JVP කාඩරයද? IMF ද? 2027න් පසු IMF නැති ගමනක්? මැතිවරණ වෙනුවෙන් රටේ ජනයා අනතුරේ දමන හැටි!

IMF වැඩසටහන අවසන් කිරීම පහසු විය හැකිය. එහෙත් IMF වැඩසටහනක් නැතිව ආර්ථිකය ස්ථාවරව පවත්වාගෙන යාම ඊට වඩා දුෂ්කර පරීක්ෂණයක් විය හැකිය.

2027න් පසු තවත් ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) වැඩසටහනකට ශ්‍රී ලංකාව යොමු නොවන බවට ආණ්ඩුවෙන් පළවන ප්‍රකාශ, රටේ ඉදිරි ආර්ථික ගමන්මඟ පිළිබඳ අලුත් සංවාදයකට දොර විවර කර තිබේ.JVP මත දරණ කාඩරය සුනුවිසුනු විමට ඉඩ දෙනවාද? නැතහොත් IMF අතහැර දමනවාද යන්න සාකච්ඡාව දැන් JVP මධ්‍යම කාරක සභාවේ නිරන්තර සාකච්ඡාව බවට පත්ව හමාරය. වත්මන් ආණ්ඩුව බලයට පත්වු දින සිටම තමන්ගේ කාඩරය මතවාදිමය ආරක්ෂා කර ගැනිමේ ප්‍රබලම දුෂ්කරතාවයන් දෙකකට මුහුන දුන් අතර ඉන් දෙවන්න වන්නේ ඉන්දියානු ව්‍යාප්තවාදයි.

ඇත්තටම ආණ්ඩුව IMF අතහරින්නේ ආර්ථිකය ශක්තිමත් නිසාද? පිළිතුර ඉතාම සරලය නැත. නමුත් අකැමැත්තෙන් හෝ අනුර දිසානායකට මැතිවරණ සදහා 2027දි මුහුණ දෙන්නට සිදුව තිබේ.එසේනම් මුල්‍ය විනයක් සහිතව මැතිවරණ කිරිමට හැකියාවක් නැත.එය බිමල්ගේ කතාවෙන් මැනවින් තහවුරු වේ. බිමල් කියන්නේ ජාත්‍යන්තරව මුල්‍ය අරමුදල නැතහොත් IMF එක දෛනිකව රටේ ආර්ථික ක්‍රියාවලිය නිරික්ෂණය කරන බවයි.

එහෙත් මෙහි සැබෑ ප්‍රශ්නය “ශ්‍රී ලංකාව IMF එකෙන් එළියට එනවාද?” යන්න නොවේ.

2027දී වත්මන් වැඩසටහන අවසන් වනවිට, තවත් IMF වැඩසටහනක් නොමැතිව තමන්ගේ දෙපයින් සිටීමට තරම් ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය ශක්තිමත් වී තිබේද?

ඉදිරි වසර කිහිපයේදී යළි බරපතළ වන ණය ගෙවීම්, විදේශ විනිමය අවශ්‍යතා, රාජ්‍ය ආදායම, විදේශ සංචිත සහ ඉන්දියාව හා චීනය ඇතුළු ප්‍රධාන බලවතුන් සමඟ පවත්වාගෙන යා යුතු සබඳතා දෙස බලන විට මේ ප්‍රශ්නයට පිළිතුර සරල නැත.

IMF ගිවිසුම ඉවරයි කියන්නේ IMF සම්බන්ධය ඉවරයි කියන එක නොවේ

ශ්‍රී ලංකාවේ වත්මන් විස්තීර්ණ ණය පහසුකම් වැඩසටහන හෙවත් EFF වැඩසටහන 2023 මාර්තු මාසයේදී ආරම්භ විය. වැඩසටහන් ඉලක්ක සපුරාලන්නේ නම් එහි අවසන් සමාලෝචනය 2027 මාර්තු මාසයේදී සිදුකිරීමට නියමිතය.

ප්‍රවාහන, මහාමාර්ග, වරාය සහ සිවිල් ගුවන් සේවා අමාත්‍ය බිමල් රත්නායක පවසා ඇත්තේ වත්මන් වැඩසටහන අවසන් කිරීමෙන් පසු තවත් IMF වැඩසටහනක අවශ්‍යතාවක් ආණ්ඩුව නොදකින බවය.ශ්‍රී ලංකාව සඳහා IMF දූත මණ්ඩල ප්‍රධානී ඉවාන් පැපජෝර්ජියු ද තවත් වැඩසටහනක් ඉල්ලා සිටිනවාද නැද්ද යන්න ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් ගත යුතු තීරණයක් බව පෙන්වා දී තිබේ.

