue v. Wrights’ Canadian Ropes Ltd. (1947), R. v. Gaming Board for Great Britain, ex parte Benaim and Khaida (1970), McInnes v. Onslow-Fane (1978) සහ R. v. Civil Service Appeal Board, ex parte Cunningham (1991) යන නඩු සඳහන් කළ හැකිය.

පිටුව 48 – පරිපාලන තීරණ සඳහා හේතු දැක්වීමේ යුතුකම

Cunningham නඩුවේදී අභියාචනාධිකරණය තීරණය කළේ පරිපාලන තීරණ සඳහා හේතු දැක්වීමේ පොදු යුතුකමක් නොතිබුණද, සුදුසු තත්ත්වයන් යටතේ එවැනි යුතුකමක් පවතින බව ව්‍යංගයෙන් පිළිගත හැකි බවයි.

R. v. Secretary of State for the Home Department, ex parte Doody [(1994) 1 AC 531] නඩුවේදී මස්ටිල් සාමිවරයා, එවකට නීතිය පරිපාලන තීරණ සඳහා හේතු දැක්වීමේ පොදු යුතුකමක් පිළිගෙන නොතිබූ බව නැවත සඳහන් කළේය.

එසේ වුවද, සුදුසු තත්ත්වයන් යටතේ හේතු දැක්වීමේ යුතුකමක් ඇතිවිය හැකි බවට Cunningham නඩුවේදී අනුගමනය කළ ප්‍රවේශය ඔහු තහවුරු කළේය.

ඒ අනුව Doody නඩුව මඟින් තහවුරු වන්නේ පරිපාලන තීරණයකට හේතු දැක්විය යුතු අවස්ථා පවතින බවයි.

එවැනි යුතුකමක් පිළිගෙන ඇති තත්ත්වයන් අතර පහත අවස්ථා ඇතුළත් වේ.

(අ) අධිකරණ සමාලෝචනය සඳහා අවසර ලබාදී ඇති විට

තීරණයේ නීත්‍යනුකූලභාවය නිසි ලෙස ඇගයීමට අධිකරණයට හැකිවන පරිදි ප්‍රමාණවත් හේතු අනාවරණය කිරීමට වගඋත්තරකරු බැඳී සිටී.

R. v. Lancashire County Council, ex parte Huddleston (1986) සහ Cunningham නඩු මෙයට අදාළ වේ.

(ආ) අභියාචනා කිරීමේ අයිතියක් නොමැති විට

අභියාචනා කිරීමේ අයිතියක් නොමැති වීම තීරණයකට හේතු දැක්විය යුතු බවට පදනමක් විය හැකිය.

මෙම මතය Cunningham නඩුවේදී මැකෝවන් අභියාචනාධිකරණ විනිසුරුවරයා විසින් ප්‍රකාශ කරන ලදී.

(ඇ) අභියාචනා කිරීමේ අයිතියක් තිබෙන විට

අනෙක් අතට, අභියාචනා කිරීමේ අයිතියක් තිබීම ද තීරණයකට හේතු දැක්වීමේ යුතුකමක් ඇති බව පෙන්වා දිය හැකිය.

මෙහිදී Wrights’ Canadian Ropes, Norton Tool, Alexander Machinery සහ Bone v. Mental Health Tribunal යන නඩු සඳහන් කර ඇත.

පිටුව 49 – සාධාරණ අපේක්ෂාව සහ සාධාරණත්වය

(ඈ) නීත්‍යනුකූල අපේක්ෂාව පිළිබඳ මූලධර්මය

නීත්‍යනුකූල අපේක්ෂාව පිළිබඳ මූලධර්මය මඟින් වඩාත් පුළුල් අවස්ථාවලදී හේතු දැක්වීම අවශ්‍ය විය හැකිය.

මේ සඳහා Richmond-upon-Thames London Borough Council, R. (Bibi) v. Newham London Borough Council සහ ex parte Coughlan යන නඩු සඳහන් කර ඇත.

(ඉ) සාධාරණත්වය

තීරණයකින් බලපෑමට ලක්වන අවශ්‍යතා පුද්ගල නිදහස හෝ ජීවනෝපාය තරම් මූලික නොවූ අවස්ථාවකදී පවා සාධාරණත්වය හේතු දැක්වීම අවශ්‍ය කළ හැකිය.

R. v. City of London Corporation, ex parte Matson (1997) නඩුව මෙයට අදාළ වේ.

Stefan v. General Medical Council

පසුගිය සහස්‍රකයේ අවසාන භාගයේදී තීරණ සඳහා හේතු දැක්වීමේ යුතුකම සම්බන්ධ ඉංග්‍රීසි පොදු නීතියේ වර්ධනය Stefan v. General Medical Council [(1999) 1 WLR 1293] නඩුවේ ක්ලයිඩ් සාමිවරයාගේ නිරීක්ෂණවලින් පිළිබිඹු වේ.

