පියාගෙන් පුතාට නොගිය ජනාධිපති ධුරය සහ අනුරගේ ප්රකාශයෙන් මතුවන අලුත් දේශපාලන විවාදය!
ශ්රී ලංකාවේ වංශ දේශපාලන යුගය අවසන් වී ඇතැයි ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක පසුගිය ඉරිදා නොච්චියාගම පැවති ජන හමුවකදී ප්රකාශ කළේය.දැඩි පීධනයක් සහිත ජනාධිපතිවරයා ඇතැම් කතා කරනුයේ දැනුමේ ප්රමාණයට නොව එම අවස්ථාවේ පවතින තත්ත්වයන් මත බව ඇතැම් ප්රකාශ වලින් තහවුරු වේ.
“අපේ රටේ තාත්තා ජනාධිපති නම් පුතාත් ජනාධිපති විය යුතුයි, තාත්තා අගමැති නම් පුතාත් අගමැති විය යුතුයි කියලා හිතපු දේශපාලන සංස්කෘතියක් තිබුණා. ඒක පැරණි යුගයක දේශපාලනයක්. නූතන දේශපාලනය ඒක නොවෙයි. දැන් ඒ තත්ත්වය වෙනස් වෙලා,”
යන්න ජනාධිපතිවරයාගේ ප්රකාශයේ සාරංශයයි.
එම ප්රකාශය හුදු දේශපාලන කතාවක කොටසක් ලෙස නොසලකා හැරිය නොහැකිය. විශේෂයෙන්ම රාජපක්ෂ පවුලේ ඊළඟ පරම්පරාවේ ප්රධාන දේශපාලන චරිතය ලෙස ඉදිරියට පැමිණ සිටින නාමල් රාජපක්ෂ සම්බන්ධයෙන් දේශපාලන අවධානය යළි ඉහළ ගොස් ඇති අවස්ථාවක එය සිදු විය.
එමෙන්ම අනුරාධපුරයේ ශ්රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ විශාල දේශපාලන රැලියක් පවත්වා තිබූ පසුබිමක ජනාධිපතිවරයාගේ මෙම ප්රකාශය පැමිණීමද වැදගත්ය. ඒ අනුව මෙය රාජපක්ෂවරුන්ගේ දේශපාලන යුගය අවසන් වී ඇති බවට ඉදිරිපත් කරන දේශපාලන පණිවුඩයක් ලෙසද කියවා ගත හැකිය.
එහෙත් මෙහි මතුවන මූලික ප්රශ්නය වෙනත් එකකි.
ශ්රී ලංකාවේ වංශ දේශපාලනය සැබැවින්ම අවසන් වී තිබේද?
වංශ දේශපාලනය යනු පියාගෙන් පුතාට ජනාධිපතිකම යාම පමණක්ද?
ජනාධිපතිවරයෙකුගේ පුතා ජනාධිපති වීම හෝ අගමැතිවරයෙකුගේ පුතා අගමැති වීම පමණක් වංශ දේශපාලනය ලෙස අර්ථ දැක්වීම ප්රමාණවත් නොවේ.දේශපාලන බලය, පක්ෂ නායකත්වය, මැතිවරණ අපේක්ෂකත්වය සහ රාජ්ය බලය සඳහා ප්රවේශය පවුල් හා ඥාති සබඳතා ඔස්සේ පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට ගමන් කිරීමද වංශ දේශපාලනයේ මූලික ලක්ෂණයකි.ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලන ඉතිහාසය එවැනි උදාහරණවලින් පිරී තිබේ.
සේනානායක පවුල, බණ්ඩාරනායක පවුල සහ පසුව රාජපක්ෂ පවුල මෙරට දේශපාලනයේ දීර්ඝකාලීන බලපෑමක් ඇති කළ ප්රධාන දේශපාලන පවුල් අතරට අයත් වේ.සේනානායක සහ බණ්ඩාරනායක පවුල්වල සෘජු දේශපාලන බලය අද බොහෝ දුරට දුර්වල වී ඇත. රාජපක්ෂ පවුලේ දෙවැනි පරම්පරාවේ දේශපාලන බලයද පෙර පැවති මට්ටමට සාපේක්ෂව පසුබෑමකට ලක්ව තිබේ.
එහෙත් රාජපක්ෂ දේශපාලනය එතැනින් අවසන් වී නැත.
