පුටින්, ෂී සහ ට්රම්ප් හමුවෙති! න්යෂ්ටික අවි හා ඉරාන යුද්ධය ගැන අවධානය! ට්රම්ප්–පුටින් වෙනම හමුව දෙස ලෝක අවධානය!
'AKD ආණ්ඩුව'
සම්පූර්ණ කාලයම හිටියොත්
ෂෙන්ෂෙන්හිදී ෂී, පුටින් සහ ට්රම්ප් පළමු වරට ත්රෛපාර්ශ්වික සාකච්ඡාවකට
න්යෂ්ටික අවි අඩු කිරීම සහ ඉරාන යුද්ධය සාකච්ඡාවට ගැනීමට වොෂින්ටනය සූදානම් වෙයි. APEC ප්රධාන සැසිවාරයෙන් පසු ට්රම්ප් සහ පුටින් අතර වෙනම හමුවක් ද අපේක්ෂා කෙරේ.
ෂෙන්ෂෙන්, නොවැම්බර් 18 — චීන ජනාධිපති ෂී ජින්පිං, රුසියානු ජනාධිපති ව්ලැඩිමීර් පුටින් සහ ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් නොවැම්බර් 19 වැනිදා චීනයේ ෂෙන්ෂෙන් නගරයේදී පළමු වරට ත්රෛපාර්ශ්වික සාකච්ඡාවකට එක්වීමට නියමිතය. නොවැම්බර් 18 සහ 19 දෙදින පැවැත්වෙන ආසියා–පැසිෆික් ආර්ථික සහයෝගිතා (APEC) නායක සමුළුවට සමගාමීව ෂී ජින්පිං මෙම හමුවට සත්කාරකත්වය දෙන බව චීන විදේශ අමාත්යාංශය තහවුරු කර තිබේ.
නායකයන් තිදෙනා 18 වැනිදා පැවති පිළිගැනීමේ උත්සවයේදී එකිනෙකාට ආචාර කළහ. එහිදී ට්රම්ප් සහ පුටින් අතට අත දී කෙටි කතාබහක නිරත විය. එය 2025 අගෝස්තුවේ ඇලස්කාවේ පැවති හමුවෙන් පසු ඔවුන් දෙදෙනා මුහුණට මුහුණ හමු වූ පළමු අවස්ථාවයි. ක්රෙම්ලිනයට අනුව, 19 වැනිදා පැවැත්වෙන ත්රෛපාර්ශ්වික සාකච්ඡාව සඳහා පැයක කාලයක් වෙන් කර තිබේ.
New START ගිවිසුමෙන් පසු චීනයත් සාකච්ඡාවට එක් කර ගැනීමට ඇමෙරිකාව උත්සාහ කරයි
ඇමෙරිකාව සහ රුසියාව අතර උපායමාර්ගික න්යෂ්ටික අවි සඳහා නීතිමය සීමා පැනවූ New START ගිවිසුම 2026 පෙබරවාරි 5 වැනිදා කල් ඉකුත් විය. එක්සත් ජාතීන්ගේ මහලේකම් අන්තෝනියෝ ගුටෙරෙස් පෙන්වා දුන්නේ, ඒ සමඟ අඩ සියවසකට වැඩි කාලයකට පසු පළමු වරට දෙරටේ උපායමාර්ගික න්යෂ්ටික අවි ගබඩා සඳහා බැඳීම් සහිත සීමා ඉවත් වූ බවයි. අවි සීමා පිළිපදින බව තහවුරු කළ හැකි නව රාමුවකට එකඟ වන ලෙස ඔහු දෙරටෙන් ඉල්ලා සිටියේය.
න්යෂ්ටික අවි අඩු කිරීමේ ප්රශ්නය ට්රම්ප් ෂෙන්ෂෙන් හමුවේදී මතු කරන බව ධවල මන්දිරය පවසා තිබේ. රුසියාවට අමතරව චීනය ද අනාගත අවි පාලන වැඩපිළිවෙළකට එක් කර ගැනීමට ට්රම්ප් කැමැත්ත පළ කර ඇත. එහෙත් ඇමෙරිකාවට සහ රුසියාවට සාපේක්ෂව තම න්යෂ්ටික අවි ගබඩාව කුඩා බව පෙන්වා දෙමින් බීජිං පාලනය මීට පෙර එවැනි සාකච්ඡාවලට එක් වීම ප්රතික්ෂේප කර තිබේ. මෙම හමුව අවි පාලනය පිළිබඳ මූලික සංවාදයක් ලෙස සලකන බවත්, එහිදී ගිවිසුමකට එළඹීම අපේක්ෂා නොකරන බවත් ඇමෙරිකානු ජ්යෙෂ්ඨ නිලධාරියකු පවසා ඇත.