නමුත් මෙහි වැදගත් වෙනසක් තිබේ.

තවත් IMF වැඩසටහනක් නොගැනීම යනු ශ්‍රී ලංකාව IMF වෙතින් “ඉවත් වීමක්” නොවේ. ශ්‍රී ලංකාව තවදුරටත් IMF සාමාජික රටක් ලෙස පවතින අතර සාමාන්‍ය ආර්ථික අධීක්ෂණය, ප්‍රතිපත්ති සාකච්ඡා සහ පවතින මූල්‍ය වගකීම් ද ඉදිරියට ගෙන යාමට සිදුවේ.

එබැවින් 2027න් පසු තීරණය වන්නේ “IMF සමඟ සබඳතා අවසන් කරනවාද?” යන්න නොව, “තවත් IMF මූල්‍ය වැඩසටහනක් අවශ්‍ය වේද?” යන්නයි.

2022 අර්බුදයෙන් ගොඩ ආ රට

2022දී ශ්‍රී ලංකාව මුහුණ දුන්නේ නිදහසෙන් පසු බරපතළම ආර්ථික අර්බුදයකටය.

විදේශ විනිමය හිඟය හේතුවෙන් ඉන්ධන, ඖෂධ සහ අනෙකුත් අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ ආනයනය පවා අර්බුදයට ගියේය. දිගු පෝලිම්, විදුලි කප්පාදු සහ දැඩි උද්ධමනය ජන ජීවිතයට බලපෑ අතර රට ස්වෛරී ණය පැහැර හැරීමකට ද පත්විය.

ඉන් අනතුරුව ක්‍රියාත්මක වූ IMF වැඩසටහන හරහා රටේ රාජ්‍ය මූල්‍ය සහ බාහිර ගිණුම් යළි ස්ථාවර කිරීමේ දැඩි ක්‍රියාමාර්ග රැසක් හඳුන්වා දෙන ලදී.

VAT බද්ද සියයට 18 දක්වා ඉහළ දැමීම, විදුලි හා ඉන්ධන මිල පිරිවැයට අනුව තීරණය කිරීම, දේශීය ණය ප්‍රශස්තකරණය සහ නව මහ බැංකු පනත, රාජ්‍ය මූල්‍ය කළමනාකරණ පනත හා දූෂණ විරෝධී පනත වැනි නීතිමය ප්‍රතිසංස්කරණ ඒ අතර විය.

එම ක්‍රියාමාර්ගවලින් ජනතාව මත සැලකිය යුතු බරක් පැටවුණු බවට විවේචන පැවතියද, අර්බුදයෙන් පසු සාර්ව ආර්ථික ස්ථාවරත්වය යළි ඇති කිරීමේ ක්‍රියාවලියේ ඒවා ප්‍රධාන කොටස් බවට පත්විය.2026 දෙවන කාර්තුවේ ශ්‍රී ලංකා ආර්ථිකය සියයට 4.2කින් වර්ධනය වී අඛණ්ඩ කාර්තු 11ක වර්ධනයක් වාර්තා කළ බව IMF පෙන්වා දී තිබේ.

එය වැදගත් ප්‍රකෘතියකි.

එහෙත් ප්‍රකෘතියක් යනු අර්බුදයේ මූලික අවදානම් සියල්ල අවසන් වූ බව නොවේ.

2027න් පසු සැබෑ බිල්පත එන්නේ ණයවලින්ද?

ශ්‍රී ලංකාවට ඉදිරියේ ඇති විශාලතම පරීක්ෂණයක් වන්නේ ණය ගෙවීමයි.ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමෙන් ශ්‍රී ලංකාවට වැදගත් සහන කාලයක් ලැබී තිබුණද, එයින් ණය අහෝසි වී නැත.ප්‍රතිව්‍යුහගත ණය සඳහා ගෙවීම් ක්‍රමයෙන් ඉහළ යන විට ශ්‍රී ලංකාවට එකවර අභියෝග කිහිපයකට මුහුණ දීමට සිදුවේ.රටට ආනයන සඳහා ඩොලර් අවශ්‍යය. ණය ගෙවීමට ඩොලර් අවශ්‍යය. විදේශ සංචිත ගොඩනැගීමට ද ඩොලර් අවශ්‍යය.මේ සියල්ල අතරතුර ආර්ථික වර්ධනය සහ ජන ජීවිතය පවත්වාගෙන යාමටද සිදුවේ.

ඒ නිසා 2027න් පසු ආර්ථික ස්වෛරීභාවයේ සැබෑ මිනුම IMF කොන්දේසි නැතිවීම නොව, රටට අවශ්‍ය විදේශ විනිමය රට තුළින්ම ප්‍රමාණවත් ලෙස උපයාගත හැකිද? යන්න විය හැකිය.