එහි 1301 වන පිටුවේ ඔහු මෙසේ ප්‍රකාශ කළේය.

කලින් සාමාන්‍ය නීතියකට ව්‍යතිරේක ලෙස සැලකූ අවස්ථා දැන් සාමාන්‍ය රීතියේ උදාහරණ බවට පත්වෙමින් තිබිය හැකි බවට ශක්තිමත් තර්කයක් පවතී.

හේතු දැක්වීම අවශ්‍ය නොවන අවස්ථාම දැන් ව්‍යතිරේක ලෙස පෙනී යාමට පටන්ගෙන තිබිය හැකිය.

ඉන් පසුව ඉංග්‍රීසි පොදු නීතිය වර්ධනය වී ඇත්තේ සෑම අවස්ථාවකදීම හේතු දැක්වීමේ සර්වසාධාරණ යුතුකමක් නොතිබුණද, හේතු නොදැක්වීමට නිසි සාධාරණීකරණයක් නොමැති නම් සාමාන්‍ය රීතියක් ලෙස හේතු දැක්විය යුතුය යන ස්ථාවරය දෙසටය.

මෙහිදී Oakley v. South Cambridgeshire District Council (2017), Stefan, ex parte Scherer (1998) සහ ex parte Manning (2001) නඩු සඳහන් කර ඇත.

Craigගේ Administrative Law (1999, සිව්වන සංස්කරණය, පිටු 432–436) කෘතියේ ද මේ පිළිබඳ නඩු තීන්දු පරීක්ෂා කිරීමෙන් අනතුරුව සඳහන් කර ඇත්තේ සැබවින්ම සාධාරණීකරණය කළ හැකි ව්‍යතිරේකයන්ට යටත්ව, සාමාන්‍ය රීතිය විය යුත්තේ හේතු දැක්වීම බවයි.

පිටුව 50 – හේතු නොදැක්වීම නීතිවිරෝධී විය හැකි ආකාර

Craig තවදුරටත් ප්‍රකාශ කරන්නේ ඉංග්‍රීසි අධිකරණවල නඩු තීන්දු මෙම ස්ථාවරයට සමීප වෙමින් පවතින බවයි.

නීතිමය රීතිය එලෙස පැහැදිලිව ප්‍රකාශ කළ හැකි නම්, එය කරුණු සරල කිරීමට සහ පැහැදිලි කිරීමට විශාල දායකත්වයක් සපයනු ඇත.

De Smith’s Judicial Review (2007, හයවන සංස්කරණය, පිටු 410–422) අනුව, මහජන අධිකාරියක් තීරණයකට හේතු නොදැක්වීම හෝ ප්‍රමාණවත් හේතු නොදැක්වීම ආකාර දෙකකින් නීතිවිරෝධී විය හැකිය.

පළමුව, එය ක්‍රියාපටිපාටිමය දෝෂයක් සහ අසාධාරණත්වයක් ලෙස සැලකිය හැකිය.

දෙවනුව, හේතු නොදැක්වීම තීරණය අතාර්කික බව පෙන්වන ලක්ෂණයක් විය හැකිය.

Wade & Forsyth – Administrative Law

Wade සහ Forsythගේ Administrative Law (2014, එකොළොස්වන සංස්කරණය, පිටුව 440) කෘතිය පහත නිගමනය ඉදිරිපත් කරයි.

පරිපාලන නීතිය පුරා පැතිර පවතින සාධාරණත්වයේ මූලධර්මය මත පදනම්ව, තීරණ සඳහා හේතු දැක්විය යුතු බවට සාමාන්‍ය රීතියක් පවතින බව අධිකරණය පිළිගත යුතු කාලය දැන් නිසැකවම පැමිණ ඇත.

එම රීතියට යටත් විය යුත්තේ නඩු මතුවන විට හඳුනාගන්නා විශේෂ ව්‍යතිරේක පමණි.

එවැනි රීතියක් අනවශ්‍ය බරක් නොවිය යුතුය. මන්ද හේතු දැක්වීම නඩුවේ ස්වභාවය ඉඩදෙන ප්‍රමාණයට වඩා විස්තරාත්මක විය යුතු නැති බැවිනි.

එහෙත් වර්තමානයේ පවතින හේතු නොදැක්වීමට පක්ෂ පූර්ව නිගමනය වෙනුවට, හේතු දැක්වීමට පක්ෂ පූර්ව නිගමනයක් පැවතිය යුතුය.

මෙම කරුණ සම්බන්ධ ශ්‍රී ලංකාවේ නීතිය ද ඉංග්‍රීසි පොදු නීතියට සමාන මාර්ගයක වර්ධනය වී ඇත.