නාමල් සාධකය
රාජපක්ෂ පවුලේ තුන්වැනි පරම්පරාව තවමත් සක්රීය දේශපාලනයේ සිටී. එහි ප්රධාන චරිතය නාමල් රාජපක්ෂය.ඔහු පාර්ලිමේන්තු දේශපාලනයේ සිටින අතර, ඔහුගේ දේශපාලන අනාගතය සම්බන්ධයෙන් ශ්රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ තුළද විවිධ ප්රකාශ සිදු වේ. රාජපක්ෂවරුන් සමඟ මීට පෙර දේශපාලන සබඳතා පැවැත්වූ ඇතැම් කණ්ඩායම් නැවත එක්රැස් වීමට උත්සාහ කරන බවද පෙනෙන්නට තිබේ.
එබැවින් එක් මැතිවරණ පරාජයකින් හෝ එක් දේශපාලන බලමාරුවකින් රාජපක්ෂ වංශ දේශපාලනය අවසන් වී ඇතැයි නිගමනය කිරීම ඉක්මන් විය හැකිය.එහි අනාගතය තීරණය කරන්නේ රාජපක්ෂවරුන්ගේම ක්රියාකාරිත්වය පමණක් නොවේ. ඔවුන්ට විරුද්ධ දේශපාලන බලවේගවල සාර්ථකත්වය හෝ අසාර්ථකත්වයද එයට බලපානු ඇත.
රාජපක්ෂවරුන්ගේ අනාගතය තීරණය කරන්නේ කවුද?
2024 දේශපාලන බලමාරුව විග්රහ කිරීමේදී එක් කරුණක් නොසලකා හැරිය නොහැකිය. නව දේශපාලන බලවේගයක නැගීම සඳහා එම බලවේගයේ ප්රතිපත්ති හා පොරොන්දු පමණක් නොව, පෙර පැවති පාලන ක්රම පිළිබඳ ජනතා අතෘප්තියද බලපායි.එබැවින් රාජපක්ෂවරුන්ගේ දේශපාලන අනාගතය තීරණය කිරීමේදී වත්මන් ආණ්ඩුවේ ක්රියාකාරිත්වයද වැදගත් සාධකයක් වනු ඇත.
ජනතාවගේ ආර්ථික, සමාජීය සහ පාලනමය අපේක්ෂාවන් ඉටු කිරීමට වත්මන් දේශපාලන බලවේග අසමත් වුවහොත්, අද ප්රතික්ෂේප වී ඇතැයි සිතන පැරණි දේශපාලන බලවේග නැවතත් අවකාශයක් සොයා ගැනීම ශ්රී ලංකා දේශපාලනයට අලුත් දෙයක් නොවේ.
අනුරාධපුරයේ පැවති පොදුජන පෙරමුණු රැලියද අවම වශයෙන් එක් කරුණක් මතක් කර දෙයි. රාජපක්ෂ දේශපාලනයේ සංවිධාන හැකියාව සහ ආධාරක පදනම සම්පූර්ණයෙන්ම අතුරුදන් වී ඇතැයි තවමත් නිශ්චිතව ප්රකාශ කළ නොහැකිය.
පියාගෙන් පුතාට නොගිය ජනාධිපති ධුරය
ජනාධිපතිවරයාගේ ප්රකාශයේ තවත් පැත්තක්ද විමසා බැලිය යුතුය.ශ්රී ලංකාවේ ජනාධිපති ධුරය සෑම විටම පියාගෙන් පුතාට හෝ එක් පවුලකින් තවත් පරම්පරාවකට ගමන් කළ තනතුරක් නොවේ.
ජේ.ආර්. ජයවර්ධනගෙන් රණසිංහ ප්රේමදාසටත්, ප්රේමදාසගෙන් ඩී.බී. විජේතුංගටත් ජනාධිපති ධුරය ගියේ පවුල් උරුමයක් ලෙස නොවේ.චන්ද්රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංගගෙන් මහින්ද රාජපක්ෂට බලය මාරු වූයේද එලෙස නොවේ. ඉන් පසුව මෛත්රීපාල සිරිසේන, ගෝඨාභය රාජපක්ෂ, රනිල් වික්රමසිංහ සහ අනුර කුමාර දිසානායක ජනාධිපති ධුරයට පැමිණි ආකාරයද එකම පවුලක පියා-පුතා උරුමයක් ලෙස විස්තර කළ නොහැකිය.
එබැවින් අද “ජනාධිපතිගේ පුතාම ජනාධිපති” වන තත්ත්වයක් නොමැති වීම වත්මන් ආණ්ඩුව විසින් පමණක් නිර්මාණය කළ දේශපාලන වෙනසක් ලෙස සැලකීම සංකීර්ණ කරුණකි.