IMF නැතිනම් වෙළෙඳපොළේ විශ්වාසය?

IMF වැඩසටහනක් යටතේ රටක් සිටින විට ජාත්‍යන්තර ණය හිමියන්ට සහ ආයෝජකයන්ට එක්තරා ආකාරයක බාහිර ප්‍රතිපත්ති රාමුවක් පෙනෙන්නට තිබේ.එම රාමුවෙන් පිටතට පැමිණි පසු ශ්‍රී ලංකාවට තම විශ්වසනීයත්වය වැඩි වශයෙන් තමන්ගේම ප්‍රතිපත්ති කාර්යසාධනයෙන් පෙන්වීමට සිදුවනු ඇත.

රාජ්‍ය ආදායම ප්‍රමාණවත්ද?

අයවැය හිඟය පාලනය කරගත හැකිද?

විදේශ සංචිත ප්‍රමාණවත්ද?

ණය නියමිත වේලාවට ගෙවිය හැකිද?

මුදල් මුද්‍රණය, අධික ණය ගැනීම හෝ අස්ථාවර විනිමය ප්‍රතිපත්ති වැනි පැරණි වැරදි නැවත සිදු නොකරන්නේද?

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය වෙළෙඳපොළ ශ්‍රී ලංකාව දෙස බලනු ඇත්තේ මෙවැනි ප්‍රශ්න හරහාය.එම විශ්වාසය දුර්වල වුවහොත් ණය ගැනීමේ පිරිවැය ඉහළ යා හැකි අතර රටේ බාහිර මූල්‍ය අවදානම් නැවත ඉහළ යා හැකිය.

IMF නැතිවීමෙන් ආණ්ඩුවට වැඩි නිදහසක්?

අනෙක් පැත්තෙන්, තවත් IMF වැඩසටහනක් නොමැති වීම රජයකට වැඩි ප්‍රතිපත්තිමය නිදහසක් ලබාදිය හැකිය.

බදු ක්‍රමය වෙනස් කිරීම, කෘෂිකර්මාන්තයට සහ දේශීය කර්මාන්තවලට සහන ලබාදීම, රාජ්‍ය වියදම් ප්‍රමුඛතා තීරණය කිරීම සහ ආර්ථික වර්ධනයේ ප්‍රතිලාභ බෙදාහැරීම සම්බන්ධයෙන් IMF සමඟ වැඩසටහන් කොන්දේසි සාකච්ඡා කිරීමේ අවශ්‍යතාව අඩුවිය හැකිය.

2022න් පසු බදු වැඩිවීම් සහ විදුලි, ඉන්ධන ඇතුළු ජීවන වියදම් ඉහළ යාමේ බර දරා සිටින ජනතාවට සහන ලබාදීමට එවැනි ප්‍රතිපත්ති අවකාශයක් දේශපාලනිකව වැදගත් විය හැකිය.

නමුත් මෙහි ඇති උගුල පැහැදිලිය.

ප්‍රතිපත්ති නිදහස ලැබීම යනු මුදල් වියදම් කිරීමේ සීමා නැතිවීමක් නොවේ.

IMF නොසිටියත් ණය හිමියන් සිටී. වෙළෙඳපොළ සිටී. ආනයන බිල්පත තිබේ. විදේශ විනිමය අවශ්‍යතාව තිබේ.ඒ නිසා IMF වැඩසටහනෙන් පසු ලැබෙන නිදහස තිරසාර වන්නේ මූල්‍ය විනය පවත්වා ගත හැකි තරමට පමණි.

ඩොලර් සංචිත

2022 අර්බුදය ශ්‍රී ලංකාවට ඉගැන්වූ දැඩිම පාඩමක් වූයේ විදේශ සංචිතයක වැදගත්කමයි.

ප්‍රමාණවත් විදේශ විනිමය ආරක්ෂිත පදනමක් නොමැති රටකට බාහිර කම්පනයක් ඇති වූ විට එය ඉතා ඉක්මනින් ගෙවුම් ශේෂ අර්බුදයක් බවට පත්විය හැකිය.මූලාශ්‍ර ලිපියේ විදේශ සංචිත ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 10ත් 12ත් ඉක්මවන මට්ටමකට ගෙන යා යුතු බවට අදහසක් ඉදිරිපත් කර තිබුණද, තවත් IMF වැඩසටහනක් නොමැතිව ක්‍රියාත්මක වීම සඳහා එම නිශ්චිත අගය නිල අවම සීමාවක් බවට සාක්ෂි ඉදිරිපත් කර නොමැත.