Samalanka Limited v. Weerakoon, Commissioner of Labour and Others [(1994) 1 Sri L.R. 405] නඩුවේදී කුලතුංග විනිසුරුවරයා තීරණය කළේ, සාධාරණ පරීක්ෂණයක් පවත්වා තීරණයක් ගෙන ඇති නම්, නීතියෙන් පැහැදිලිව හේතු දැක්වීම අවශ්‍ය කර නොමැති අවස්ථාවක ස්වාභාවික යුක්තිය යටතේ හේතු දැක්වීමේ පොදු යුතුකමක් නොමැති බවයි.

එහෙත් විනිශ්චය සභාවක තීරණයකට එරෙහිව අභියාචනා කිරීමේ අයිතියක් නීතියෙන් ලබාදී ඇති අවස්ථාවක, එම විනිශ්චය සභාව තම තීරණයට හේතු දැක්වීමට බැඳී සිටී.

පිටුව 51 – හේතු දැක්වීම සහ නීතියේ සමාන ආරක්ෂාව

අභියාචනා අයිතියක් ඇති අවස්ථාවල හේතු දැක්වීමේ යුතුකම සම්බන්ධයෙන් Brook Bond Ceylon Ltd v. Tea, Rubber Workers Union, Ratnayake v. Fernando, Kusumawathie v. Aitken Spence, Lanka Multi Moulds v. Wimalasena සහ Central Bank of Sri Lanka v. Lankem Tea and Rubber Plantations යන නඩු සඳහන් කර ඇත.

මෙම ස්ථාවරයෙන් වෙනස් වූ ප්‍රවේශයක් Karunadasa v. Unique Gem Stones Limited and Others [(1997) 1 Sri L.R. 256] නඩුවේදී දක්නට ලැබේ.

එහිදී ප්‍රනාන්දු විනිසුරුවරයා මෙසේ නිරීක්ෂණය කළේය.

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 12(1) ව්‍යවස්ථාව දැන් නීතියේ සමාන ආරක්ෂාව සහතික කරයි.

අභියාචනා, ප්‍රතිශෝධන, අධිකරණ සමාලෝචන සහ මූලික අයිතිවාසිකම් බලාත්මක කිරීමේ ක්‍රමවේදවල පසුබිම තුළ, හේතු දැක්වීම වැඩි වැඩියෙන් වැදගත් ‘නීතියේ ආරක්ෂාවක්’ බවට පත්වෙමින් තිබේ.

මන්ද යම් පාර්ශ්වයකට තමන්ට අහිතකර තීරණයකට හේතු දැනුම් නොදෙන්නේ නම්, එම තීරණය සමාලෝචනය කරවා ගැනීමට ඇති හැකියාව දුර්වල වන බැවිනි.

ස්වාභාවික යුක්තිය අනුව පාර්ශ්වයකට කරුණු ඉදිරිපත් කිරීමට අවස්ථාවක් හිමිවන බව පැවසීමෙන් අදහස් වන්නේ එම පාර්ශ්වයේ සාක්ෂි සහ කරුණු ඇසීම හා සටහන් කිරීම පමණක් නොවේ.

එයින් අනිවාර්යයෙන්ම අදහස් වන්නේ එම පාර්ශ්වය ඉදිරිපත් කරන නඩුව පිළිබඳ හේතු සහිතව සලකා බැලීමකට ඔහුට අයිතියක් ඇති බවයි.

තීරණයේ හේතු පාර්ශ්වයන්ට දැනුම්දීමට අයිතියක් තිබේද නැද්ද යන්න කුමක් වුවද, එම හේතු සඟවා තබා අධිකරණ සමාලෝචනය ආරම්භ වූ පසු, එම තීරණය අත්තනෝමතික සහ අසාධාරණ එකක් ලෙස හෙළා දැකිය හැකිය.

එම හේතු වලංගු බව අධිකරණය පූර්වයෙන් උපකල්පනය කළ යුතු යැයි ඉල්ලා සිටිය නොහැකිය.

එසේ කිරීම අධිකරණයේ අභිමත බලය අත්හැරීමක් වනු ඇත.

එබැවින් දෙවන වගඋත්තරකරු විසින් තුන්වන වගඋත්තරකරුගේ නිර්දේශ ඉදිරිපත් නොකිරීම, වලංගු හේතු නොතිබූ බවටත් ස්වාභාවික යුක්තිය අනුගමනය නොකළ බවටත් නිගමනය කිරීමට පදනමක් විය.

පිටුව 52 – හේතු නොදැක්වීම යුක්තිය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමක් විය හැකිය

ඉහත Karunadasa නඩුවේ උපුටා දැක්වීම තවදුරටත් මෙසේ සඳහන් කරයි.

තුන්වන වගඋත්තරකරු සාධාරණ පරීක්ෂණයක් පවත්වා තම බල සීමාව තුළ කටයුතු කළ බව පමණක් හේතු නොදැක්වීම සාධාරණීකරණය නොකරයි.