NPP තුළ පවුල් දේශපාලනයක් නැද්ද?
වංශ සහ පවුල් දේශපාලනය පිළිබඳ විවාදය ජාතික ජන බලවේගය දෙසටද යොමු කළ යුතුය.
ජාතික ජන බලවේගයේ ප්රධාන දේශපාලන චරිතයක් වන බිමල් රත්නායක සහ ඔහුගේ බිරිඳ සමන්මලී ගුණසිංහ දෙදෙනාම දේශපාලනයේ නිරතව සිටීම මෙහිදී උදාහරණයක් ලෙස මතු කෙරේ.එමෙන්ම ජාතික ජන බලවේගයේ මහලේකම් වෛද්ය නිහාල් අබේසිංහ සහ ඔහුගේ පුත් චතුරංග අබේසිංහද පාර්ලිමේන්තු දේශපාලනයේ සිටීම පවුල් දේශපාලනය පිළිබඳ සංවාදයේදී අවධානයට ලක්වන තවත් කරුණකි.
කෙසේ වෙතත්, එකම පවුලේ දෙදෙනකු දේශපාලනයේ නිරත වීම සහ පක්ෂ බලය හෝ රාජ්ය බලය පවුල් උරුමයක් ලෙස පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට මාරු කිරීම එකම දේශපාලන සංසිද්ධියක්ද යන්න වෙනම විග්රහ කළ යුතුය.එය වැදගත් වෙනසකි.
එහෙත් “වංශ දේශපාලනය මුළුමනින්ම අවසන්” යන පුළුල් ප්රකාශයක් සිදු කරන්නේ නම්, තමන්ගේම දේශපාලන ව්යාපාරය තුළ පවතින පවුල් සබඳතාද එම මිනුම් දණ්ඩෙන්ම විමසා බැලීම සාධාරණය.
හර්ෂණ නානායක්කාරගේ දේශපාලන පවුල් සබඳතා
අධිකරණ අමාත්ය හර්ෂණ නානායක්කාරගේ පවුල් පසුබිමද මෙහිදී අවධානයට ලක්විය හැකිය.
ඔහුගේ පියා යසපාලිත නානායක්කාර සිංහල සිනමාවේ ප්රකට අධ්යක්ෂවරයෙකු හා නිෂ්පාදකවරයෙකු විය. යසපාලිත නානායක්කාරගේ සහෝදරයන් වන හේමකුමාර නානායක්කාර සහ වාසුදේව නානායක්කාර ශ්රී ලංකා දේශපාලනයේ ප්රකට චරිත දෙකකි.හේමකුමාර නානායක්කාර පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරයෙකු, නියෝජ්ය අමාත්යවරයෙකු සහ පළාත් ආණ්ඩුකාරවරයෙකු ලෙස කටයුතු කර තිබේ.වාසුදේව නානායක්කාර දශක ගණනාවක් වාමාංශික දේශපාලනයේ ක්රියාකාරී වූ අතර විවිධ ආණ්ඩුවල අමාත්ය ධුරද දැරීය.
ඒ අනුව හර්ෂණ නානායක්කාර දේශපාලන ඉතිහාසයක් සහිත පුළුල් පවුල් ජාලයකට සම්බන්ධ අයෙකු බව පැහැදිලිය. එහෙත් එම පවුල් සබඳතාව පමණක් ඔහුගේ දේශපාලන ගමන “වංශ දේශපාලනයක්” බව තහවුරු කිරීමට ප්රමාණවත්ද යන්න වෙනම ප්රශ්නයකි.
හරිනි අමරසූරිය සහ අමරසූරිය පවුල
අගමැති හරිනි අමරසූරියගේ පුළුල් පවුල් ඉතිහාසයද මේ සංවාදයට එක් කළ හැකි තවත් පැත්තකි.
ගාල්ල ප්රදේශයේ ප්රකට ව්යාපාරික හා දේශපාලන පවුලක සාමාජිකයෙකු වූ හෙන්රි අමරසූරිය නිදහසට පෙර සිටම දේශපාලනයේ නිරත වූ චරිතයකි.