එහෙත් එක් කරුණක් පැහැදිලිය.

ශ්‍රී ලංකාවට ශක්තිමත් විදේශ සංචිත ආරක්ෂිත පවුරක් අවශ්‍යය.

ඉන්දියාවද? චීනයද? — ප්‍රශ්නය එතරම් සරල නැහැ

2027න් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ ගමන ආර්ථික ගණන් හිලව්වලින් පමණක් තීරණය නොවේ.

ඉන්දියානු සාගරයේ ශ්‍රී ලංකාවට ඇති උපායමාර්ගික පිහිටීම නිසා රටේ ආර්ථික තීරණ භූ-දේශපාලනයෙන් වෙන් කළ නොහැකිය.

2022 අර්බුදයේදී ශ්‍රී ලංකාවට හදිසි මූල්‍ය සහාය ලබාදීමේදී ඉන්දියාව වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය. ඉන්දියාව ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන ආර්ථික සහ උපායමාර්ගික හවුල්කරුවෙකු ද වේ.අනෙක් පැත්තෙන් චීනය ශ්‍රී ලංකාවේ වැදගත් ද්විපාර්ශ්වික ණය හිමියෙකු වන අතර වරාය, යටිතල පහසුකම් සහ Belt and Road Initiative ව්‍යාපෘති හරහා රට සමඟ පුළුල් ආර්ථික සබඳතා පවත්වාගෙන යයි.

නමුත් ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රශ්නය “ඉන්දියාවද, චීනයද?” යන දෙකෙන් එකක් තෝරාගැනීමක් ලෙස සරල කිරීම නිවැරදි නොවේ.

ශ්‍රී ලංකාවට ඉන්දියාව සහ චීනය සමඟ මෙන්ම ජපානය, ඇමෙරිකාව, යුරෝපා සංගමය සහ අනෙකුත් හවුල්කරුවන් සමඟ ද වෙළෙඳ, ආයෝජන සහ මූල්‍ය සබඳතා විවිධාංගීකරණය කිරීමේ අවශ්‍යතාවක් ඇත.

එක් රටක් හෝ එක් මූල්‍ය මූලාශ්‍රයක් මත අධික ලෙස රඳාපැවැත්ම අඩු කිරීමම ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික හා රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ස්වාධීනත්වය ශක්තිමත් කළ හැකි මාර්ගයකි.

අවසානයේ ප්‍රශ්නය IMF නොවේ — ශ්‍රී ලංකාවයි

තවත් IMF වැඩසටහනක් අවශ්‍ය නොවන රටක් බවට පත්වීම ශ්‍රී ලංකාවට වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් වනු ඇත.එහෙත් එය ප්‍රකාශයකින් පමණක් ලබාගත හැකි ජයග්‍රහණයක් නොවේ.2027න් පසු සැබෑ පරීක්ෂණය ආරම්භ වන්නේ එතැනිනි.

ශ්‍රී ලංකාවට ප්‍රමාණවත් අපනයන ආදායමක් උපයාගත හැකිද?

විදේශ සංචිත ගොඩනඟා ආරක්ෂා කළ හැකිද?

ප්‍රතිව්‍යුහගත ණය ගෙවීම් නිසි වේලාවට කළ හැකිද?

රාජ්‍ය ආදායම පවත්වාගෙන යමින් ජනතාවට අධික බරක් නොපටවා ආර්ථිකය වර්ධනය කළ හැකිද?

ඉන්දියාව, චීනය සහ අනෙකුත් බලවතුන් සමඟ සබඳතා පවත්වාගෙන යමින් එක් පාර්ශ්වයක් මත අධික ලෙස රඳා නොසිටිය හැකිද?

වැදගත්ම දේ — 2022 අර්බුදයට මඟ පෑදූ ආකාරයේ මූල්‍ය සහ ප්‍රතිපත්ති වැරදි නැවත සිදු නොකර සිටිය හැකිද?

2027න් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික ස්වෛරීභාවය තීරණය කරන්නේ IMF රට තුළ සිටිනවාද නැද්ද යන්න නොවේ.

එය තීරණය කරන්නේ ණය ගෙවා, ඩොලර් උපයා, සංචිත රැකගෙන, බාහිර කම්පනවලට මුහුණ දී, නැවත හදිසි මූල්‍ය ගලවාගැනීමක් අවශ්‍ය නොවන ආර්ථිකයක් ලෙස තමන්ගේ දෙපයින් සිටීමට ශ්‍රී ලංකාවට හැකිද යන්නයි.

~පණ්ඩුක හේරත්~