තුන්වන වගඋත්තරකරු පරීක්ෂණය පැවැත්වීම පමණක් දෙවන වගඋත්තරකරුගේ නියෝගය අවලංගු කිරීමට හේතුවක් නොවූවද, පරීක්ෂණය පැවැත්වූයේ දෙවන වගඋත්තරකරු නොවන බැවින් ඔහු හේතු නොදැක්වීම වඩාත් බරපතළ වේ.

එබැවින් ස්වාභාවික යුක්තිය අනුව හේතු දැක්විය යුතු බවට අභියාචනාධිකරණය ලබාදුන් තීන්දුව තහවුරු කළ යුතුය.

Lanka Multi Moulds (Pvt) Limited v. Wimalasena, Commissioner of Labour and Others [(2003) 1 Sri L.R. 143, පිටු 152–153] නඩුවේදී ප්‍රනාන්දු විනිසුරුවරයා මෙම මූලධර්මය තවදුරටත් වර්ධනය කළේය.

අභියාචනා, ප්‍රතිශෝධන සහ අධිකරණ සමාලෝචන ක්‍රමවේද මෙන්ම මූලික අයිතිවාසිකම් අධිකරණ බලය එකට සලකා බැලීමේ ප්‍රතිඵලය වන්නේ සාමාන්‍ය රීතියක් ලෙස විනිශ්චය සභා තම තීරණ සඳහා හේතු දැක්විය යුතු බවයි.

Lankem Tea & Rubber Plantations (Pvt) Ltd. v. Central Bank of Sri Lanka and Others [(2004) 2 Sri L.R. 133, පිටු 136–137] නඩුවේදී ප්‍රනාන්දු විනිසුරුවරයා හේතු දැක්වීමේ වැදගත්කම පහත පරිදි පැහැදිලි කළේය.

හේතු නොමැති විට නීතිමය වරදක් සිදුවී තිබේද නැද්ද යන්න තීරණය කිරීම කළ නොහැකිය.

එබැවින් හේතු නොදැක්වීම යුක්තිය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමකට සමාන වන අතර, එයම නීතිමය වරදකි.

R v. Mental Health Review Tribunal, ex parte Clatworthy නඩුවේදී තීරණය කළේ විනිශ්චය සභාව එලෙස තීරණය කළේ ඇයිද යන්න පාර්ශ්වයන්ට, විශේෂයෙන් පරාජයට පත් වූ පාර්ශ්වයට, පැහැදිලිව අවබෝධ වන තරම් විස්තරාත්මක හේතු දැක්විය යුතු බවයි.

එමඟින් තීරණය විභාගයේදී ඉදිරිපත් කළ කරුණු වෙනුවට අදාළ නොවන බාහිර කරුණු මත පදනම් වී ඇති බවට ඇතිවන හැඟීම වැළැක්විය යුතුය.

Choolanie v. People’s Bank and Others [(2008) 2 Sri L.R. 93] නඩුවේදී දේශීය නඩු තීන්දු සහ වෙනත් රටවල අධිකරණවල ප්‍රවේශය සලකා බැලීමෙන් අනතුරුව, වර්තමාන පසුබිම තුළ පරිපාලන තීරණයකට හේතු දැක්වීම ඉතා වැදගත් ලක්ෂණයක් බවත්, එය සැහැල්ලුවෙන් නොසලකා හැරිය නොහැකි බවත් තීරණය කරන ලදී.

හේතු දැක්වීම නොසලකා හරින ආයතනයක් තම නිගමනයට පැමිණීමේදී අත්තනෝමතිකව ක්‍රියාකළ බවට තීරණය වීමේ අවදානමට මුහුණ දෙයි.

පිටුව 53 – ජනාධිපතිවරයා තීරණයකට හේතු සටහන් කළ යුතුය

ජනාධිපතිවරයා විසින් ගනු ලබන තීරණ සම්බන්ධයෙන්, අවම වශයෙන් එම තීරණ සඳහා හේතු ලේඛනගත කර තිබිය යුතු බවත්, තීරණයක් අභියෝගයට ලක්වන අවස්ථාවේදී එම හේතු අධිකරණයට ලබාදිය යුතු බවත් මම දැඩි ලෙස විශ්වාස කරමි.

මෙම නිගමනයට හේතු පැහැදිලි කරමි.

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ පරමාධිපත්‍යය ජනතාව සතු වන අතර, ජනතාවගේ විධායක බලය ද එයට ඇතුළත් වේ.

ජනාධිපතිවරයා එම විධායක බලය ක්‍රියාත්මක කරන අතර, එසේ කිරීමේදී ජනතාව වෙනුවෙන් එම බලය විශ්වාසභාරයක් ලෙස දරයි.

දහනවවන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයට පෙර, ජනාධිපතිවරයා ලෙස කටයුතු කිරීමේදී සිදුකළ ක්‍රියා සම්බන්ධයෙන් ජනාධිපතිවරයාට මුක්තියක් තිබුණි.

