ඩීසල් සහනාධාරයට IMF රතු එළියක්! ආණ්ඩුවේ ගොබ්බ වැඩ! රට තවත් අමාරුවේ වැටෙයි!

ඉන්ධන මිල ඉහළ යාමෙන් ජනතාවට ඇතිවන බලපෑම අවම කිරීම සඳහා රජය ඔක්තෝබර් 1 වැනිදා සිට ඩීසල් සඳහා සහනාධාරයක් යළි ක්‍රියාත්මක කළේය.එහෙත් IMF මෙම පියවර විවේචනය කර ඇති අතර, ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳපොළේ සිදුවන වෙනස්කම් අනුව දේශීය ඉන්ධන මිල ගැලපීමට ඉඩ ලබාදිය යුතු බව ශ්‍රී ලංකා බලධාරීන්ට දැනුම් දී තිබේ.

මෙය IMF වැඩසටහනේ ප්‍රධාන කොන්දේසියක් සමඟ සම්බන්ධ වේ. එනම්, පුළුල් පරාසයක සහනාධාර සීමා කිරීම සහ බලශක්ති ආනයන වියදමට ගැළපෙන පරිදි ඉන්ධන හා විදුලි මිල පවත්වාගෙන යාමයි.2026 මැයි මාසයේ නිකුත් කළ වාර්තාවකදීද IMF සඳහන් කර තිබුණේ ඉන්ධන හා විදුලිය සඳහා නැවත “පිරිවැය ආවරණය වන මිල ක්‍රමයක්” ක්‍රියාත්මක කිරීම පෙර වාරික නිදහස් කිරීමට අදාළ ප්‍රධාන පූර්ව ක්‍රියාමාර්ගයක් වූ බවයි.

උද්ධමන පීඩනය “සාර්ව ආර්ථික ස්ථාවරත්වයට” තර්ජනයක් වන තත්ත්වයකට පත්වුවහොත්, මුදල් ප්‍රතිපත්තිය තවදුරටත් දැඩි කිරීමට සහ අවශ්‍ය නම් පොලී අනුපාත ඉහළ දැමීමට ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව සූදානමින් සිටිය යුතු බවද IMF අනතුරු අඟවා තිබේ.IMF වැඩසටහනේ අටවැනි සමාලෝචනය 2027 මාර්තු මාසයේ සිට පැවැත්වීමට නියමිත බව යාවත්කාලීන කාලසටහනේ සඳහන් වේ

ඒ අනුව ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) ශ්‍රී ලංකාවට තවත් ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 345ක මුදලක් නිදහස් කිරීමට සූදානම් වෙයි. කෙසේ වෙතත්, රජය යළි ක්‍රියාත්මක කළ ඩීසල් සහනාධාරය සහ බලශක්ති මිල ඉහළ යාමෙන් ඇතිවන උද්ධමනය, IMF ආර්ථික ගැලපුම් වැඩසටහනට නව අභියෝගයක් වී තිබේ.

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල සඳුදා (ඔක්තෝබර් 05) නිවේදනය කළේ, 2022 මූල්‍ය අර්බුදයෙන් පසු ශ්‍රී ලංකාවට ලබාදුන් ආධාර වැඩසටහන යටතේ තවත් ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 345ක මුදලක් නිදහස් කිරීමට මඟ විවර කරන එකඟතාවකට පැමිණ ඇති බවයි.

කෙසේ වෙතත්, මෙම මුදල නිදහස් කිරීම සඳහා IMF විධායක මණ්ඩලයේ නිල අනුමැතිය තවමත් අවශ්‍ය වේ.

ඩොලර් බිලියන 2.9ක වැඩසටහනේ තවත් වාරිකයක්

මෙම මුදල ශ්‍රී ලංකාවට 2023දී අනුමත කළ ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 2.9ක විස්තීර්ණ ණය පහසුකම (Extended Fund Facility – EFF) යටතේ ලැබීමට නියමිත තවත් වාරිකයකි.වසර හතරක් පුරා අදියරෙන් අදියර මෙම මුදල් නිදහස් කෙරෙන අතර, ඒ වෙනුවෙන් ශ්‍රී ලංකාව රාජ්‍ය මූල්‍ය ගැලපුම් වැඩසටහනක් සහ ව්‍යුහාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාත්මක කළ යුතුය.

2026දී IMF විසින් ප්‍රකාශයට පත්කර ඇති කාලසටහන අනුව, හත්වැනි සමාලෝචනයට අදාළ මුදල විශේෂ ඇදගැනීමේ හිමිකම් (SDR) මිලියන 254ක් වන අතර එය ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 345කට ආසන්න වේ.ශ්‍රී ලංකාව තවමත් බාහිර අවදානම් රැසකට නිරාවරණය වී ඇති බව IMF අවධාරණය කරයි. මැදපෙරදිග යුද්ධය දිග්ගැස්සීම, ගෝලීය වෙළෙඳ ආතතීන් සහ El Niño තත්ත්වය ආශ්‍රිත දේශගුණික බලපෑම් ඒ අතර ප්‍රධාන වේ.

2022 ආර්ථික අර්බුදය හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකාව සිය ස්වෛරී ණය ආපසු ගෙවීම අත්හිටුවූ අතර, එවකට එම ණය ප්‍රමාණය ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 46ක් පමණ ලෙස ඇස්තමේන්තු කර තිබුණි.ඉන්පසු ආර්ථික ක්‍රියාකාරීත්වය යළි වර්ධනය වී ඇති අතර, 2022 සමස්ත වසරේදී 7.3%කින් හැකිළුණු දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය, 2026 දෙවැනි කාර්තුවේදී 4.2%ක වර්ධනයක් වාර්තා කර ඇත.

බලශක්ති මිල කම්පනයෙන් උද්ධමනය යළි ඉහළට

ජාත්‍යන්තර බලශක්ති මිල ඉහළ යාම ශ්‍රී ලංකා ආර්ථිකයට සෘජුවම බලපාමින් තිබේ. ඒ ශ්‍රී ලංකාව සිය ඛනිජ තෙල් අවශ්‍යතාව සම්පූර්ණයෙන්ම ආනයනය මත රඳා පවතින බැවිනි.අගෝස්තු මාසයේ වාර්ෂික උද්ධමනය 8% දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර, එය ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව පදනම් කරගෙන තිබූ 5% මට්ටමට වඩා ඉහළ අගයකි.පෙබරවාරි මාසයේ සිට ශ්‍රී ලංකාවේ ඉන්ධන මිල 50%කට වැඩි ප්‍රමාණයකින් ඉහළ ගොස් තිබේ.

ප්‍රංශ භාණ්ඩාගාරයේ (Direction générale du Trésor) තොරතුරු අනුව, 2026 ඔක්තෝබර් සිට දෙසැම්බර් දක්වා ඉන්ධන සඳහා සහනාධාර ලබාදීමට ශ්‍රී ලංකා රජය සැප්තැම්බර් අවසානයේදී රුපියල් බිලියන 41ක පමණ පැකේජයක් අනුමත කර ඇත. එය ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 125කට ආසන්න මුදලකි.

ඒ අනුව ශ්‍රී ලංකාවට තවත් ඩොලර් මිලියන 345ක IMF මුදලක් ලැබීමට මඟ විවර වී තිබුණද, ඉන්ධන සහනාධාර, ඉහළ යන බලශක්ති මිල සහ උද්ධමන පීඩනය හමුවේ ඉදිරි ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති තීරණ වඩාත් සංකීර්ණ තත්ත්වයකට පත්ව තිබේ.