ඔහු ඩී.එස්. සේනානායක ඇතුළු එවකට දේශපාලන නායකයන් සමඟ ලංකා ජාතික කොංග්රසය තුළ ක්රියාකාරී වූ අතර, රාජ්ය මන්ත්රණ සභාව සහ පසුව පාර්ලිමේන්තුවද නියෝජනය කළේය. ඔහුගේ සහෝදර තෝමස් අමරසූරියද දේශපාලනයේ නිරත වූ චරිතයකි. අමරසූරිය පවුල දකුණු පළාතේ ව්යාපාර, වතු ආර්ථිකය, අධ්යාපනය සහ බෞද්ධ සමාජ ව්යාපාර සමඟද ඓතිහාසික සබඳතා පැවැත්වූ පවුලකි.
හරිනි අමරසූරියගේ පුළුල් පවුල් සම්බන්ධතා එම ඉතිහාසය දක්වා දිව යන බව පෙන්වා දෙන විස්තර තිබේ. එහෙත් එය ඇය දේශපාලන තනතුරක් “උරුම කරගත්” බවට සමාන කර දැක්වීමද නිවැරදි නොවේ. පවුල් දේශපාලන පසුබිමක් තිබීම සහ දේශපාලන බලය උරුම කර ගැනීම අතර වෙනස මෙහිදීද සැලකිල්ලට ගත යුතුය.
පවුල් දේශපාලනය සහ වංශ දේශපාලනය අතර වෙනස
මේ සියල්ලෙන් මතුවන වැදගත්ම ප්රශ්නය වන්නේ “පවුල් දේශපාලනය” සහ “වංශ දේශපාලනය” එකම දෙයක්ද යන්නයි.
එකම පවුලක කිහිපදෙනකු ස්වාධීනව මැතිවරණවලට ඉදිරිපත් වී ජනවරම ලබා ගැනීම එක් තත්ත්වයකි.එහෙත් පක්ෂ නායකත්වය, මැතිවරණ අපේක්ෂකත්වය, රාජ්ය බලය සහ දේශපාලන සම්පත් පවුලක් තුළ කේන්ද්රගත කරමින් ඒවා ඊළඟ පරම්පරාවට මාරු කිරීම තවත් තත්ත්වයකි.ශ්රී ලංකාවේ වංශ දේශපාලනය පිළිබඳ සංවාදය වඩාත් අර්ථවත් වන්නේ මේ දෙක අතර වෙනස පැහැදිලිව හඳුනා ගත් විටය.
රාජපක්ෂ පවුල් දේශපාලනය පසුබැස ඇත — නමුත් වංශ දේශපාලනය?
2022න් පසු රාජපක්ෂ පවුල සතුව පැවති දැවැන්ත රාජ්ය බලය සහ දේශපාලන ආධිපත්යය බරපතළ ලෙස පසුබැස ගිය බව පැහැදිලිය. එය ශ්රී ලංකා දේශපාලනයේ සැලකිය යුතු වෙනසකි.
එහෙත් එයින් ශ්රී ලංකාවේ වංශ දේශපාලනයම අවසන් වූ බව නිගමනය කළ හැකිද?
ඒ සඳහා පිළිතුර සරල නැත.
වංශ දේශපාලනය අවසන් වන්නේ එක් පවුලක් බලයෙන් ඉවත් කිරීමෙන් පමණක් නොවේ. දේශපාලන පක්ෂවල අභ්යන්තර ප්රජාතන්ත්රවාදය ශක්තිමත් වීම, අපේක්ෂකත්වය සඳහා සමාන අවස්ථා ඇතිවීම, පවුල් හා ඥාති සබඳතා වෙනුවට සුදුසුකම් සහ ජනතා කැමැත්ත මත නායකත්වය තීරණය වීම වැනි ගැඹුරු ව්යුහාත්මක වෙනස්කම්ද ඒ සඳහා අවශ්යය.
එබැවින් ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායකගේ ප්රකාශය දේශපාලන පණිවුඩයක් ලෙස ප්රබල විය හැකිය. එහෙත් ශ්රී ලංකාවේ වංශ දේශපාලනය අවසන් වී ඇති බව ඉතිහාසය විසින් තහවුරු කරනු ඇත්තේ ප්රකාශයකින් නොව, ඉදිරි වසරවල මෙරට දේශපාලන බලය සැබැවින්ම බෙදී යන ආකාරයෙනි.
රාජපක්ෂ පවුලේ දේශපාලන ආධිපත්යය බිඳ වැටීම සහ ශ්රී ලංකාවේ වංශ දේශපාලනය අවසන් වීම එකම දෙයක් නොවේ.
ඒ දෙක අතර වෙනස තීරණය කරනු ඇත්තේ මීළඟ දේශපාලන පරම්පරාවයි.
~ පණ්ඩුක හේරත්~