දහනවවන සංශෝධනය මඟින් එම මුක්තිය ඉවත් කර, ජනාධිපතිවරයාගේ ක්‍රියා අධිකරණය හමුවේ විනිශ්චයට ලක්කළ හැකි තත්ත්වයක් ඇති කළේය.

අනෙක් අතට අධිකරණය ජනතාවගේ අධිකරණ බලය ක්‍රියාත්මක කරයි.

එබැවින් පාර්ලිමේන්තුව සහ ජනාධිපතිවරයා විසින් පිළිවෙළින් ක්‍රියාත්මක කරන ජනතාවගේ ව්‍යවස්ථාදායක සහ විධායක බලතල සම්බන්ධයෙන් අධිකරණය ව්‍යවස්ථාමය සංවරණයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.

කෙසේ වෙතත්, පාර්ලිමේන්තුව සම්බන්ධයෙන් එම අධිකරණ පරීක්ෂාව නීති සම්මත කිරීමට පෙර අවධියට සීමා වේ.

ජනාධිපතිවරයා තම ව්‍යවස්ථාමය බලතල ක්‍රියාත්මක කරමින් ගන්නා තීරණ සම්බන්ධයෙන් වගවීමට බැඳී නොසිටින්නේ නම් සහ එම තීරණ සඳහා හේතු ඉදිරිපත් කිරීමට අවශ්‍ය නොවන්නේ නම්, එවැනි ව්‍යවස්ථාමය සංවරණයක් ඵලදායී ලෙස ක්‍රියාත්මක කළ නොහැකිය.

බලය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් නියම කර ඇති සීමාවන් තුළ ක්‍රියාත්මක කර තිබේද යන්න අධිකරණයට තීරණය කිරීමට හැකිවීම සඳහා හේතු දැක්වීම අවශ්‍ය වේ.

එමෙන්ම එම බලය ක්‍රියාත්මක කිරීම ඵලදායී අධිකරණ සමාලෝචනයකට යටත්ව පවතින බව සහතික කිරීම සඳහා ද එය අවශ්‍ය වේ.

විනිසුරුවරයාගේ නීතිමය නිගමනය

මෙම තත්ත්වයන් යටතේ, 34(1) ව්‍යවස්ථාව යටතේ සමාවක් ලබාදීමේදී එයට හේතු එම අවස්ථාවේදීම සටහන් කර තැබීමට ජනාධිපතිවරයාට යුතුකමක් ඇති බව මම තීරණය කරමි.

එමෙන්ම ඉල්ලීමක් කරන විට අගතියට පත් ඕනෑම පාර්ශ්වයකට එම හේතු ලබාදිය යුතු අතර, තීරණය අභියෝගයට ලක්වන අවස්ථාවේදී අධිකරණයට ද එම හේතු ලබාදිය යුතුය.

කලින් පැහැදිලි කළ පරිදි, ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලයේ පවත්වාගෙන ගිය වාර්තාවේ පළමු (අ) වගඋත්තරකරු විසින් පස්වන වගඋත්තරකරුට සමාව ලබාදීමට ගත් තීරණයේ හේතු ඇතුළත් නොවේ.

පිටුව 54 – හේතු නොමැති තීරණයක් අත්තනෝමතික තීරණයකි

Peduru Arachchige Janaka Pushpakumara v. Director-General (Electric and Electronic Division), Sri Lanka Navy Headquarters and Others [SC/FR/452/2011, 2021 ජූලි 6, පිටු 5–6] නඩුවේදී මම පහත පරිදි තීරණය කළෙමි.

මෙම අධිකරණයේ මූලික අයිතිවාසිකම් අධිකරණ බලය ක්‍රියාත්මක කරන අවස්ථාවකදී, තීරණයක් ගත් පුද්ගලයා තම තීරණයට හේතු අධිකරණයට අනාවරණය කිරීමට බැඳී සිටින බව තීරණය කිරීමට මට කිසිදු පැකිළීමක් නැත.

බලපෑමට ලක්වූ පාර්ශ්වයට හේතු දැනුම්දී නොමැති අවස්ථාවකදී පවා, අදාළ දෙපාර්තමේන්තු ගොනුවේ අභියෝගයට ලක්වූ තීරණයේ හේතු ඇතුළත් විය යුතුය.

එවැනි හේතු කිසිවක් සටහන් කර නොමැති නම්, අධිකරණයට එළඹිය හැකි එකම නිගමනය වන්නේ තීරණය කිසිදු හේතුවකින් තොරව ගෙන ඇති බවත්, එබැවින් එය අත්තනෝමතික බවත්ය.

තීරණයක් ගන්නා අවස්ථාවේදීම එයට හේතු දැක්වෙන ලේඛන පවත්වාගෙන යාමේ මූලධර්මාත්මක අවශ්‍යතාවක් පවතී.

මෙහිදී Nzolameso v. Westminster City Council [2015] UKSC 22 සහ R (E) v. Islington LBC [2017] EWHC 1440 නඩු සඳහන් කළ හැකිය.