න්යෂ්ටික අවි භාවිතයේදී මිනිස් තීරණය සහ AI
න්යෂ්ටික අවි භාවිත කිරීමට ගන්නා තීරණය මිනිස් පාලනය යටතේ පවත්වා ගැනීමේ අවශ්යතාව 2024දී එවකට ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ජෝ බයිඩන් සහ ෂී ජින්පිං පිළිගෙන තිබිණි. හමුදා කටයුතුවලදී කෘත්රිම බුද්ධිය භාවිත කිරීමේ අවදානම් ගැන ද එහිදී අවධානය යොමු විය. මෙවර හමුවේදී කෘත්රිම බුද්ධිය සාකච්ඡාවට ගැනීමට ඉඩ ඇති බව රොයිටර්ස් වාර්තා කළ ද, න්යෂ්ටික අවි භාවිතය පිළිබඳ මිනිස් පාලනය හෝ සයිබර් ආරක්ෂාව ත්රෛපාර්ශ්වික න්යාය පත්රයට ඇතුළත් කර ඇති බව ප්රසිද්ධියේ තහවුරු වී නැත.
යුක්රේනය ගැන ට්රම්ප්–පුටින් වෙනම හමුව කෙරෙහි අවධානය
යුක්රේන යුද්ධය නායකයන් තිදෙනාගේ සාකච්ඡාවට ඇතුළත් වේද යන්න තවමත් පැහැදිලි නැත. ට්රම්ප් එය සාකච්ඡා විය හැකි කරුණක් ලෙස සඳහන් කර තිබුණ ද, ඇමෙරිකානු නිලධාරීන් මීට පෙර පවසා තිබුණේ වොෂින්ටනය එම ප්රශ්නය සම්බන්ධයෙන් මොස්කව් සමඟ වෙනම සාකච්ඡා පවත්වාගෙන යන බවයි. යුරෝපය සඳහා නව ආරක්ෂක රාමුවක් ෂෙන්ෂෙන්හිදී සාකච්ඡා කිරීමට දෙරට එකඟ වී ඇති බවට ද ප්රසිද්ධ තහවුරු කිරීමක් මෙතෙක් නැත.
ක්රෙම්ලිනයේ විදේශ ප්රතිපත්ති උපදේශක යූරි උෂකොව් උපුටා දක්වමින් රොයිටර්ස් වාර්තා කළේ APEC ප්රධාන සැසිවාරයෙන් පසු ට්රම්ප් සහ පුටින් වෙනම හමුවනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන බවයි. දෙරටේ නියෝජිත කණ්ඩායම්වල සාමාජිකයන් කිහිපදෙනකු ද ඊට සහභාගි වීමට ඉඩ ඇති අතර, පූර්ණ පරිමාණ ද්විපාර්ශ්වික සාකච්ඡාවක් සැලසුම් කර නැති බව ක්රෙම්ලිනය සඳහන් කර තිබේ.
ඉරාන යුද්ධය, හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය සහ වෙළෙඳාම
ඉරාන යුද්ධය ත්රෛපාර්ශ්වික හමුවේදී මතු කිරීමට ට්රම්ප් අදහස් කරන බව ඇමෙරිකානු නිලධාරීහු පවසති. හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියේ නාවික ගමනාගමනයට ඇති බාධා ගෝලීය බලශක්ති සැපයුමට සහ මිල ගණන්වලට බලපා ඇති බැවින්, කලාපීය ආරක්ෂාව පිළිබඳ සාකච්ඡාවකදී එම සමුද්ර මාර්ගය විශේෂ වැදගත්කමක් ගනී. එහි ගමනාගමනය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම සඳහා යෝජනාවක් හෝ චීනය සහ රුසියාව ඉටු කරනු ඇති නිශ්චිත භූමිකාවක් පිළිබඳව වොෂින්ටනය මෙතෙක් විස්තර ප්රකාශ කර නැත.
මේ අතර, නොවැම්බර් 18 වැනිදා APEC සමුළුවේදී ෂී ජින්පිං වෙළෙඳ ආරක්ෂණවාදයට එරෙහිව අදහස් දැක්වූ අතර, පුටින් බටහිර සම්බාධක විවේචනය කළේය. ඇමෙරිකාව සහ චීනය අතර උසස් AI චිප් අපනයන පාලනය සම්බන්ධයෙන් පවතින මතභේද ද ෂෙන්ෂෙන් සාකච්ඡාවල ආර්ථික හා තාක්ෂණික පසුබිම සකස් කර තිබේ.
හමුව අවසානයේ ඒකාබද්ධ ප්රකාශයක් නිකුත් කිරීම පිළිබඳව සාකච්ඡා පවතින බව ක්රෙම්ලින් උපදේශක උෂකොව් පවසා තිබේ. ඒ සඳහා එකඟතාවක් ඇති වුවහොත්, එහිදී අවධානය යොමු වනු ඇත්තේ න්යෂ්ටික අවි පාලනය පිළිබඳ ඉදිරි සාකච්ඡා සඳහා රටවල් තුන නිශ්චිත පියවරක් ප්රකාශ කරන්නේද යන්න කෙරෙහිය.