තවද, පළමු (අ) වගඋත්තරකරු තම දිවුරුම් ප්‍රකාශයේ සමාව ලබාදීමට හේතු සඳහන් කිරීමට අපොහොසත් වී ඇත.

ඔහු සඳහන් කර ඇත්තේ පස්වන වගඋත්තරකරුට සමාව ලබාදීමට පෙර මල්වතු, අස්ගිරි සහ කෝට්ටේ පාර්ශ්වයන්ගේ මහානායක හිමිවරුන් ඇතුළු ප්‍රමුඛ බෞද්ධ භික්ෂු නායකයන්, වෙනත් ආගමික නියෝජිතයන්, සිවිල් සමාජ නියෝජිතයන් සහ ශ්‍රී දළදා මාලිගාවේ දියවඩන නිලමේවරයා විසින් ඉල්ලීම් කර තිබූ බව පමණි.

ශ්‍රී ලංකාවේ සමාජ, දේශපාලන සහ සංස්කෘතික ජීවිතය තුළ බුදුදහම සහ මහා සංඝරත්නය විසින් ඉටුකර ඇති ඓතිහාසික කාර්යභාරය සැලකිල්ලට ගනිමින්, මල්වතු, අස්ගිරි සහ කෝට්ටේ පාර්ශ්වයන්ගේ මහානායක හිමිවරුන් විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද අදහස්වලට නිසි වැදගත්කම ලබාදිය යුතු බවට කිසිදු සැකයක් නොමැත.

පිටුව 55 – ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන ඉතිහාසය තුළ භික්ෂූන්ගේ කාර්යභාරය

Magammana විසින් රචිත A Historical Analysis of the Political Role of the Buddhist Monk in Sri Lanka during the Anuradhapura Period (3rd Century B.C. to 10th Century A.D.) යන පර්යේෂණ ලිපියෙහි (පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාල පර්යේෂණ සැසි, 2011 නොවැම්බර් 24, පිටුව 201) මෙසේ සඳහන් වේ.

පර්යේෂණ උපුටා දැක්වීමේ සිංහල පරිවර්තනය

අනුරාධපුර යුගය ශ්‍රී ලංකාවේ සමාජ, ආර්ථික, දේශපාලන සහ සංස්කෘතික සංවර්ධනයේ ආරම්භය ලෙස සැලකිය හැකිය.

බෞද්ධ රාමුවක් තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන ව්‍යුහය වර්ධනය වීම ද මෙම යුගයේ මතු වූ ප්‍රවණතාවක් ලෙස හඳුනාගත හැකිය.

මෙම පසුබිම තුළ ‘බෞද්ධ රාජ්‍යය’ සමාජය සමඟ ඒකාබද්ධ වූ බැවින් බෞද්ධ භික්ෂූන්ට දේශපාලනය තුළ ප්‍රමුඛ චරිත ලෙස ක්‍රියාකිරීමට හැකි විය.

ඔවුහු පාලකයන්ගේ උපදේශකයන් පමණක් නොව පාලක ප්‍රභූන්ගේ ගුරුවරුන් ද වූහ.

තවද, රජවරුන්ගේ රාජාභිෂේකයේ සිටම දේශපාලන කටයුතු පවත්වාගෙන යාම සඳහා භික්ෂූන්ගේ දායකත්වය ඉතා වැදගත් සාධකයක් ලෙස සැලකුණි.

රාජ්‍යයේ යහපැවැත්මට උපකාරී වන චින්තනමය මාර්ගයක් ඔස්සේ පාලකයන් මෙහෙයවීමට භික්ෂූන් සැලකිය යුතු දායකත්වයක් ලබාදුන් බව සඳහන් කළ යුතුය.

එබැවින් බෞද්ධ භික්ෂූන් මේ රටේ දේශපාලන පද්ධතියේ සංවර්ධනයට ප්‍රබල දායකත්වයක් ලබාදුන් ප්‍රජාවක් ලෙස හඳුනාගත හැකිය.

එක් අතකින් රාජ්‍යයේ සංවර්ධනයටත්, අනෙක් අතකින් සංඝ සමාජයේ සංවර්ධනයටත් බෞද්ධ භික්ෂූන්ගේ කාර්යභාරය ප්‍රධාන සාධකයක් වූ බව පැහැදිලිය.

මහානායක හිමිවරුන්ගේ ඉල්ලීම් නිසි ලෙස සලකා බැලුවේද?

කෙසේ වෙතත්, අභියෝගයට ලක්වූ තීරණය සැබවින්ම මහානායක හිමිවරුන් විසින් කරන ලද ඉල්ලීම් නිසි ලෙස සලකා බැලීමෙන් අනතුරුව ගනු ලැබුවේද යන ප්‍රශ්නය තවමත් පවතී.

අතිරේක ලේකම් (නීති) විසින් 2019 පෙබරවාරි 15 දින තබන ලද සටහනේ සඳහන් කර ඇත්තේ මහානායක හිමිවරුන්ගේ ඉල්ලීම් පිළිබඳව 2019 ජනවාරි 22 දින පළමු (අ) වගඋත්තරකරුට දැනුම්දී තිබූ බවයි.

එය සැබවින්ම එසේ වූයේ නම්, එදිනම පළමු (අ) වගඋත්තරකරු එම අවස්ථාවේදී නොව පසුව වැඩිදුර පියවර ගත යුතු බව අතිරේක ලේකම් (නීති) වෙත දැනුම්දුන්නේ ඇයිද යන්න සලකා බැලීම අවශ්‍ය වේ.

පිටුව 56 – ජනාධිපති මෛත්‍රීපාල සිරිසේන මහතාගේ තීරණය පිළිබඳ විනිසුරුවරයා මතු කළ ප්‍රශ්න

2019 ජනවාරි 22 දින ‘වැඩිදුර පියවර’ යනුවෙන් සඳහන් කිරීමෙන් අදහස් කළේ කුමක්ද?

එම දිනය වනවිට පළමු (අ) වගඋත්තරකරු සමාව ලබාදීමට තීරණයක් ගෙන තිබුණද, එය ක්‍රියාත්මක කිරීමට තවමත් කල් වැඩි බව සලකා තිබුණේද?

එසේ නම්, එම ක්‍රියාමාර්ගය කල්දැමීමට හේතුව කුමක්ද?

තවද, පස්වන වගඋත්තරකරුට සමාව ලබා නොදෙන ලෙස ඉල්ලා ඇතැම් පාර්ශ්වයන් විසින් ඉදිරිපත් කළ අදහස් ජනාධිපති ලේකම්වරයා විසින් පළමු (අ) වගඋත්තරකරුගේ අවධානයට යොමු නොකළේ ඇයි?

අභියෝගයට ලක්වූ තීරණය ගැනීමට පෙර කිසියම් අවස්ථාවක පළමු (අ) වගඋත්තරකරු එම අදහස් පිළිබඳ දැනුවත් වූයේද?

අවසාන වශයෙන්, 2019 මැයි 21 දින හදිසියේ සිදුවූ ක්‍රියාකාරකම් රැසට හේතුව කුමක්ද? එම ක්‍රියාකාරකම් අවසානයේ 2019 මැයි 22 දින සමාව ලබාදීමට හේතු වූයේ කුමක්ද?

මගේ මතය අනුව, අභියෝගයට ලක්වූ තීරණය අදාළ කරුණු නිසි සහ නීත්‍යනුකූල ලෙස සලකා බැලීමෙන් පසුව ගෙන තිබේද යන්න තීරණය කිරීමේදී මෙම කරුණු ප්‍රවේශමෙන් සලකා බැලිය යුතුය.

ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලයේ පවත්වාගෙන ගිය ගොනුවල පිටපත් අධිකරණයට ඉදිරිපත් කිරීමෙන් පසුව තම දිවුරුම් ප්‍රකාශය ඉදිරිපත් කිරීමට පළමු (අ) වගඋත්තරකරුට අවස්ථාව ලැබී තිබුණි.

ඇත්ත වශයෙන්ම, ඔහුගේ දිවුරුම් ප්‍රකාශයේ 4(b) ඡේදයෙහි පැහැදිලිව සඳහන් කර තිබුණේ එහි ඉදිරිපත් කරන සියලු කරුණු, එවකට ජනාධිපති ලේකම්වරයා විසින් 2024 අප්‍රේල් 8 දින ඉදිරිපත් කළ දිවුරුම් ප්‍රකාශයට අමුණා තිබූ 11BR1 සහ 11BR2 ලේඛන පදනම් කරගෙන සඳහන් කරන බවයි.

එසේ වුවද, අධිකරණය ඉදිරියේ ඇති ලේඛන පරීක්ෂා කරන සාධාරණ පුද්ගලයකුට ස්වභාවයෙන්ම මතුවන ඉහත ප්‍රශ්න කිසිවකට හෝ ඒවායේ කිසියම් එකතුවකට පිළිතුරු සැපයීමට පළමු (අ) වගඋත්තරකරු අපොහොසත් වී ඇත.

බලය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ වගකීම අත්හැරීම (Abdication)

Wade සහ Forsythගේ Administrative Law, නවවන සංස්කරණයේ 322 වන පිටුවේ මෙසේ සඳහන් වේ.

බලය පැවරීමකට ඉතා සමීප වන අතර, ඇතැම් අවස්ථාවල එයින් වෙන්කර හඳුනාගැනීමට පවා අපහසු වන තවත් තත්ත්වයක් වන්නේ, එක් බලධාරියකුට පවරා ඇති බලයක් සැබෑ ස්වභාවයෙන් වෙනත් පුද්ගලයකු විසින් ක්‍රියාත්මක කරන ආකාරයේ සැලැස්මකි.

නිසි බලධාරියා තම බලය වෙනත් පුද්ගලයකු සමඟ බෙදාගත හැකිය.

නැතහොත් වෙනත් පුද්ගලයකුගේ අනුමැතිය නොමැතිව ක්‍රියාකිරීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීමෙන් හෝ ඔහුගේ කැමැත්තට හෝ උපදෙස්වලට යටත්වීමෙන් තම තීරණය එම පුද්ගලයා විසින් නියම කිරීමට ඉඩදිය හැකිය.

පිටුව 57 – ජනාධිපති සමාව අවලංගු කිරීමට හේතු වූ අවසන් නීතිමය නිගමනය

ඉහත Wade සහ Forsyth උපුටා දැක්වීම මෙසේ අවසන් වේ.

එහි ප්‍රතිඵලය වන්නේ පාර්ලිමේන්තුව විසින් ලබාදී ඇති අභිමත බලය අවම වශයෙන් කොටසක් හෝ වැරදි බලධාරියකු විසින් ක්‍රියාත්මක කිරීමයි.

එමඟින් ඇතිවන තීරණය බලතල ඉක්මවා ගත් තීරණයක් වන අතර, එය ශූන්‍ය හා බලරහිත වේ.

Karunarathna Bandara v. P.B. Dissanayaka and Others [SC/FR/356/2016, 2018 ජූනි 28] නඩුවේදී එවැනි බලධාරියකුගේ හැසිරීම ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 12(1) ව්‍යවස්ථාව උල්ලංඝනය කිරීමක් වන බව තීරණය කරන ලදී.

වර්තමාන නඩුවේදී පළමු (අ) වගඋත්තරකරු අතිරේක ලේකම් (නීති) විසින් ඉදිරිපත් කළ නිර්දේශය අනුමත කිරීම පමණක් සිදුකර ඇත.

එමඟින් ඔහු එම නිර්දේශයේ අඩංගු උපදෙස් අනුව ක්‍රියාකර ඒවාට යටත් වී ඇත.

ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ අවසන් නිගමනය

ඉහත සියලු හේතු අනුව, පළමු (අ) වගඋත්තරකරු විසින් පස්වන වගඋත්තරකරුට ලබාදුන් සමාව අත්තනෝමතික බවත්, මහජන විශ්වාසය සහ ස්වාභාවික යුක්තියේ මූලධර්ම උල්ලංඝනය කරන බවත්, ඔහුට පැවරී ඇති බලතල ඉක්මවා යන බවත්, එමඟින් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 12(1) ව්‍යවස්ථාවෙන් සහතික කර ඇති මූලික අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය වන බවත් මම තීරණය කරමි.

ඒ අනුව 2019 මැයි 21 දිනැති සටහනෙහි දැක්වෙන පරිදි පස්වන වගඋත්තරකරුට ලබාදුන් සමාව ශූන්‍ය හා බලරහිත බවත්, නීතිය ඉදිරියේ කිසිදු බලයක් හෝ ප්‍රයෝජනයක් නොමැති බවත් මම ප්‍රකාශ කරමි.

මෙම නිගමනවලින් ජනාධිපතිවරයාට පස්වන වගඋත්තරකරුට නැවත සමාවක් ලබාදීම තහනම් වන බවක් කිසිසේත් අදහස් නොවන බව ද අවධාරණය කරමි.

එවැනි සමාවක් ලබාදිය හැක්කේ නීතියට අනුකූලව සහ ජනාධිපතිවරයා වෙත ඉදිරිපත් කරනු ලබන අදාළ සියලු කරුණු නිසි ලෙස සලකා බැලීමෙන් පසුව පමණි.

පළමු (අ) වගඋත්තරකරුට එරෙහිව තවදුරටත් නියෝග නිකුත් කළ යුතුද යන්න පිළිබඳව මම ඉතා සැලකිල්ලෙන් සලකා බැලුවෙමි.

නඩු වාර්තාවෙන් පෙනී යන්නේ ඔහු අතිරේක ලේකම් (නීති) විසින් ලබාදුන් උපදෙස් මත ක්‍රියාකර ඇති බවයි.

එම උපදෙස් වැදගත් කරුණු සම්බන්ධයෙන් නීතිමය වශයෙන් වැරදි සහගත විය.

පිටුව 58 – විනිසුරු මඩුල්ලේ ඒකමතික තීරණය

මෙම තත්ත්වයන් යටතේ පළමු (අ) වගඋත්තරකරුට එරෙහිව තවදුරටත් නියෝග නිකුත් කිරීමට මම අදහස් නොකරමි.

ජනක් ද සිල්වා ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරු

ආචාර්ය සෝභිත රාජකරුණා – ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරු

මම එකඟ වෙමි.

සම්පත් බී. අබේකෝන් – ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරු

මම එකඟ වෙමි.